کتاب عشق در سینما

کتاب عشق در سینما نوشته صالح نجفی است و نشر لگا در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این اثر از مجموعه‌ای از جلسه‌ها و درس‌گفتارها شکل گرفته و علاوه‌بر تعریف‌کردن داستان فیلم‌ها، به‌سراغ پرسشی دشوار می‌رود: سینما چگونه عشق را نشان می‌دهد و چه نسبتی میان تصویر، میل، خاطره و فانتزی برقرار است؟ کتاب با مرور و واکاوی فیلم‌های مهم، عشق را هم در سطح روایت هم در سطح اندیشه دنبال می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عشق در سینما اثر صالح نجفی

کتاب عشق در سینما، نوشته‌ی صالح نجفی، مجموعه‌ای از درس‌گفتارها درباره‌ی چند فیلم مهم است. این کتاب شامل معرفی فیلم‌های عاشقانه و بررسی این مسئله است که عشق در سینما چگونه دیده، فهمیده و بازنمایی می‌شود. نویسنده از همان آغاز بحث را به پرسش‌هایی می‌کشاند که به تصویر، بدن، خیال، خاطره و حتی محدودیت‌های خودِ سینما مربوط‌ هستند. کتاب هم‌زمان به فیلم‌ها، ایده‌های فلسفی و زمینه‌های تاریخی آن‌ها نزدیک می‌شود و از کنار هیچ‌یک ساده عبور نمی‌کند.

کتاب عشق در سینما ۱۰ فصل دارد و در هر فصل یک فیلم را انتخاب می‌کند و بعد از مرور داستان به‌سمت واکاوی دقیق‌تر می‌رود. در فیلم‌هایی مثل عاشقان مصلوب و هیروشیما عشق من، عشق فقط یک رابطه‌ی شخصی نیست و با نظم اجتماعی، جنگ، حافظه، شرم، مرگ و امکان یا امتناعِ بیان گره خورده است. صالح نجفی در توضیح این فیلم‌ها از مفاهیم فلسفی و روان‌کاوانه هم کمک می‌گیرد، اما بحث را به زبان انتزاعیِ صرف محدود نمی‌کند و آن را به جزئیات صحنه، حرکت بدن‌ها، فضاهای معماری، ریتم روایت و شیوه‌ی فیلم‌برداری پیوند می‌زند.

کتاب عشق در سینما از این نظر جالب‌توجه است که عشق را نه به‌عنوان احساسی آماده و ازپیش‌تعریف‌شده، بلکه به‌عنوان تجربه‌ای پیچیده بررسی می‌کند. صالح نجفی بارها نشان می‌دهد که سینما فقط عشق را ثبت نمی‌کند، بلکه در شکل‌دادن به تصور ما از عشق و معاشقه نیز نقش دارد. این نگاه باعث شده کتاب هم برای علاقه‌مندان به سینما خواندنی باشد هم برای کسانی که می‌خواهند نسبت میان هنر، اندیشه و تجربه‌ی عاطفی را دنبال کنند.

خلاصه کتاب عشق در سینما

کتاب عشق در سینما مجموعه‌ای از جستارها و درس‌گفتارها درباره‌ی فیلم‌هایی است که هرکدام از زاویه‌ای خاص به عشق نزدیک می‌شوند. صالح نجفی ابتدا روایت و موقعیت هر فیلم را شرح می‌دهد و بعد نشان می‌دهد که چگونه عشق در هر اثر، با قدرت، طبقه، اخلاق، خاطره، جنگ، میل و مرگ در کشاکش است. کتاب از یک‌ سو به جزئیات سینمایی مثل میزانسن، حرکت دوربین، فضا و بدن توجه دارد و از سوی‌ دیگر بحث را به فلسفه و روان‌کاوی می‌کشاند. حاصل کار مجموعه‌ای است که عشق را نه صرفاً موضوعی تکراری، بلکه مسئله‌ای برای تأمل و تجربه‌ای تصویری می‌بیند.

چرا باید کتاب عشق در سینما را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب عشق در سینما را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب لایه‌های فکری، فلسفی و تصویریِ چند فیلم مهم تاریخ سینما را روشن می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب نسبت میان عشق، فانتزی، خاطره و بازنمایی در سینما را درمی‌یابد.
• این اثر نشان می‌دهد که چگونه جزئیاتی مثل فضا، بدن، حرکت و میزانسن در فهم رابطه‌های عاشقانه نقش دارند.
• این کتاب برای کسانی که می‌خواهند پیوند سینما با فلسفه و روان‌کاوی را دریابند، مناسب است.
• ترکیب مرور فیلم و واکاوی مفهومیْ کتاب را خواندنی کرده است.

