کتاب مثنوی هدایت نامه

کتاب مثنوی هدایت نامه سرودهٔ رضا قلی خان هدایت و حاصل گردآوری و تصحیحِ پگاه مصلح و لیدا شجاعی است. انتشارات علمی و فرهنگی این مجموعه شعر را به‌همراه زندگی‌نامهٔ شاعر منتشر کرده است.

درباره کتاب مثنوی هدایت نامه

کتاب مثنوی هدایت نامه برابر با یک مجموعه شعر از دوران قاجار است. این کتاب به جایگاه فرهنگی و ادبی و موفقیت سیاسی رضاقلی خان هدایت، شاعر و نویسندهٔ عصر قاجار و مؤلف کتاب‌های «روضه الصفا» و «مجمع الفصحا» پرداخته است؛ همچنین به شرح‌حال‌های خودنگاشت صاحب اثر در دیگر کتاب‌هایش بسنده نکرده و از نتیجهٔ کوشش محققان و مصححان آثار او نیز استفاده کرده است. رضا قلی خان هدایت این مثنوی را به سبک و وزن مثنوی معنوی در سال‌های ۱۲۲۶ تا ۱۲۳۷ سروده است. این اثر نخستین منظومه از مثنوی‌های شش‌گانۀ موسوم به «سِتۀ ضروریه» اثر رضاقلی خان هدایت است. کتاب حاضر را از دو جهت دارای اهمیت دانسته‌اند؛ یکی به‌منزلۀ منظومه‌ای از دورۀ بازگشت ادبی که علاوه‌بر گردآوری گنجینۀ سترگی از واژگان و تعابیر ادبیات کهن و برخی اصطلاح‌های جدید، میزان تأثیرگذاری هر یک از سخن‌سرایان بزرگ شعر فارسی را بر شاعری جوان و سخن‌شناس در این عهد بازمی‌نمایاند و دیرپایی و پیوستگی زبان و ادبیات ایران را نشان می‌دهد. وجه دیگر اهمیت این کتاب، جایگاه فرهنگی و سیاسی سرایندۀ آن است.

می‌دانیم که شعر فارسی عرصه‌های گوناگونی را درنوردیده است. در طول قرن‌ها هر کسی از ظن خود یار شعر شده است و بر گمان خود تعریفی از شعر به‌دست داده است. حضور شعر در همهٔ عرصه‌ها از رزم و بزم گرفته تا مدرسه و مسجد و خانقاه و دیر و مجلس وعظ، همه و همه گویای این مطلب است که شعر، بی‌محابا، زمان، مکان و جغرافیا را درنوردیده و در هفت‌اقلیم جان و جهان به دلبری پرداخته است. آمیختگی شعر با فرهنگ مردم و اندیشه‌های اجتماعی، این هنر را زبان گویای جوامع بشری ساخته است؛ بدان‌گونه که هیچ جامعه‌ای از این زبان بارز، برای انتقال اندیشه‌هایش بی‌نیاز نبوده است. گاهی شعری انقلابی به پا کرده است و گاه انقلابی، شعری پویا را سامان داده است.

خواندن کتاب مثنوی هدایت نامه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران شعر ایران (دوران قاجار) پیشنهاد می‌کنیم.

درباره رضا قلی خان هدایت

رضا قلی خان هدایت در ۱۸ خرداد ۱۱۷۹ در تهران به دنیا آمد و در ۸ تیر ۱۲۵۰ درگذشت. او ادیب، شاعر و تذکره‌نویس سدهٔ ۱۳ هجری در ایران در دوران حکومت محمدشاه و ناصرالدین‌شاه قاجار و ملقب به «لَلِه‌باشی» بود. پدرش از اعیان قریهٔ چارده هزارجریب (که امروزه تبدیل به شهر دیباج در شهرستان دامغان شده)، از ملازمان «جعفر قلی خان قاجار» و در زمان آقامحمد خانْ خزانه‌دار بود؛ در دوران فتحعلی شاه نیز این شغل را ادامه داد. رضاقلی خان در شیراز به تحصیل پرداخت. از ابتدای جوانی شعر سرود و «چاکر» تخلّص کرد. پس از چندی تخلص خود را به‌دلیل یک رؤیا به «هدایت» تغییر داد. در سال ۱۲۴۵ قمری مورد توجه فتحعلی شاه قرار گرفت و به پاداش قصیده‌ای که در مدح شاه سروده بود، لقبِ «خانی» و «امیرالشعرایی» گرفت. پس از فتحعلی شاه به دربار محمد شاه راه یافت و با ماندن در تهران به تربیت شاهزاده «عباس میرزای ثانی» (ملک‌آرا)، فرزند محمدشاه مأمور شد و به‌واسطهٔ این منصب به «لله باشی» شهرت یافت. پس از مرگ محمد شاه به دربار ناصرالدین شاه راه یافت و از طرف او به ریاست مدرسهٔ دارالفنون رسید. در سال ۱۲۶۷ قمری پس از پایان جنگ با ترکمانان ناحیهٔ سرخس، به‌دستور امیرکبیر به‌عنوان سفیر به خوارزم رفت. کتاب‌های «روضه الصفا» و «مجمع الفصحا» و «مثنوی هدایت نامه» نگاشتهٔ اوست.