کتاب مواجهه با بیکاری در ایران (۱۳۴۰-۱۳۵۶)

کتاب مواجهه با بیکاری در ایران (۱۳۴۰-۱۳۵۶) به قلم محمدجواد عبدالهی و به کوشش انتشارات شیرازه کتاب ما منتشر شده است. این اثر حاصل پژوهشی تاریخی و اقتصادی درباره‌ی یکی از مهم‌ترین چالش‌های دوران نوسازی در ایران عصر پهلوی دوم است. نسخه‌ی الکترونیکی این کتاب را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مواجهه با بیکاری در ایران (۱۳۴۰-۱۳۵۶)

کتاب مواجهه با بیکاری در ایران (۱۳۴۰-۱۳۵۶)به دوره‌ای از تاریخ ایران می‌پردازد که با اصلاحات ارضی و برنامه‌های عمرانی پرشتاب شناخته می‌شود؛ زمانی که ایران شاهد رشد اقتصادی چشمگیر و تغییرات ساختاری عمیق بود. محمدجواد عبدالهی در این پژوهش به‌سراغ این تناقض جالب می‌رود که چگونه در دهه‌هایی که درآمد نفت به اوج رسیده بود و کارخانه‌های جدید یکی پس از دیگری تأسیس می‌شدند، مسئله‌ی بیکاری و کم‌اشتغالی همچنان به‌عنوان دغدغه‌ای جدی برای سیاست‌گذاران و چالشی اجتماعی برای توده‌ها باقی ماند.

نویسنده در این اثر، شیوه‌ی مواجهه‌ی دولت و نهادهای برنامه‌ریز را با پدیده‌ی بیکاری بررسی کرده و تلاش می‌کند ریشه‌های ساختاری این معضل را در بطن مدل توسعه‌ی آن زمان ردیابی کند.

خلاصه کتاب مواجهه با بیکاری در ایران (۱۳۴۰-۱۳۵۶)

کتاب از نظر زمانی، دوره‌ای را بررسی می کند که با آغاز انقلاب سفید هم‌زمان است و تا آستانه‌ی انقلاب ۱۳۵۷ ادامه می‌یابد. محتوای کتاب در چند محور اصلی تدوین شده است. ابتدا نویسنده توضیح می‌دهد که چگونه با فروپاشی مناسبات سنتی در روستاها و کوچ گسترده به شهرها، مفهوم بیکاری از پدیده‌‌ای فصلی به معضلی ساختاری شهری تبدیل شد؛ سپس کتاب به نقد برنامه‌های عمرانی سوم، چهارم و پنجم می‌پردازد و نشان می‌دهد که اولویت‌دادن به صنایع بزرگ و سرمایه‌بر به‌جای صنایع کوچک و کاربردی باعث شد نرخ ایجاد اشتغال با نرخ رشد جمعیت و مهاجرت هماهنگ نباشد.

در ادامه، نویسنده تحلیل می‌کند که افزایش ناگهانی درآمدهای نفتی در دهه‌ی ۵۰ شمسی چگونه با ایجاد بیماری هلندی، بخش تولید را تضعیف و بخش خدمات را به شکلی کاذب متورم کرد. در نهایت، واکنش‌های دولت در قالب طرح‌های آموزش فنی‌وحرفه‌ای یا طرح‌های ضربتی اشتغال براساس گزارش‌های سازمان برنامه واکاوی شده است.

چرا باید کتاب مواجهه با بیکاری در ایران (۱۳۴۰-۱۳۵۶) را بخوانیم؟

مطالعه‌ی این اثر برای کسانی که می‌خواهند بدون هیچ پیش‌فرضی‌، تصویری واقع‌گرایانه از اقتصاد ایران در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ داشته باشند، مفید است. کتاب به ما نشان می‌دهد که بسیاری از چالش‌های امروز بازار کار ایران، مانند تمرکزگرایی و وابستگی به نفت، ریشه‌هایی تاریخی دارند. نویسنده لایه‌های پنهان برنامه‌ریزی‌های کلان را آشکار می‌کند تا خواننده درک کند که چرا صرف داشتن پول برای حل معضلات پیچیده‌ای مثل بیکاری کافی نیست و توسعه‌ مسیری فراتر از رشد اعداد و ارقام اقتصادی است. شاید با خواندن این کتاب متوجه شویم که تاریخ گاهی با لبخندی کنایه‌آمیز در حال تکرارشدن است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این اثر را به پژوهشگران تاریخ معاصر، دانشجویان رشته‌های اقتصاد، جامعه‌شناسی و علوم سیاسی پیشنهاد می‌دهیم؛ همچنین کسانی که به موضوع تاریخ توسعه در ایران علاقه‌مند هستند یا در حوزه‌ی سیاست‌گذاری عمومی فعالیت می‌کنند، از این اثر بهره خواهند یافت.