خواندن کتاب عشق در سینما را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب عشق در سینما به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به سینما که می‌خواهند فیلم‌ها را فراتر از داستانشان بررسی کنند.
• خوانندگانی که به موضوع عشق در پیوند با تصویر، خیال و حافظه علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران سینما، فلسفه و ادبیات که به تحلیل میان‌رشته‌ای فیلم‌ها علاقه دارند.
• مخاطبانی که از متن‌های تحلیلی و فلسفی درباره‌ی فیلم‌های کلاسیک و بحث‌انگیز لذت می‌برند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی شیوه‌های بازنمایی عشق در سینما شناخت بیشتری به دست آورند.

درباره صالح نجفی

صالح نجفی، متولد ۱۳۵۴، پژوهشگر فلسفه، نویسنده، مترجم، ویراستار و مدرس ایرانی است. او فرزند محمدعلی نجفی، کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس، و برادر آیت نجفی، کارگردان تئاتر و سینما، است. نجفی از چهره‌های شناخته‌شده‌ی حوزه‌ی ترجمه و تألیف آثار فلسفی و نظری در ایران به شمار می‌رود و آثارش نقش مهمی در معرفی اندیشه‌های فلسفی معاصر به فارسی‌زبانان داشته‌ است.

مجموعه‌ی «فیلم به‌مثابه فلسفه» از مهم‌ترین آثار تألیفی اوست که در سال ۱۳۹۷ به‌عنوان برترین کتاب سال سینمای ایران برگزیده شد و جایزه‌ی بهترین تألیف هشتمین دوره‌ی کتاب سال سینما را از آن خود کرد.

صالح نجفی تاکنون آثار متعددی از فیلسوفان و متفکران برجسته را به فارسی ترجمه کرده است. از جمله‌ی این آثار می‌توان به «موسی و یکتاپرستی» اثر زیگموند فروید، «مفهوم آیرونی» و «مفهوم اضطراب» نوشته‌ی سورن کیرکگور، «درس‌های برگسون برای زندگی» اثر مایکل فولی، «درس‌های فروید برای زندگی» نوشته‌ی برت کار، «تفکر نامتناهی» اثر آلن بدیو، «حوزه‌های عدالت» نوشته‌ی مایکل والزر، «گفت‌وگوهایی با عباس کیارستمی» اثر گادفری چشایر، «چگونه کیرکگور بخوانیم» نوشته‌ی جان دی. کپیوتو و «اقتدارگرایی» اشاره کرد.

بخشی از کتاب عشق در سینما

«رنه در سال ۲۰۱۴ از دنیا رفت و تصویرهایی که از او داریم، به‌ویژه بعداز هیروشیما عشق من، به ژاپن پیوند خورده است. هرچند در این فیلم که در ژاپن می‌گذرد فقط چند جملهٔ ژاپنی شنیده می‌شود و شخصیت‌های اصلی به زبان فرانسه حرف می‌زنند. هیروشیما عشق من تلاش رنه بود برای فکرکردن به استلزام‌های اخلاقیِ حافظه و سوگواری و شاهد فاجعه بودن. دغدغه‌های اصلی او وقتی به سراغ فیلم بلند داستانی‌اش آمد این بود که به چه معنا می‌توانیم چیزی را به یاد آوریم، چه وقت اجازهٔ سوگواری داریم و کِی می‌توانیم شاهد واقعه‌ای باشیم. قهرمان مرد فیلم که مثل قهرمان زنْ بی‌نام است بارها و بارها خطاب به او می‌گوید که تو در هیروشیما هیچ ندیده‌ای. زن اما اصرار دارد که هرآنچه که می‌شد ببیند را دیده است و شروع می‌کند به کدآوردن، شاهدآوردن، تک‌تک‌شمردن و حتی اشاره به آمار و ارائهٔ اطلاعات علمی و تاریخی تا ثابت کند در هیروشیما همه‌چیز را دیده و، باز، مرد حرفش را تکرار می‌کند. ایدهٔ اصلی فیلم که به موضوع عشق هم پیوند می‌خورد این است که تعریف‌کردن یا به‌یادآوردنِ (recollection) چیزی، وقتی که باید آن را تعریف کرد یا به یاد آورد، درضمن، یک‌جور خیانت‌کردن به آن است. رنه این معمای فلسفی را دائماً در فیلم‌هایش طرح می‌کند و مخاطب را در تنگنا قرار می‌دهد. او می‌کوشد این قضیه را به زبان سینما ترجمه کند و فرم مناسبی برای بازنمایی اتفاقی که قابل بازنمایی نیست بیابد: یک فاجعه، رویدادی که حافظهٔ تاریخیِ همه را درگیر کرده، یا خودِ عشق که به‌یادآوردنش خیانت‌کردن بدان است و گریزی هم از این نیست.»