کتاب خوشه های خشم

کتاب خوشه‌ های خشم به قلم نانالی جانسون و ترجمه‌ علی زارع و به کوشش نشر افکار منتشر شده است. این اثر در واقع فیلم‌نامه‌ی اقتباسی از رمان مشهور و کلاسیک جان اشتاین‌بک است که نانالی جانسون آن را برای نسخه‌ی سینمایی ماندگار سال ۱۹۴۰ به کارگردانی جان فورد به رشته‌ی تحریر درآورده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب خوشه‌ های خشم

کتاب خوشه‌‌های خشم فرصتی برای مطالعه‌ی یکی از موفق‌ترین اقتباس‌های تاریخ سینما از شاهکاری ادبی است. نانالی جانسون در این فیلم‌نامه توانسته است رمان حجیم و پرجزئیات جان اشتاین‌بک را به اثری با زبانی ساده تبدیل کند، بدون آنکه به درون‌مایه‌های اصلی آن آسیبی وارد شود. این اثر بر دورانی از تاریخ آمریکا تمرکز دارد که به دهه‌ی افسردگی بزرگ مشهور است؛ دورانی که پدیده‌ی تندبادهای شن باعث ویرانی مزارع و آوارگی هزاران خانواده شد.

نانالی جانسون در این متن، تقابل میان فقر مطلق و سرمایه‌داری بی‌رحم را در لایه‌های گفت‌وگوها و توصیف صحنه‌ها گنجانده است. مطالعه‌ی این فیلم‌نامه به خواننده کمک می‌کند تا متوجه شود که چگونه مفاهیم پیچیده‌ی اجتماعی و سیاسی اثر اشتاین‌بک، در قالب کنش‌های سینمایی و دیالوگ‌های موجز بازتعریف شده‌اند.

خلاصه نمایشنامه خوشه‌ های خشم

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از نمایشنامه را فاش می‌کند!

داستان با آزادی مشروط تام جود از زندان آغاز می‌شود. او در بدو ورود به زادگاهش در اوکلاهما متوجه می‌شود که خانواده‌اش و سایر همسایگان به‌دلیل خشکسالی و فشار بانک‌ها، زمین‌های خود را از دست داده‌اند. خانواده‌ی جود به‌همراه جیم کیسی، واعظ سابق، بار سفر می‌بندند تا به کالیفرنیا، سرزمینی که در بروشورهای تبلیغاتی بهشت آرزوها توصیف شده، مهاجرت کنند.

بخش بزرگی از فیلم‌نامه به روایت سفر سخت و طاقت‌فرسای آن‌ها در بزرگراه شماره‌ی ۶۶ اختصاص دارد؛ مسیری که در آن پدربزرگ و مادربزرگ خانواده از پای درمی‌آیند. با رسیدن به کالیفرنیا، رویاهای آن‌ها فرو می‌ریزد. آن‌ها با واقعیتی تلخ روبه‌رو می‌شوند: انبوه کارگران آواره، دستمزدهای ناچیز، برخوردهای خشونت‌آمیز پلیس و اردوگاه‌های کثیف.

در این میان، مادر جود به‌عنوان ستون خیمه‌ی خانواده تلاش می‌کند تا اتحاد را حفظ کند؛ درحالی‌که تام جود و جیم کیسی تحت تأثیر ظلم‌های موجود، به سمت آگاهی سیاسی و مبارزه برای حقوق کارگران سوق داده می‌شوند. داستان با تصویری از استقامت انسانی و پذیرش این واقعیت که مردم همواره به زندگی ادامه خواهند داد، به پایان می‌رسد.

