کتاب اراده آزاد

کتاب اراده آزاد نوشتهٔ مارک بالاگوئر و ترجمهٔ آناهیتا عباس نژاد سرستی و شهریار غریب زاده و ویراستهٔ پانیذ هدایتی است. انتشارات پارسیک این کتاب فلسفی را روانهٔ بازار کرده است.

درباره کتاب اراده آزاد

کتاب اراده آزاد (Free Will) درمورد جبرگرایی بحث کرده است؛ درمورد این دیدگاه که هر رویداد فیزیکی، از پیش تعیین شده است یا به‌طور کامل ناشی از رویدادهای پیشین است. مارک بالاگوئر چندین استدلال فلسفی و علمی را علیه ارادهٔ آزاد توصیف کرده است؛ از جمله یک استدلال بر اساس آزمایش‌های مشهور عصب‌شناسی «بنجامین لیبت» که ظاهراً نشان می‌دهد تصمیم‌های آگاهانهٔ ما ناشی از رویدادهایی عصبی است که قبل از انتخاب ما رخ می‌دهد. مارک بالاگوئر دیدگاه‌های دینی و فلسفی مختلفی از جمله دیدگاه فلسفی طرفدار اختیار، موسوم به سازگاری را مدنظر دارد. او نتیجه می‌گیرد که استدلال‌های ضد آزادیِ اراده که توسط فیلسوفان و روان‌شناسان و عصب‌شناسان ارائه شده، به‌سادگی کار نمی‌کند. آن‌ها هیچ دلیل موجهی برای شک در وجود ارادهٔ آزاد ارائه نمی‌کنند.

در زندگی روزمره به نظر می‌رسد که ما ارادهٔ آزاد داریم؛ کاری که لحظه‌به‌لحظه انجام می‌دهیم، توسط تصمیمات آگاهانه‌ای که آزادانه می‌گیریم تعیین می‌شود. از روی مبل بلند می‌شوید، می‌روید قدم می‌زنید، بستنی شکلاتی می‌خورید. به نظر می‌رسد که انسان کنترل اقداماتی مانند این را دارد. اگر هستیم، ارادهٔ آزاد داریم. برخی استدلال کرده‌اند که ارادهٔ آزاد یک توهم است؛ به‌عنوان مثال، عصب‌شناس (و نویسندهٔ پرفروش) «سام هریس» و روان‌شناس فقید دانشگاه هاروارد به نام «دانیل وگنر»، ادعا کرده‌اند که برخی از یافته‌های علمیْ ارادهٔ آزاد را رد می‌کند. در کتاب حاضر، استدلال‌ها و آزمایش‌های مختلفی بررسی و برای حمایت از این ادعا که انسان‌ها ارادهٔ آزاد ندارند، ذکر شده است.

خواندن کتاب اراده آزاد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه درمورد اراده در انسان پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب اراده آزاد

«اما مطالعات روان‌شناختی این را که تصمیمات نامطمئن ما همواره معلول عوامل ناخودآگاه هستند، نشان نمی‌دهند (در حقیقت، حتی به آن نزدیک هم نمی‌شوند) و این کاری است که آن‌ها برای نشان‌دادن این‌که ما ارادهٔ آزاد نداریم انجام می‌دهند. دربارهٔ آن فکر کنید. اگر داشتن ارادهٔ آزاد را باور داشته باشید، مجبور نیستید بگویید تمام تصمیمات نامطمئن شما حاصل ارادهٔ آزاد هستند. بلکه باید بگویید برخی از آن‌ها حاصل ارادهٔ آزاد هستند. فرض کنید شما در طول روز به طور متوسط پنج تصمیم نامطمئن می‌گیرید. حالا فرض کنید به طور متوسط دو تا از این تصمیم‌ها نتیجهٔ عوامل ناخودآگاه باشند؛ به بیان دیگر، چیزهایی که شما کاملا از آن نا آگاه هستید و کاملا از کنترل‌تان خارج است، موجب آن‌ها شده باشد. برای مثال، ممکن است شما تصمیم به انتخاب بستنی شکلاتی بگیرید به این علت که به‌صورت ناخودآگاه از مادرتان نفرت داشته‌اید (زیرا زمانی که شما کودک بودید، بدون توجه به این‌که شما از این کار بدتان می‌آید، عادت داشت آن‌قدر انگشتان‌تان را در دهانش بمکد و گاز بگیرد تا نوک آن قرمز شود) و رنگ وانیل به‌طور ناخودآگاه شما را یاد رنگ دندان‌های مادرتان می‌اندازد و شاید هم برای ناهار یک نوشابه خریدید؛ زیرا ناخودآگاه بدون این‌که بفهمید تحت تاثیر بیلبوردهای مسخرهٔ تبلیغاتی سطح شهر قرار گرفته‌اید. هنوز سه تصمیم نامطمئنی که امروز گرفته‌اید باقی مانده است که ممکن است این تصمیمات تحت تاثیر عوامل ناخودآگاه نبوده باشند.»