کتاب ایران در آستانه تغییر

کتاب ایران در آستانه تغییر نوشتهٔ علی اصغر سیدآبادی است. نشر افق این کتاب را منتشر کرده است. این اثر جلد هشتم از مجموعهٔ «داستان فکر ایرانی» است و برای نوجوانان نوشته شده است. نویسنده در کتاب حاضر از حملهٔ حمله افغان‌ها تا مشروطه سخن گفته است.

درباره کتاب ایران در آستانه تغییر

کتاب ایران در آستانه تغییر که با تصویرسازی‌های «مهدی صدیقی» منتشر شده، برای کودکان و نوجوانان نگاشته شده است. مجموعه «داستان فکر ایرانی»، سفری است به گذشته، به گذشتهٔ پر راز و رمز سرزمین کهن ایران. سفری است به گذشته، اما نه برای فرو ماندن در آن، بلکه برای دیدن و چیدن و برگشتن به امروز. چند ماه از محاصرهٔ اصفهان، پایتخت ایران می‌گذشت، اما شاه سلطان‌حسین صفوی کاری از پیش نمی‌برد. افغان‌ها گرداگرد شهر را محاصره کرده بودند و قحطی در شهر بیداد می‌کرد. انبارهای آذوقه ته کشیده بود و مردم برای سیر کردن شکم خود گوشت شتر و قاطر و اسب و الاغ می‌خوردند. در این کتاب دربارهٔ دوران تاریخی افغان‌ها تا مشروطه می‌خوانید. کتاب حاضر در هشت فصل نگاشته شده که عنوان آن‌ها عبارت است از «روزهای آشوب»، «در آستانهٔ تغییر»، «اصلاحات ایرانی»، «تقسیم قدرت میان دین و دولت»، «جزیره‌های جدید و جزیره‌های قدیم»، «مکتبخانه‌های قدیم و مدرسه‌های جدید»، «هوای تازه» و «هنر در اسارت دربار».

خواندن کتاب ایران در آستانه تغییر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به نوجوانان دوستدار مطالعهٔ تاریخ پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب ایران در آستانه تغییر

«در ابتدا قرار بود ۴۰ نفر محصل انتخاب شوند، امّا استقبال خانواده‌ها باعث شد تا تعداد دانش‌آموزان به ۱۰۰ تا ۱۵۰ نفر برسد. هر دسته از دانش‌آموزان، لباس مخصوص به خود داشتند.

امیرکبیر در مکاتباتش عبارت «دارالفنون» را برای این مرکز علمی به کار نمی‌برد، بلکه از آن به نام دارالتعلیم، مدرسهٔ جدید، مدرسهٔ نظامیه، مکتبخانهٔ پادشاهی و مدرسهٔ نظامیهٔ دارالخلافه یاد می‌کرد. در روزنامهٔ وقایع‌اتفاقیه هم از آن به عنوان تعلیمخانه نام برده شد و در قرارداد معلمان، «مکتبخانهٔ پادشاهی» نام گرفته است. امّا بعدها این مرکز دارالفنون خوانده شد.

کلمهٔ دارالفنون ترجمهٔ Poly Techniqu فرانسوی یا Poly Technic انگلیسی است که عثمانی‌ها آن را به عربی برگرداندند و همین لفظ، وارد زبان فارسی شد. با نگاه به درس‌های مدرسه و نوع تحصیلات معلمان و سن شاگردان پذیرفته شده، این نکته روشن می‌شود که قصد امیرکبیر از تأسیس این مرکز، ایجاد یک مدرسهٔ پلی‌تکنیک یا مرکز آموزش علوم مختلف بود، نه مدرسه یا دبیرستان. امّا ا ین مرکز تغییر ماهیت داد و تا حد دبیرستان پایین آمد.

علاوه بر این‌که دارالفنون تهران نخستین مرکز علمی ایران بود، تأثیرات فرهنگی، علمی، ادبی، هنری، اجتماعی و سیاسی آن را در حوادث بعدی نباید نادیده گرفت.

تأسیس دارالفنون، ورود علوم و اندیشه‌های جدیدی را که دانش‌آموختگان اعزامی به کندی وارد ایران می‌کردند، سرعت بخشید. علومی که در دارالفنون تدریس می‌شد، چه علومی مانند پزشکی، هندسه، ریاضی، کالبدشناسی و داروسازی و چه علومی که بعدها به آن اضافه شد، مطابق با روش‌های نوین و تازهٔ آن روز بود.

پزشکی یکی از نخستین علومی بود که پس از افتتاح دارالفنون در آن تدریس می‌شد. تا آن زمان، این رشته ادامهٔ طبابت در دوره‌های پیش‌تر خود و متکی بر شیوهٔ طب سنّتی بود. در این شیوه، با تکیه بر نظریات ابن‌سینا در قانون و محمدبن زکریای رازی در حاوی به مداوای بیماران می‌پرداختند و داروهایی که تجویز می‌شد، داروهای گیاهی و سنتی بود که بیش‌تر برای بیماری‌های ساده‌ای چون تب و ناراحتی‌های روده و معده به کار می‌رفت و جراحی در حد بسیار ابتدایی صورت می‌گرفت. بسیاری از بیماران نیز به دلیل عدم تشخیص درست طبیب، از بیماری‌های ساده جان می‌سپردند. این ماجرا در حالی رخ می‌داد که در اروپا با تأسیس دانشکده‌های پزشکی، پزشکان درمان بسیاری از بیماری‌های سخت را می‌دانستند و جراحی‌های مشکل را انجام می‌دادند. این تفاوت و تضاد میان پزشکی سنتی و جدید، در خلال جنگ‌ها بیش‌تر نمایان شد. بسیاری از سربازان ایرانی با زخم‌های بسیار ساده از میدان جنگ دور می‌شدند یا بر اثر خونریزی می‌مردند؛ در حالی که در سپاه مقابل سربازان با زخم‌های بسیار خطرناک و سخت مداوا می‌شدند و به جنگ بازمی‌گشتند.»