چرا باید کتاب خوشه‌های خشم را بخوانیم؟

مطالعه‌ی این فیلم‌نامه از دو منظر اهمیت دارد. نخست از نگاه ادبی و تاریخی، چراکه بازتاب‌دهنده‌ی یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های اقتصادی و انسانی سده‌ی بیستم است و به موضوعاتی مانند عدالت اجتماعی، حق مالکیت و کرامت انسانی می‌پردازد. دوم از منظر تخصصی سینمایی، زیرا نانالی جانسون الگویی دقیق از نحوه‌ی کوتاه‌کردن و ساختارمندکردن روایتی خواندنی را ارائه داده است. خواندن این متن به مخاطب کمک می‌کند تا قدرت کلمات را در خلق فضایی یأس‌آلود درک کند و با چگونگی شخصیت‌پردازی در آثار اقتباسی آشنا شود. این کتاب فراتر از داستانی ساده، سندی از مقاومت طبقه‌ی کارگر در برابر ناملایمات است.

خواندن کتاب خوشه های خشم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این اثر را به دانشجویان و علاقه‌مندان سینما، به‌ویژه کسانی که در حوزه‌ی فیلم‌نامه‌نویسی فعالیت می‌کنند، پیشنهاد می‌دهیم. همچنین علاقه‌مندان ادبیات کلاسیک که رمان اصلی را خوانده‌اند، از تطبیق آن با نسخه‌ی نمایشی لذت خواهند برد. کسانی که به موضوعات تاریخ اقتصادی آمریکا و ادبیات رئالیستی علاقه دارند، این کتاب را منبعی مفید خواهند یافت.

بخشی از کتاب خوشه های خشم

«بزرگراهی آسفالت در نورروز. تام جود، قدم زنان از انتهای جاده پیش می‌آید. لباسی شق و رق پوشیده که زمانی نو بوده اما اکنون به تن‌اش زار می‌زند، و کلاهی کمابیش نو اما بدقواره که پیداست کلی زحمت کشیده تا این ظواهر قناس را به چیزی قابل تحمل بدل کند. از سمت چپ جاده حرکت می‌کند تا بتواند ماشین‌هایی را که از کنارش رد می‌شوند بهتر ببیند. هم چنان که نزدیک می‌شود، صحنه به رستوران غذاهای حاضری در سمت راست جاده دیزالو می‌شود. از داخل رستوران صدای گرامافونی به گوش می‌رسد که یک آهنگ معروف سال ۱۹۳۹ را پخش می‌کند. در جلوی غذاخوری، یک کامیون دیزلی بزرگ با برچسب «شرکت حمل و نقل اوکلاهما سیتی» پارک شده است. رانندهٔ کامیون، که مردی‌ست درشت اندام، با چکمه‌های بلند و شلوار ارتشی کوتاه، از رستوران بیرون می‌آید و در، پشت سرش محکم بسته می‌شود. او خلال دندانی در دهان دارد. خانم پیشخدمت در چارچوب در ظاهر می‌شود.

خانم پیشخدمت: کی برمی‌گردی؟

راننده: یکی دو هفته دیگه. نشنوم کار ناجوری بکنی!

می‌بینیم که پا در رکاب کامیون می‌گذارد و از سمت راست سوار می‌شود. پشت فرمان می‌نشیند. ترمز دستی را می‌خواباند. تام در پنجره سمت راننده ظاهر می‌شود.

تام: مسافر نمی‌خوای آقا؟

راننده: مگه برچسبو نمی‌بینی؟

برچسب «حمل مسافر ممنوع» را که بر روی شیشه چسبانده شده نشان می‌دهد.

تام: معلومه که می‌بینمش. اما آدم عاقل به هر چیزی که یه مشت الدنگ روکامیونش بچسبونن اهمیت نمی‌ده.

پس از لحظه‌ای درنگ، راننده ترمز را رها می‌کند.

راننده: بچسب به رکاب و خودتو جمع کن تا از پیچ جاده رد شیم.

به محض آن که تام خودش را روی رکاب جمع می‌کند، راننده دنده را عوض می‌کند و کامیون به راه می‌افتد.

صحنه به اتاقک کامیون دیزالو می‌شود.

روز است و تام کنار راننده نشسته است. راننده زیر چشمی نگاهش می‌کند و تلاش دارد تا به این شکل سوءظن خود را نشان دهد. تام ابتدا اهمیتی نمی‌دهد و قیافه‌اش هم چیز مشکوکی نشان نمی‌دهد.»