کتاب تحفة الکمال

کتاب تحفة الکمال نوشتهٔ ملارجبعلی تبریزی و گردآوری ملاحسن لنبانی گیلانی و محمد سوری و مهدی عسگری است. انتشارات لوگوس این کتاب را منتشر کرده است.

درباره کتاب تحفة الکمال

کتاب تحفة الکمال ترجمۀ فارسی رسالۀ عربی الأصل الأصیل یا الأصول الآصفیة نوشتۀ ملارجبعلی تبریزی (ف ۱۰۸۰) همراه با اضافاتِ مترجم است. علاوه بر این، رسالۀ «اثبات واجبِ» تبریزی نیز در انتهای کتاب به‌عنوان فصلی از کتاب افزوده شده است. کتاب تحفة الکمال را یکی از شاگردان ملارجبعلی تبریزی به نام ملاحسن به انجام رسانده است. وی در پاره‌ای از موارد توضیحاتی نیز به متن افزوده است. ملاحسن در سه جای کتاب از استادش، ملارجبعلی تبریزی، نام برده است. ملاحسن در مقدمۀ کتاب تصریح کرده است که این کتاب را به دستور یکی از شاهان یا شاهزادگان صفوی نوشته و او را با القاب و اوصاف باشکوه ستوده است، ولی از او نام نبرده است.  ملاحسن به شیوۀ مترجمان کهن تنها به ترجمۀ متن بسنده نکرده، بلکه ترجمۀ خود را با افزوده‌ها و اضافاتی همراه کرده است. محتوای این افزوده‌ها گاه کلامی و بیشتر صوفیانه است و نشان می‌دهد که نویسنده به عقاید صوفیه و عارفان کاملاً پایبند بوده است. مؤلف کتاب تنها یک جا از خود با عنوان «ملاحسن» نام برده و هیچ توضیح دیگری نداده است.

خواندن کتاب تحفة الکمال را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران تصوف و عرفان پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب تحفة الکمال

«چه شیء شریف آن است که مترتب شود بر او شرافت و ظاهر گردد از او امور شریفه و شیء خسیس آن است که مترتب شود به او خلاف /۷آ/ شریف.

و هرگاه فرض کنیم ما فاعل را شریف و مترتبٌ‌علیه را خسیس، پس نمی‌باشد شرف فاعل مگر به حسب لفظ فقط و در این هنگام شریفِ مفروض را به شرافت گفته نمی‌شود ـ به جهت خساست فعلش و عدم شرافت اثرش ـ شریف، و نمی‌گوییم شیء خسیس را مگر این‌که فعلش و اثرش خسیس باشد و ما علّت را شریف فرض کرده بودیم. این خلاف فرض [است].

و دانسته شد از این تقریر که هرگاه علّتْ شریف باشد، خواهد بود معلولش نیز شریف، نه در مرتبۀ علّت بلکه می‌باشد اَنقص از علّت از جهت آن‌که واجب است که علّت اشرف باشد از معلولِ آن علّت البته. و چون بود واحدِ اول ـ تَعالیٰ شَأْنُه ـ در غایت اقصی از کمال و شرف بلکه عین شرف و محض کمال لِهٰذا «أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللّٰهُ الْعَقْلُ» از زبان معجزبیان شارع ـ صلوات اللّٰه و سلامه علیه ـ منقول شده. پس مترتب گشته‌اند معلولات واحِداً بَعْدَ واحِدٍ به علّت واحد و متنزّل گشته‌اند به حسب شرافت مذکور تا منتهی شده‌اند به معلول اخیرِ انقص در شرافت از معلولاتی که فوق و مقدّم بر اویند جمیعاً. و به این بیان حاصل می‌شود استغنا از قاعدۀ امکان اشرف مشهور از حکما که اشیاء لازم ذاتِ واجب‌الوجودند /۷ب/ اشرف بعد اشرف تا منتهی شود به سوی اخس که عبارت است از ماده. و قاعدۀ مذکور نیز قاعدۀ خو‌‌بی‌است از قدما، امّا این طریقۀ اِنّی است و قاعدۀ ما لِمّی چنان‌که دانسته شد.»