کتاب روایت‌پژوهی داستان‌های عامیانه ایرانی

مریم شریف‌نسب( -1355)، دکترای ادبیات فارسی و عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی است. این کتاب پژوهشی به بررسی ساختار، خاستگاه و تحلیل داستان‌های عامیانه می‌پردازد. در بخشی از مقدمه کتاب می‌خوانیم: «اگر در پایانِ داستان‌ها، همیشه نیکان به پاداش و همواره بَدان به جزای اعمال خویش می‌رسند، بازتاب آرزوی مردمان است که گویی در عالم واقع دست‌نیافتنی است؛ اگر «زن» در این داستان‌ها همیشه تحقیرشده و منکوب است، انعکاسِ فرهنگِ حاکم است که خواه‌ناخواه، آهسته و بی‌صدا به دنیای داستانی نشت می‌کند؛ اگر «انسان» در جهان این داستان‌ها همواره و بی‌هیچ استثنا، بر دیوان و پتیارگان چیره می‌شود، از آن روست که انسان، اشرفِ مخلوقات است و شکست او در برابر مشکلات واقعی یا موهوم، شکستِ بشر در زندگی بر کرة خاکی است و این، یعنی پایان زندگی. این داستان‌ها، بازنمود رابطه خیالیِ افراد با شرایطِ واقعیِ زندگی‌شان است. در پسِ ظاهر ساده و کودکانه این داستان‌ها، هویت هر ملت نهفته است: هویت فکری، فرهنگی، اعتقادی، سیاسی، و.... با کنارزدنِ پرده‌های ظاهرِ این داستان‌ها می‌توان به مرواریدهای معنویِ متعددی که در ژرفای آن‌ها نهفته است، دست یافت. هرچند بخشی از داستان‌های عامیانه ایرانی، بواقع ریشه ایرانی ندارند و روایت‌های متفاوتی از آن‌ها در فرهنگ عامه ملل دیگر یافت می‌شود، روایتِ بومی‌شده این داستان‌ها، آن‌ها را از آنِ ملت ما کرده است. (گو اینکه بسیاری از خواسته‌ها و آرزوهای بشر، جهان‌شمول و بی‌مرز و تاریخ است.) بررسی این داستان‌ها از جنبه‌های گوناگون، کمک می‌کند خواسته‌ها و نیازها، آرمان‌ها و آرزوها، پسندها و ناپسندهای قوم ایرانی را بشناسیم و بدانیم فرهنگ این مرز و بوم، بر چه پایه‌هایی استوار شده است.»