کتاب مطهری و اقتصاد

«مطهری و اقتصاد» نوشته حسن سبحانی(-۱۳۳۲) دکترای علوم اقتصادی، استاد تمام اقتصاد دانشگاه تهران و نماینده دوره‌های پنجم، ششم و هفتم مجلس شورای اسلامی است. این کتاب که نخستین جلد از مجموعه «بازاندیشی آراء استاد مطهری» است، به تبیین جهت‌گیری‌های اقتصادی اسلام و موضوعاتی از قبیل ربا، ثروت، عدالت، ارزش و ... در دیدگاه شهید مطهری پرداخته است. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: در اسلام منبع درآمد تمایلات و خواسته‌های مردم نیست، بلکه مصالح عمومی است. به تعبیر فقها، خرید و فروش چیزی جایز است که «منفعت محلَّله مقصوده» داشته باشد. این اقتصاد اقتصادی است واقع‌بینانه و مرتبط به اخلاق و تربیت بشر. پس در عین اینکه اسلام طرفدار ازدیاد ثروت و درآمد است و ثروت را وسیله تأمین هدف‌های عالی خود می‌داند، به همین دلیل که هدف، عالی‌تر از خود ثروت است، راه درآمد را تمایلات و تقاضا نمی‌داند، بلکه مصالح می‌داند (آثار، ۴۰۶/۲۰). معمولاً اقتصاددانان تمایلات و خواسته‌های بشر را، ولو خواسته‌های مصنوعی و انحرافی، سرچشمه درآمد می‌دانند، ولی اسلام مسئله تقاضا را، به هر نحو باشد، سرچشمه درآمد مشروع نمی‌داند، خود تقاضاها را مشروع نمی‌داند و کنترل می‌کند. به علاوه، پاسخ گفتن به این تقاضاها را غیرمشروع می‌داند. ولی مادیون اقتصادی حتی تقاضای نامشروع مثل اعتیاد به مواد مخدر ایجاد می‌کنند تا راه درآمد خود را باز کنند. اینجاست که زیان انفکاک اقتصاد از اخلاق و معنویت روشن می‌شود (آثار، ۵۵۱/۲۰).