کتاب چرا تئاتر؟ کتاب طلایی پنجم

کتاب چرا تئاتر؟ کتاب طلایی پنجم نوشته‌ی کاتجی د گیست، کارمن هرنبوستل و میلو رائو مجموعه‌ای از متن‌ها، نامه‌ها و مانیفست‌ها درباره‌ی معنای تئاتر در جهان امروز است. معین محب‌علیان آن را به فارسی ترجمه کرده و نشر نیماژ آن را منتشر کرده است. این کتاب بخشی از پروژه‌ی کتاب‌های طلایی ان‌تی‌گنت و ناشر برلینی وربرشر ورلاگ است که به پیوند نظریه و عمل در هنرهای اجرایی می‌پردازد. بیش از صد هنرمند، کارگردان، طراح رقص، نویسنده و فعال اجتماعی از قاره‌ها و نسل‌های مختلف در این مجموعه حضور دارند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چرا تئاتر؟ کتاب طلایی پنجم

کتاب چرا تئاتر؟ کتاب طلایی پنجم با یک پرسش ساده و درعین‌حال بنیادین آغاز می‌شود: چرا تئاتر؟ دبیران پروژه در اوج همه‌گیری کرونا و تعطیلی تئاترها، نامه‌ای جهانی به بیش از صد هنرمند و متفکر فرستادند و از آن‌ها خواستند در قالب متن‌های کوتاه، پاسخ شخصی خود را به این سؤال بنویسند. نتیجه، کتابی است که در آن مقاله، خاطره، مانیفست، نامه، گفت‌وگو، شعر، سرمقاله و یادداشت‌های شخصی کنار هم قرار گرفته‌اند و تصویری چندصدایی از هنر اجرا در جهان معاصر می‌سازند. در کتاب چرا تئاتر؟ کتاب طلایی پنجم هر متن از زاویه‌ای تازه به تئاتر نزدیک می‌شود: از تجربه‌ی انقلاب سوریه و کار با زندانیان سیاسی تا کارگاه‌های تئاتری در اردوگاه‌های پناهندگان، از دغدغه‌های بوم‌شناسی و رد سفرهای هوایی گروه‌های رقص تا تئاتر به‌عنوان مسیر معنوی، ابزار شهادت، شیوه‌ای برای دوستی و راهی برای مواجهه با تروما. نویسندگانی مانند محمد آل عطار، لولا آریاس، هکتور آریستیزابال، ژروم بل، لوندا کاسلا، تانیا بروگوئرا، کالکتیوو لاستسیس، آنه ترسا کرسمائکر و دیگران هرکدام با زبان و تجربه‌ی خود به این پرسش پاسخ داده‌اند. کتاب چرا تئاتر؟ کتاب طلایی پنجم ساختاری فصل‌بندی‌شده به‌معنای کلاسیک ندارد، بلکه از مجموعه‌ای از متن‌های مستقل تشکیل شده که با سرمقاله‌ی سردبیران، یادداشت مترجم و معرفی پروژه‌ی کتاب‌های طلایی قاب گرفته شده‌اند. در میان این متن‌ها می‌توان بخش‌هایی مانند «سفری دائمی از شک و آزمایش»، «چیزهایی که از دست می‌دهم»، «تئاتر به‌عنوان مسیری معنوی»، «تئاتر اندیشکده»، «نجات جهان»، «انسان تئاتری»، «چرا و چرا؟»، «مسئله تولید هنر نیست، بلکه به کار بستن آن است»، «تعلیق انکار»، «هنر آنانی که جسارت می‌کنند» و «نامه‌ای به رقص» را دید که هرکدام وجهی از تئاتر متعهد، سیاسی، شاعرانه یا روزمره را برجسته کرده‌اند.

خلاصه کتاب چرا تئاتر؟ کتاب طلایی پنجم

کتاب چرا تئاتر؟ کتاب طلایی پنجم مجموعه‌ای از پاسخ‌های متنوع به یک پرسش واحد است: تئاتر در جهان پر از بحران، جنگ، نابرابری، همه‌گیری و فروپاشی زیست‌محیطی چه کارکردی دارد. برخی نویسندگان از تئاتر به‌عنوان کنشی خردگرا برای انسانی‌کردن روایت‌ها و ثبت تجربه‌ی زندان، تبعید و جنگ یاد کرده‌اند. برخی دیگر آن را مسیری معنوی برای تبدیل رنج شخصی به عمل جمعی و بازتعریف هویت خود می‌دانند. در این کتاب تئاتر گاهی اندیشکده‌ای زنده است که در آن سیاست، جنسیت، حافظه و قدرت دوباره تصور می‌شوند، گاهی فضایی برای دوستی و بقا در دل انقلاب و مهاجرت، گاهی میدان آزمایش برای یافتن شکل‌های تازه‌ی هم‌زیستی و عدالت. پرسش «چرا تئاتر؟» در متن‌ها به پرسش‌هایی مثل «تئاتر در بحران چه می‌کند؟»، «چطور می‌تواند بر واقعیت اثر بگذارد؟» و «چگونه بدون همدستی با سرمایه‌داری و تخریب محیط‌زیست ادامه می‌دهد؟» گسترش یافته است.

