کتاب دیکتاتورهای مدرن

کتاب دیکتاتورهای مدرن نوشتهٔ باری رابین و ترجمهٔ مهدی کلانترزاده است و روشنگران و مطالعات زنان آن را منتشر کرده است. این کتاب به بررسی دیکتاتوری برآمده در کشورهای خاورمیانه، آمریکای لاتین، آفریقا و آسیا پرداخته و تلاش می‌کند که روشن سازد چگونه دیکتاتوری به شکلی از حکومت تبدیل شده و چگونه می‌تواند پس از قبض قدرت، خود را تثبیت کرده و از چالش‌های دموکراسی‌خواهانهٔ جامعهٔ خود و جامعهٔ جهانی نجات پیدا کند. در این کتاب تلاش می‌شود از یک سو راهنمایی برای سیاست‌مداران و از سوی دیگر شفافیت‌سازی برای عموم مردمی که به شکل مستقیم و غیرمستقیم از دیکتاتوری کنونی جهان متأثرند، به دست آید.

درباره کتاب دیکتاتورهای مدرن

بررسی‌وتجزیه و تحلیل روند پیدایش و برآمدن دیکتاتورها و حکومت‌های توتالیتر در مقاطع مختلف تاریخ و در کشورهای مختلف، به اندازهٔ بررسی تاریخ دموکراسی و چگونگی شکل‌گیری آن، حائز اهمیت و ارزش است. نکتهٔ مهم در این بررسی، چگونگی پذیرفته‌شدن و محبوبیت‌یافتن دیکتاتورها از سوی جوامع است، چراکه برخلاف آن‌چه که انتظار می‌رود بسیاری از دیکتاتورها و نظام‌های دیکتاتوری تنها با توسل به زور و خشونت به قدرت نرسیده‌اند و یا با سرکوب و خفقان حکومت را حفظ نمی‌کنند بلکه از شیوه‌های خاص روانی و تهییج و ترغیب نیز سود می‌جویند و اتفاقاً این شیوه‌ها تأثیر و نقش برجسته‌تری از اعمال خشونت، سرکوب و خفقان نیز دارند. بررسی ماهیت جوامع و تجزیه و تحلیل ویژگی‌هایی که منجر به پذیرش دیکتاتورها شده است، از مسائل بسیار مهم و مورد بحث و کنکاش سیاست‌های خارجی دولت‌های اروپایی و کشور آمریکا است.

باری رابین معتقد است دیدگاه کنونی ما در مورد دیکتاتوری که بیشتر متأثر از بررسی نظام‌های توتالیتر اروپا؛ مانند حکومت هیتلر در آلمان و استالین در شوروی در اوج قدرت و سرکوبگری‌شان بود، می‌بایست مورد بازنگری قرار گیرد. تحلیل نظام‌های دیکتاتوری و توتالیتر اروپایی، راهی به سوی تحلیل و شناخت دیکتاتورهای جهان سومی در پیش پای ما نمی‌گذارد.

او به بررسی رابطه میان ساختار اجتماعی جوامع جهان سوم با دیکتاتوری‌های برخاسته از آن‌ها، پراگماتیسم و فرایند سیاست‌گذاری‌ها و رویارویی آن‌ها با سایر ملل می‌پردازد. به نظر می‌رسد که تاریخ هر ملت و فرهنگ سیاسی‌اش، در طول زمان منجر به شکل‌دهی یک نوع سیستم به ظاهر منطقی و قابل قبول برای خود آن ملت شده است. نکتهٔ جالب این‌جاست که در حالی‌که این سیستم از دیدگاه سایرین برخلاف منطق و واقعیت است، از دیدگاه خود آن‌ها و به ویژه رهبرانی که می‌دانند چگونه از آن بهره جویند، دارای کارایی و عملکرد است. به عبارت دیگر، پراگماتیسم سیاسی مورد اعتقاد برخی افراد و گروه‌ها (به‌عنوان مثال اصلاح‌طلبان و میانه‌روها)، از دیدگاه سایر گروه‌ها و افراد (تندروها) به منزله خط قرمزهای سیاسی و یا زوال اندیشه و آرمان است. از دیدگاه این افراد مطرح کردن پراگماتیسم و اندیشه‌های نفع‌گرایانه در سطح جزییات، غیراخلاقی و ناموجه بوده و در سطح کلی هزینه‌زا است. باری رابین در کتاب دیکتاتورهای مدرن سعی کرده در تجزیه و تحلیل این‌گونه مسائل که در کشورهای جهان سوم به‌عنوان فساد فکری و انحراف تلقی می‌شوند، بررسی کند که از دیدگاه دولت‌مردان جهان سوم، چه محدوده‌ای از اعمال و رفتار سودمند توجیه شده و چه محدوده‌ای از آن‌ها ناکارآمد، تلقی می‌شود. هم‌چنین تلاش می‌کند تا این مسئله را روشن کند که تا چه اندازه و تا چه محدوده شکل‌گیری نظام‌های دیکتاتوری در کشورهای جهان سوم، غیرقابل اجتناب است.

خواندن کتاب دیکتاتورهای مدرن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران حوزه‌های فلسفه، تاریخ جهان، علوم سیاسی و جامعه‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب دیکتاتورهای مدرن

«تمامی حکومت‌های جهان سوم، احزاب، روشنفکران و سیاست‌مداران می‌بایست به این پرسش پاسخ دهند که: چرا ما عقب مانده‌ایم؟ اگرچه نتیجه‌گیری‌های مختلفی در این زمینه شده است ولی هرکدام از آن‌ها جواب متفاوتی را ارائه کرده‌اند. اساساً متفکرین جهان سوم توسعه و پیشرفت غرب را نتیجهٔ حکومت قانون (مشروطه) و تکنولوژی دانسته‌اند. آن‌هایی که دموکراسی غربی را می‌ستایند، بر لزوم اصلاحات سیاسی در کشورشان اصرار می‌ورزند. و آن‌هایی که تکنولوژی غرب را مدنظر قرار می‌دهند، بر لزوم نوعی انطباق و یا دنباله‌روی براساس ماتریالیسم و یا تکنولوژی‌گرایی تأکید می‌کنند. یکی از اندیشمندان ژاپنی اظهار داشته بود «به چه دلیل آن‌ها… قدرتمندند؟ و چرا ما… ضعیفیم؟ آن چیزی که ما از بیگانگان می‌بایست بیاموزیم، این است: کشتی‌های قدرتمند و اسلحه‌های سنگین.»

مدرنیزاسیون نظامی ژاپن پیشرفت و رشد درخور توجهی داشت. دفاع توکیو در برابر ارتش روسیه تزاری در سال ۱۹۰۵ اولین پیروزی تاریخی در برابر تسلیحات غربی بود که تأثیر شدیدی بر کشورهای تحت استعمار گذاشت. تنها پس از شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم و اشغال این کشور از سوی آمریکا بود که آن‌ها اصلاحات سیاسی را به تقلید و دنباله‌روی فنی و تکنولوژیک اضافه کردند. امروز از چشم جهانیان، اقتصاد ژاپن با حفظ عوامل بومی، شیوهٔ کار گروهی، وفاداری، تصمیم‌گیری براساس توافق آراء، و… و ترکیب آن‌ها با دست‌آوردهای غربی شناخته می‌شود.»