کتاب جناب پاول

کتاب جناب پاول (Herr Paul: Ein Stück) نوشته تانکرد دورست و ترجمه احسان قبادی، نمایش‌نامه‌ای از نشر قطره است که تقابل دو نیروی متفاوت را در یک فضای فرسوده و به‌جامانده از گذشته پیش می‌کشد: ماندن و تغییر، سکون و شتاب، خاطره و سوداهای تازه. ماجرا در کارخانه‌ای متروک شکل می‌گیرد؛ جایی که حضور مردی سرسخت و بیرون‌نرفتنش از جهان کوچک خود، به مانعی جدی برای طرح‌های تازه تبدیل می‌شود. همین کشمکش، متن را به پرسشی درباره‌ی مالکیت، کرامت، پیشرفت و زیستن بدل می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جناب پاول

کتاب جناب پاول نوشته‌ی تانکرد دورست در قالب یک نمایش‌نامه، موقعیتی ظاهراً ساده را به صحنه‌ای پرتنش و چندوجهی تبدیل می‌کند. مرکز ماجرا ساختمانی رو به ویرانی از یک کارخانه‌ی قدیمی صابون‌سازی است؛ فضایی که هم محل زندگی است و هم یادگار گذشته‌ای از دست‌رفته. در این محیط، پاول با رخوت، شوخی، طفره‌رفتن و نوعی سرسختی عجیب زندگی می‌کند و در برابر او هلم قرار دارد که می‌خواهد ساختمان را بازسازی کند و آن را به چرخه‌ی کار و تولید برگرداند. از همین نقطه، متن فقط درباره‌ی یک جابه‌جایی ساده نیست، بلکه به برخورد دو نگاه به جهان تبدیل می‌شود: یکی دلبسته به ماندن در ویرانه و دیگری شیفته‌ی ساختن آینده‌ای تازه.

کتاب جناب پاول فقط بر گفت‌وگوهای مستقیم تکیه ندارد، بلکه از خلال رفت‌وآمد شخصیت‌ها و برخورد لحن‌ها، فضای ناپایدار و پرتنش خود را می‌سازد. لوئیزه، لیلو، شوارتسبک و آنیتا هر کدام وجهی از این آشفتگی را روشن می‌کنند؛ از خوش‌بینی سبک‌سرانه و جاه‌طلبی اقتصادی گرفته تا آسیب‌پذیری، انزوا و میل به دیده‌شدن. متن بارها میان طنز و تلخی جابه‌جا می‌شود و از دل موقعیت‌های خنده‌دار، حس ناامنی و فرسودگی بیرون می‌کشد. 

تانکرد دورست در این نمایش‌نامه در عین‌ حال به پرسش‌هایی در مورد حق ماندن، نسبت انسان با گذشته، معنای آزادی و بهای پیشرفت می‌پردازد. فضای اثر بسته، شلوغ و آشفته است، اما همین تنگنا به دورست امکان داده تا کشمکش‌های انسانی را با شدت بیشتری نشان دهد؛ کشمکش‌هایی که در آن هیچ‌کس کاملاً بی‌گناه یا کاملاً مسلط نیست.

خلاصه نمایشنامه جناب پاول

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

جناب پاول در کارخانه‌ای متروک و نیمه‌ویران با خواهرش زندگی می‌کند و سال‌هاست از آن فضا جدا نشده است. هلم که وارث ساختمان شده، می‌خواهد آن‌جا را بازسازی کند و برای اجرای نقشه‌هایش به بیرون‌رفتن پاول نیاز دارد. گفت‌وگوی این دو خیلی زود از یک مذاکره‌ی ساده فراتر می‌رود و به جدالی بر سر گذشته، مالکیت، شأن انسانی و معنای زندگی بدل می‌شود. 

با ورود شخصیت‌های دیگر، ازجمله لیلو، شوارتسبک و آنیتا، آشفتگی فضا بیشتر می‌شود و هر برخورد، لایه‌ای تازه از ترس‌ها، توهم‌ها، امیدها و خشونت پنهان شخصیت‌ها را آشکار می‌کند.

چرا باید کتاب جناب پاول را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب جناب پاول را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این نمایش‌نامه تقابل ماندن در گذشته و شتاب برای ساختن آینده را در یک موقعیت فشرده و ملموس نشان می‌دهد.
• متن امکان فکرکردن به پرسش‌هایی مثل حق ماندن، مالکیت، پیشرفت و کرامت انسانی را فراهم می‌کند.
• شخصیت‌ها فقط نقش‌های ثابت ندارند و در گفت‌وگوها، تناقض‌ها و ضعف‌هایشان به‌تدریج آشکار می‌شود.
• فضای کارخانه‌ی متروک به‌ عنوان یک مکان نمایشی، حال‌وهوای فرسودگی، خاطره و تنش اجتماعی را همزمان منتقل می‌کند.
• اثر با جابه‌جایی مداوم میان طنز، بی‌قراری و تلخی، تجربه‌ای چندلایه از خواندن یک نمایش‌نامه به دست می‌دهد.
• برای کسانی که به ادبیات نمایشی آلمانی‌زبان علاقه دارند، این متن نمونه‌ای روشن از درگیری انسان معاصر با تغییر و بی‌ثباتی است.