چرا باید کتاب چرا تئاتر؟ کتاب طلایی پنجم را بخوانیم؟

این کتاب چشم‌اندازی فشرده از بیش از صد نگاه به تئاتر ارائه می‌دهد؛ از هنرمندان خیابانی و فعالان سیاسی تا طراحان رقص و مدیران جشنواره. خواننده می‌تواند ببیند تئاتر چگونه در متن جنگ، مهاجرت، فقر، همه‌گیری و بحران اقلیمی بازتعریف شده است. تنوع فرم‌ها و صداها امکان مقایسه‌ی تجربه‌ها و یافتن معنای شخصی از تئاتر را فراهم کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران تئاتر، فعالان اجتماعی، هنرمندان اجرا، مترجمان و علاقه‌مندان به نسبت هنر، سیاست و زندگی روزمره پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر پرسش از کارکرد هنر در زمانه‌ی بحران هستند.

بخشی از کتاب چرا تئاتر؟ کتاب طلایی پنجم

«چرا تئاتر؟ ما نمی‌توانیم از خود سؤالی اساسی‌تر از این بپرسیم و در عین حال هیچ سؤالی مشکل‌تر از این برای پاسخ وجود ندارد. ما چرا تئاتر کار می‌کنیم؟ هدف از تئاتر کارکردن چیست و اینکه آیا حتی نیازمند هدف است؟ معمولاً جواب‌ها را از طریق خودِ ساخت تئاتر می‌دهند اما ناگهان با شرایطی روبه‌رو شدیم که شیوه‌های کندوکاومان برای پاسخ‌ها را متزلزل می‌کند. ان‌تی‌گنت در مارس ۲۰۲۰ به‌خاطر همه‌گیری کرونا همچون اکثر تئاترها در سراسر دنیا به مدت نامعلومی بسته شد. بنابراین ما نامهٔ زیر را به بیشتر از صد هنرمند و روشن‌فکر در سراسر جهان نوشتیم: دوستان عزیز، در زمانه‌ای که تئاتر و پرفورمنس به‌عنوان هنرهای زنده در شرایط بحرانی قرار دارند و جوامع ضرورت‌ها را بازاندیشی می‌کنند ما از شما می‌پرسیم: چرا تئاتر؟ به مدت دو سال است که مجموعه‌هایی را تحت‌عنوان کتاب‌های طلاییِ ان‌تی‌گنت با همکاری ناشری به نام وربرشر ورلاگ مستقر در برلین منتشر می‌کنیم؛ کتاب‌هایی در حوزهٔ نظریه و اجرای پرفورمنس‌آرت‌های معاصر، دربارهٔ نمایشنامه‌های فردی و سؤالات کلی اجتماعی. در جلد پنجم بر آن شدیم که کانون توجهمان را گسترش دهیم لذا پرسیدیم: اصلاً چرا تئاتر؟ چرا این شیوهٔ هنری این‌قدر منحصربه‌فرد و حیاتی است؟ چرای شخص شما به‌عنوان کارگردان تئاتر، تماشاگر، شهروند یا صرفاً انسان چیست؟ ما به‌هرشکلی از تئاتر علاقه‌مندیم: از تئاتر کلاسیک گرفته تا رقص و پرفورمنس‌آرت، از اکتیویسم تا تئاتر سیاسی و اجرایینگی زندگی روزمره. محتوا و فرمت مشارکت دست خودتان: اگر می‌خواهید در مقام سازنده یا تماشاگر باتجربهٔ ملموس هنری شروع کنید یا از دیدگاه نظری یا آرمان‌شهری بنویسید. جواب‌ها می‌تواند مقاله‌ای کوتاه، خاطره، مانیفست، دیالوگی ساختگی، شعر یا نامه‌ای به یک فرد باشد. لحظهٔ پیدایش، احساسی قوی، دیدگاهی ساده یا یک آشفتگی. متنی اتوپیایی دربارهٔ تئاتر آینده، تئاتر پساسرمایه‌داری یا تئاتری بدون ایدئولوژی، در رابطه با اودیپوس یا متنی دربارهٔ اجرای پرندگان بیرون پنجره: هرچه به ذهن می‌رسد هنگامی که از خود می‌پرسید چرا تئاتر؟ هرچیزی که به نظرتان اعصاب را درگیر می‌کند یا احساس اعتمادبه‌نفس می‌دهد می‌تواند جواب ما باشد.»