کتاب نشانه - معناشناسی روایی مکتب پاریس

کتاب الکترونیکی نشانه - معناشناسی روایی مکتب پاریس نوشتهٔ علی عباسی در انتشارات دانشگاه شهید بهشتی چاپ شده است. نشانه‌ـ‌ معناشناسی روایی مکتب پاریس (جایگزینی نظریة مُدَلیته‌ها بر نظریة کنشگران: نظریه و عمل) مقدمه‌ای است برای فهم دقیق دلالت‌های معنایی به کمک نشانه‌ـ‌ معناشناسی مکتب پاریس: علم جدید (در ایران)، پربار و جذابی که امروزه چه در مقدمات، چه در نتایج و چه در کاربرد و پیاده کردن آن روی گفتمان‌های گوناگون پیشرفت‌های چشم‌گیری داشته است. «نشانه‌ـ‌ معناشناسی روایی ...» اثری است برای تمام کسانی که علاقه دارند مبانی اصلی مباحث روایی را بشناسند. 

درباره کتاب نشانه - معناشناسی روایی مکتب پاریس

حوزهٔ مطالعه علم نشانه‌ معناشناسی مکتب پاریس به بُعد روایی (یا کنشی)، بُعد صوری (یا فیگورتیو)، بُعد حسی‌ - عاطفی، بُعد شناختی و بُعد گفته و گفته‌پردازی تقسیم می‌شود، اما تا کُنش یا عمل نباشد نمی‌توان از هیچ‌یک از این ابعاد سخن گفت. انتخاب گفتمان روایی یا بُعد کنشی و به دنبال آن بُعد صوری در این اثر به این دلیل است که اعتقاد داریم همه چیز با کنش آغاز می‌شود و به همین دلیل باید ابتدا منطق و دستور زبان کنش را آموخت. کنش روایی که هنر روایی یکی از شکل‌های پیشرفتهٔ آن به شمار می‌آید، واسطه‌ای است نمادین از کنشی که در آن انسان می‌آموزد در حوزه‌ها و میدان‌های گوناگون سیروگذر کند (هم‌چون: داستان‌های خنده‌آور، عمل ‌روایت شفاهی یا نوشتاری از خاطرات شخصی، حوادث، قصه‌های پریان، فیلم‌های تخیلی یا فیلم‌های مستند و فیلم‌های گزارشی، پیام‌های بازرگانی یا سیاسی). به همین خاطر آموختن کارکرد و سازوکار روایی در گفتمان‌ها بسیار ضروری است و این اثر «نشانه‌ـ‌ معناشناسی روایی ...» همان ابزاری است که این کارکرد را به‌روشنی معرفی می‌کند.

کتاب نشانه - معناشناسی روایی مکتب پاریس را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به علاقه‌مندان به مطالعه در باب زبان شناسی و نشانه‌شناسی پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب نشانه - معناشناسی روایی مکتب پاریس

کلود برمون در اثر بسیار معروفش «منطقِ روایت» تلاش کرد از دو منظر الگوی پروپی را نقد و بررسی ‌کند. نقد اول بر ویژگی مکانیکیِ زنجیره کارکردها، اجباری بودن این زنجیره کارکردها و ترتیب قرارگرفتن آن‌ها پایه‌ریزی‌ شده بود و نقد دوم بر حذف یا محو شدن شخصیت داستانی در نظریه پروپ پافشاری می‌کرد: در حالی که پروپ اهمیت روایت را بیشتر روی کنشِ کنشگران بنا نهاده بود، برمون برعکس، بر این اعتقاد بود که اهمیت دیدگاه و دورنمای شخصیت داستانی مهم‌تر از کنش است و برای فهم و دریافت منطقِ روایی بهتر است به دیدگاه شخصیت داستانی پرداخته شود، زیرا این شخصیت داستانی است که بین دو گزینه باید یکی را انتخاب کند.

بر خلاف ولادیمیر پروپ که در روایت‌ها یک سیر رواییِ الزامی و ازپیش‌تعیین‌شده‌ای را جست‌وجو می‌کرد، کلود برمون در سیر رواییِ یک روایت اهمیت را به انتخاب‌ها، تناوب‌ها، آلترناتیوها و جایگزین‌ها می‌داد. این انتخاب‌ها و جایگزین‌ها در طول مسیر روایی دائماً نمایان می‌شوند. به اعتقاد او ساختار روایت هم‌چون نقشه راه‌هاست. ساختار روایت نقشه‌ای از مسیرهای روایی گوناگون، احتمالی و ممکن را به خواننده ارائه می‌دهد که در پیرنگ روایت به‌خوبی مشاهده می‌شود: از مرحله «تخریب» آغاز و تا مرحله «بهبود» ادامه دارد. کلود برمون با این کار، در جریان سال‌های هشتاد میلادی در فرانسه، گسترش روایت‌های درختی و بیناکنشی را ارائه داد: «روایتی که شما قهرمان آن هستید». درواقع، روشِ کلود برمون «روی نقدِ الزامِ غایت‌مندی پایه‌ریزی ‌شده است. این الزام و اجبارِ غایت‌مند معنای روایت را روی واژه و غایتی که روایت به طرف آن متمایل شده است پایه‌ریزی می‌کند». بر این اساس منطقِ رواییِ صوری نباید فقط به یک معنا وابسته باشد: معنایی که تنها یک انتخاب فرهنگی است در دلِ مکانیسم و سازوکاری که آلترناتیوها و انتخاب‌ها را در طول مسیرش زیاد و متکثر می‌کند. از لحاظ نظری، امکانِ غایت‌های بی‌شماری میسر است (همان‌طور که انتخاب‌های بی‌شماری در نظام درختی وجود دارد). کلود برمون یادآوری می‌کند که «حاصل و نتیجه مبارزه و نزاع به وسیله پیروزی یک الزام منطقی است؛ حاصل و نتیجه پیروزی به وسیله نزاع یک استروتیپ فرهنگی است»