کتاب فرهنگ توصیفی نقد و نظریّه‌های ادبی

«فرهنگ توصیفی نقد و نظریّه‌های ادبی» نوشته دکتر فاطمه مدرّسی مجموعه‌ای از نظریّه‌ها و اصطلاحات و مکتب‌های ادبی مطرح در دنیای امروز ادبیّات است که نگارنده آن را طی چندین سال تدریس مباحث نقد و مکتب‌های ادبی نگاشته‌است. در ذیل مدخل زاویه/ یا نقطه‌ی دید/ point of view/ view point می‌خوانید: زاویه/ یا نقطه‌ی دید، در اصطلاحداستان به وضعیّتی گفته می‌شود که نویسنده نسبت به روایت داستان در پیش می‌گیرد. دریچه‌ای است که پیش روی خواننده می‌گشاید تا او از آن دریچه و مجرای بخصوص حوادث داستان را ببیند و بخواند. (داد، ۱۳۷۱: ۱۵۷) زاویه‌ی دید، یعنی چه کسی داستان را بگوید و در پی آن باید چگونه بگوید. (پرین لارنس، ۱۳۶۹: ۷۵) به عبارت دیگر، زاویه‌ی روایت، نمایش دهنده‌ی شیوه‌ای است که نویسنده با آن مصالح و مواد داستان خود را به خواننده ارایه می‌کند. در واقع رابطه‌ی نویسنده را با داستان نشان می‌دهد. (میرصادقی، ۱۳۸۵: ۳۸۶) انتخاب نوع زاویه‌ی دید بستگی به مطالب و مضامین و اهداف نویسنده دارد: از روش‌های معمول در نقل داستان می‌توان از این روش‌ها نام برد: ۱) زاویه‌ی دید دانای کلّ، ۲) زاویه‌ی دید دانای کلّ محدود، الف) از دید شخصیّت اصلی و ب) از دید شخصیّت فرعی. ۳) زاویه‌ی دید اوّل شخص، الف) از دید شخصیّت اصلی و ب) از دید شخصیّت فرعی و ۴) زاویه‌ی دید بیرونی یا ظاهری. زاویه‌ی دید در داستان کوتاه اغلب ثابت می‌ماند، امّا در رمان کوتاه ممکن است هر فصلی به زاویه‌ی دید جداگانه اختصاص داده شود. البته، زاویه‌ی دیدی که نویسنده انتخاب می‌کند بر عناصر داستان تأثیر می‌گذارد، یعنی، بر شخصیّت پردازی، بر گسترش و تکوین پیرنگ، بر بافت کلام، و شیوه‌ی نگارش ـ سبک ـ از این جهت زاویه‌ی دید از اهمیّت خاصّی برخوردار است. زاویه‌ی دید ممکن است درونی یا بیرونی باشد.