خواندن کتاب جناب پاول را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب جناب پاول به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌هایی که بر کشمکش شخصیت‌ها و گفت‌وگوهای پرتنش استوارند.
• خوانندگانی که به موضوع تقابل گذشته و آینده، سکون و تغییر علاقه دارند.
• کسانی که دوست دارند در یک فضای محدود، روابط انسانی پیچیده و نابرابر را دنبال کنند.
• مخاطبانی که از متن‌های نمایشی با طنز تلخ و موقعیت‌های ناپایدار لذت می‌برند.
• دانشجویان و پیگیران تئاتر که می‌خواهند با نمونه‌ای از ادبیات نمایشی آلمانی‌زبان آشنا شوند.

درباره تانکرد دورست

تانکرد دورست (Tankred Dorst) (۱۹۲۵-۲۰۱۷)، نمایش‌نامه‌نویس، فیلم‌نامه‌نویس و کارگردان تئاتر اهل آلمان و از برجسته‌ترین چهره‌های ادبیات دراماتیک پس از جنگ جهانی دوم در این کشور بود. او در نوجوانی به خدمت در ارتش فراخوانده شد و چند سال را در اسارت نیروهای متفقین گذراند، اما پس از آزادی، به تحصیل در رشته‌های ادبیات آلمانی، تاریخ هنر و تئاتر در بامبرگ و مونیخ پرداخت. دورست فعالیت حرفه‌ای خود را در دهه‌ی ۱۹۵۰ با تئاتر عروسکی و تأثیرپذیری از جریان‌های تئاتر ابزورد و درام‌نویسانی چون اوژن یونسکو و ساموئل بکت آغاز کرد و به‌سرعت با خلق آثاری تمثیلی و مدرن، به چهره‌ای شناخته‌شده در صحنه‌های نمایش آلمان بدل شد.

نقطه‌ی اوج کارنامه‌ی دراماتیک او با نگارش درام «مرلین یا سرزمین ویران» (۱۹۸۱) رقم خورد؛ نمایشی تاریخی‌اسطوره‌ای که برخی منتقدان آن را از حیث گستردگی مضمونی و فرمال با «فاوست» گوته مقایسه کرده‌اند. از دیگر آثار او، نمایش‌نامه‌ی مشهور «فرناندو کراپ این نامه را برای من نوشت» است که با اقتباس از اثری از میگل د اونامونو به نگارش درآمد. دورست به خاطر آثارش که همواره بازتاب‌دهنده‌ی بحران‌ها و دگرگونی‌های تاریخی زمانه بودند، جوایز پرشماری از جمله جایزه‌ی گرهارت هاوپتمان (۱۹۶۴)، جایزه‌ی گئورگ بوشنر (۱۹۹۰)، جایزه‌ی ماکس فریش (۱۹۹۸) و جایزه‌ی ادبیات اروپا (۲۰۰۸) را دریافت کرد.

بخشی از کتاب جناب پاول

«پاول: وایسین! وایسین! وایسین! داد می‌زنم! یواش‌تر برین پایین، این‌قدر تند ندویین! می‌خوام باهاتون دو کلمه حرف بزنم، حالا به اسپانیایی، اسپرانتو یا هر زبونی که شد! فقط مثل آدمیزاد سلام کنیم به هم. اگه زبونمون یکی نبود، با اشاره حرف می‌زنیم. با انگشت‌ها، با چشم‌غره، با تکون دادن سر... این‌ها دیگه زبون بین‌المللی آدم‌هان، نه؟ ولی این‌ها انگارنه‌انگار! گوششون اصلاً بدهکار نیست. همه‌ش می‌دون! پاهای سیاهشون رو می‌بینم که زیر تکه‌های یخ برق می‌زنن. یه گنده‌لات چهارپا می‌آد، بعد یه فسقلی با پاهای بچگونه از کنارش رد می‌شه. همین‌جور یکی‌یکی می‌آن! من می‌تونستم یه کالباس خوشمزهٔ باکیفیت از وستفالن بهتون تعارف کنم! آدم خوبی‌ام، واقعاً، یه‌جور الگو برای اون‌هایی که مثل من خوب نیستن! فقط یه‌کم شکموام، همین! ولی بازهم کالباس رو تعارف می‌کنم، از ته دل! اما نه... این بی‌ادب‌ها فقط می‌دون، نمی‌خوان گپ بزنن. می‌دون و می‌دون تا برسن به دره‌های سبز و قشنگ اکوادور، بهشت روی زمین، جایی که همه‌چی سبز می‌شه و گُل می‌کنه. ولی خب، تا وقتی به اون پایین برسین، تکه‌های یخِ قشنگتون آب شدن! خنده‌داره، نه؟ هرچقدر هم بدوین، بالا یخچال یختون می‌کنه، پایین که می‌رسین، از یخ‌هاتون فقط یه تخم کبوتر مونده! اگه اونجا هم با دلال‌ها سر قیمت چونه بزنین، آخرش فقط یه مشت انگشت خیس نصیبتون می‌شه!»