کتاب مسئله شرق

کتاب مسئله شرق نوشتهٔ ای ال مک فی و ترجمهٔ زهره هدایتی بیدهندی است. نشر نی این کتاب را منتشر کرده است. این اثر درمورد قدرت‌های بزرگ و فروپاشی امپراتوری عثمانی (۱۷۷۴ - ۱۹۲۳) سخن گفته است.

درباره کتاب مسئله شرق

کتاب مسئله شرق حاوی چهار بخش تحت‌عنوان «مقدمه»، «تحلیل»، «ارزیابی» و «اسناد» است.  گفته شدهاست که از شکست در نبرد با روسیه (۱۷۷۴ - ۱۷۶۸) تا ناکامی در جنگ جهانی اول که نهایتاً به فروپاشی امپراتوری عثمانی، انعقاد عهدنامهٔ لوزان (۱۹۲۳) و تأسیس جمهوری ترکیه منتهی شد، مسئلهٔ شرق همواره در کانون روابط این امپراتوری با قدرت‌های بزرگ اروپایی و همچنین اقوام و ملت‌هایی قرار داشت که برای دستیابی به استقلال سر به شورش برمی‌داشتند. هر گوشه از سرزمین‌های تحت‌سلطهٔ امپراتوری عثمانی که قدم در راه جداسری برمی‌داشت، در پی آن قدرت‌های بزرگ اروپایی از این آب گل‌آلود ماهی می‌گرفت و توان نظامی و سیاسی خود را وسیلهٔ گسترش دامنهٔ نفوذ قرار می‌داد. در تمام وقایعی نظیر ظهور جنبش استقلال یونان، شورش محمدعلی در مصر، جنگ کریمه و قیام اسلاوها در بالکان، عثمانی همواره تا آستانهٔ سقوط پیش می‌رفت و تنها با اتکا به مداخلهٔ قدرت‌هایی کمر راست می‌کرد که در رقابت با یکدیگر و برای حفظ توازن قوا بقای حیات «باب عالی» را مرجح می‌دانستند؛ بااین‌حال، ائتلاف عثمانی با قدرت‌های مرکزی در جریان جنگ جهانی اول اشتباه محاسبه‌ای بود که ختم کار را رقم زد و به عمر «پیرمرد بیمار اروپا» خاتمه داد. در این باره بیشتر بخوانید در کتاب مسئله شرق به قلم ای ال مک فی.

خواندن کتاب مسئله شرق را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه درمورد قدرت‌های بزرگ و فروپاشی امپراتوری عثمانی (۱۷۷۴ - ۱۹۲۳) پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب مسئله شرق

«نقشهٔ اشغال مصر به دست قوای فرانسه را دیرکتوار فرانسه طراحی نکرد. در اوایل ۱۷۷۰ سن پریست، نمایندهٔ سیاسی فرانسه در قسطنطنیه، اظهار داشت که در صورت تجزیهٔ عثمانی، ضرورت دارد فرانسه مصر را تصرف کند؛ و در ۱۷۷۷ بارون دو توت، سربازرس بنادر بازرگانی فرانسه در لوانت (لوان، شرق طالع)، برای ایجاد زمینهٔ تصرف مصر و گشایش راهی به هندوستان از طریق دریای سرخ از مصر بازدید کرد. علاوه بر آن، طی جنگ روسیه و عثمانی در ۱۷۸۷-۱۷۹۲، بارها اعلام شد که چه‌بسا فرانسه در صدد اشغال مصر به انضمام قبرس و کرِت برآید. به سال ۱۷۹۵ و در پی آغاز جنگ با بریتانیا، دوبوا ـ تنِویل، نمایندهٔ سیاسی فرانسه، تلاش کرد در مذاکره با سلاطین مملوک که بر مصر حکم می‌راندند، حق عبور کشتی‌های بازرگانی فرانسه از مصر را به دست آورد. آن‌طور که شارل ماگالون، کنسول وقت فرانسه در قاهره، اشاره کرده است، این توافق ارتش فرانسه را قادر می‌ساخت از تولون یا مارسی به راه بیفتد و تنها ظرف شصت روز به هندوستان برسد؛ به عوض شش ماهی که به طور معمول از مسیر دماغهٔ امید نیک در افریقای جنوبی به درازا می‌کشید.

بنابراین، تعجبی ندارد که در آوریل ۱۷۹۸ دیرکتوار فرانسه ــ وی مصمم بود ضربه‌ای به بریتانیا وارد آورد، اما چون ناوگان فرانسه در کانال مانش (کانال انگلستان) برتری نداشت نمی‌توانست به انگلستان حمله کند ــ به‌ناچار دستور اعزام نیرو را صادر کرد. همچنین شگفت نیست که در ماه مه ناپلئون بناپارت، افسر جوان و جاه‌طلب اهل کُرس که به فرماندهی این لشکر انتخاب شده بود، با نیرویی متشکل از ۳۵ هزار سرباز، همراه با جمع کثیری از محققان، باستان‌شناسان، زبان‌شناسان و جغرافی‌دانان، از تولون به راه افتاد. البته بریتانیایی‌ها و ترک‌ها که معمولاً از چنین موضوعاتی به‌خوبی مطلع بودند، علی‌الظاهر هیچ گزارش یا اطلاعی از مسیر حرکت این نیروی اعزامی نداشتند.»