کتاب از زنان پرده نشین تا بدن های رام

کتاب از زنان پرده نشین تا بدن های رام نوشته مرضیه بهرامی برومند است. کتاب حاضر با بهره‌گیری از مفاهیم محوری در مطالعات فرهنگی و گفتمان فمینیستی، خواننده را با مفاهیم زندگی روزمره، معماری و فضای خصوصی و عمومی در ایران معاصر آشنا می‌کند تا بتوان با تمرکز بر روابط قدرت و مقاومت، چگونگی ساخته شدن سوژه زنانه را در فضای خانه نشان دهد که این امر به نوبۀ خود فرصت‌های متفاوتی را برای بازنمایی امر زنانه و «دیده‌شدگی» یا «غیاب» و طرد شدگی زن در اختیار گفتمان حاکم قرار می‌دهد.

درباره کتاب از زنان پرده نشین تا بدن های رام

 میشل فوکو در تحلیل خود از قدرت و دانش مبتنی بر نظریه دیده‌شدگی، در جستجوی آن است که بفهمد چه سوژه‌ها و ابژه‌هایی نشان داده شده و چه مواردی به غیاب رانده می‌شوند. به این منظور در راستای تحلیل گفتمانی فوکو، این پرسش اساسی مطرح می‌شود که بازنمایی‌های مختلف از زن در نقش سوژۀ عکاسی، نقاشی، سفرنامه و خاطرات در هریک از دنیای سنتی و مدرن در جهت تداوم کدام نظام گفتمانی از قدرت و دانش هستند؟ و در پرتو نگاه گفتمان غالب، چه زنانی بازنمایی می‌شوند و چه زنانی حضور ندارند و یا غایب هستند و دربارۀ آنها صحبت نمی‌شود؟

هدف این کتاب، بازخوانی این دو وجه از بازنمایی زن در دوران مدرن و سنتی است که با تحلیل آن شاید بتوانیم به فضاهای جدیدی برای اندیشیدن اَشکال دیگر زیست اجتماعی در حوزهٔ زنان و جنسیت دست پیدا کنیم که نشانی از مقاومت زنانه را داراست. برای شناخت جایگاه زن در جامعهٔ سنتی ایرانی و نحوهٔ زیست آنان در آستانهٔ دوران مدرنیته باید به دورهٔ قاجار توجه کنیم، چراکه اهمیت ویژه‌ای در تبیین برساختگی هویت جنسیتی زن در دوران معاصر دارد.

خواندن کتاب از زنان پرده نشین تا بدن های رام را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به مباحث مربوط به شکاف جنسیتی و تبعیض زنان در جامعه پیشنهاد می‌کنیم

بخشی از کتاب از زنان پرده نشین تا بدن های رام

متجددان و نوگراها به مسئلهٔ وضعیت زن در جامعهٔ ایران و مقایسهٔ آن با زن غربی به‌محض بروز نخستین رویارویی‌های ایرانیان با غرب توجه کردند. از یک‌سو، تحولات اجتماعی و فرهنگی ریشه در سنت‌های تاریخی و اسلامی این سرزمین داشته و از سوی دیگر، متأثر از روشنفکران نوگرا و متجدد بوده است. تدوین‌کنندگان گفتمان تجدد و نوگرا گروهی از منوّرالفکران طبقات متوسط جدید و برخی از روحانیان اصلاح‌طلب بودند که از دل همان نهاد روحانیت سنتی برخاسته بودند و به انتقاد و واسازی بخشی از آموزه‌های گفتمان سنتی پرداختند. از آثار نفوذ اندیشه‌های جدید، و به عبارتی همان حرکت‌های منوّرالفکری، تحکم عقل بر تعبد دینی بود. علمای این دوره که با چنین نگرش عقلانی-انتقادی روبه‌رو بودند، برای پاسخگویی به اشکالات نسل جدیدِ متأثر از این روش‌ها، جهت‌گیری استدلال‌های فقهی را عوض کردند. چیزی که نسل جدید خواهان آن بود، نه متوسل شدن به آیه و حدیث بلکه تفهیم عقلانی لزوم و وجوب احکام شرعی (به‌ویژه مسئلهٔ حجاب و آزادی زنان) بود. نتیجه چنان شد که فقه حجاب می‌کوشید نه فقط به آیه و حدیث بلکه به مسائل اجتماعی و اخلاقی و حتی علمی به معنای خاص آن، یعنی کشفیات و شبه‌کشفیات علم جدید، هم متوسل شود. برای نمونه، روی جلد کتاب طومار عفت که دربارهٔ زن و حجاب بود، چنین توصیف شده بود: اثری است «فطری، طبیعی، تاریخی، دینی، ادبی، اخلاقی، علمی، اجتماعی، عمرانی، اقتصادی، فلسفی». بدین ترتیب، نخستین گرایش‌های علم‌زدگی در دفاع از دین را می‌توانیم در رساله‌های حجابیه دنبال کنیم که کسانی بعدها آن را فربه‌تر کردند. استناد به داده‌های علمی که بیشتر ازطریق آثار عربی به دست نویسندگان این قبیل رساله‌ها می‌رسید نخستین طلیعهٔ علم‌زدگی در دین‌شناسی بود (جعفریان، ۱۳۸۰).