کتاب علم استرس از منظر زیست شناسی، روان شناسی و سلامت

کتاب علم استرس از منظر زیست شناسی، روان شناسی و سلامت نوشتهٔ  ریچارد. ج. کنترادا و اندرو باوم و ترجمهٔ محمد اورکی و پوران سامی است و نشر ارجمند آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب علم استرس از منظر زیست شناسی، روان شناسی و سلامت

کتاب علم استرس از منظر زیست شناسی، روان شناسی و سلامت یکی از بهترین منابع درسی و پژوهشی در زمینهٔ استرس است که در نگارش آن بیش از ۱۲۰ متخصص حوزهٔ سلامت روان مشارکت داشتند و علاوه بر شرح جامع مبانی نظری به جنبه‌های کاربردی بالینی و اجتماعی و نیز به روش‌ها و ابزارهای پژوهش در زمینه استرس می‌پردازد.

بخش اول کتاب به زمینه‌های زیستی استرس و مبانی نوروفیزیولژیک آن مانند نقش شبکه‌های مغزی مثل خط هیپوتالاموس- آدرنال و رابطهٔ استرس با سیستم قلبی و عروقی و سیستم ایمنی اختصاص دارد. در بخش دوم، استرس در بافتار اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته و شامل مباحثی مانند پاسخ‌های اجتماعی به استرس، شبکه‌های اجتماعی و استرس در محیط‌های کاری و سازمانی تا طبقه اجتماعی و... است. بخش سوم کتاب به جنبه‌های روان‌شناختی استرس پرداخته است و موضوعاتی همچون مقابله، شخصیت و... در ارتباط با استرس را مطرح می‌کند. در بخش چهارم پیامدهای رفتاری، روانی و بدنی استرس به‌شکلی مفصل شامل پیامدهای استرس بر رفتار خوردن، مصرف مواد، ورزش، دوران بارداری، افسردگی، دوران کودکی و نوجوانی، مشکلات قلبی- عروقی، سرطان، بیماری‌های عفونی، ایدز، درد و بیماری‌های مزمن به بحث گذاشته می‌شود و سرانجام در بخش پنجم روش‌های پژوهش در حوزهٔ استرس، ابزارها و راهبردهای مربوط به بحث گذاشته شده‌اند که راهنمای بسیار خوبی برای پژوهشگران در زمینهٔ چگونگی اندازه‌گیری شاخص‌های استرس در حوزه‌های مختلف مانند مشکلات قلبی- عروقی، اعصاب و غدد درون‌ریز و تصویربرداری مغری-‌ عصبی است.

در مجموع این اولین بار است که کتابی با وسعت و غنای کتاب حاضر که در زمینهٔ استرس پرداخته باشد به زبان فارسی منتشر می‌شود.

 دکتر محمد اورکی، دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور و پوران سامی، دانشجوی دکتری روان‌شناسی سلامت دانشگاه آزاد تهران مرکز مترجمین این کتاب هستند. دکتر احمد علیپور، استاد روان‌شناسی و رئیس انجمن روان‌شناسی سلامت ایران مقدمه‌ای بر این کتاب نوشته است.

خواندن کتاب علم استرس از منظر زیست شناسی، روان شناسی و سلامت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران و متخصصان حوزهٔ روان‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب علم استرس از منظر زیست شناسی، روان شناسی و سلامت

«استرس موضوعی است که درباره آن در علوم اجتماعی، رفتاری و علوم مربوط به زندگی، بحث‌های فراوانی شده است. دامنه گسترده و کاربرد میان‌رشته‌ای واژه استرس یکی از دلایلی است که موجب شده استرس به‌عنوان یک فصل مشترک برای گروهی از پژوهش‌های نه‌چندان مرتبط به کار رود، به‌گونه‌ای که تعریف فنی خاص از آن کاری دور از ذهن به نظر می‌رسد. در مقابل این ایده، گروهی دیگر، پیشنهاد متفاوتی دارند، آنها تعریف‌های کاملاً اختصاصی و قاعده‌مندی برای استرس ارائه کرده‌اند. برخی دیگر نیز با اشاره به مشکلات موجود در تعریف‌های ارائه شده از استرس و ناهمگونی‌های موجود در پژوهش‌های مربوط به آن، به این نتیجه رسیده‌اند که مفهوم استرس باید کنار گذاشته شود. آن‌هایی که با باقی ماندن استرس، به‌عنوان یک مفهوم علمی معنادار، موافق هستند، به‌جای تعریف‌های خیلی گسترده یا خیلی محدود، غالباً دیدگاهی بینابینی دارند. در این دیدگاه‌ها سعی شده است تا علیرغم کاربردهای متنوع واژه استرس، هسته و عصاره اصلی آن حفظ شود. در نمونه‌ای از این رویکرد، استرس به‌صورت ذیل تعریف می‌شود: «استرس فرآیندی است که در آن نیازها و مطالبات محیط از ظرفیت انطباقی ارگانیسم بیشتر بوده و موجب ایجاد تغییرات روان‌شناختی و زیستی می‌شود که می‌تواند افراد را در معرض خطر بیماری قرار دهد» (کوهن، کسلر و گودون، ۱۹۹۷، ص ۳).

«تعریف‌های میانه‌رو از استرس، نظیر آنچه که کوهن و همکاران (۱۹۹۷) ارائه کرده‌اند، چند عنصر کلیدی دارد. یکی از این عناصر، در برگرفتن پدیده‌های محیطی، روانی و زیستی است که سه بعد کاملاً متفاوتی را که در تاریخ پژوهش‌های استرس نیز وجود دارند، درهم‌آمیخته است. دومین عنصر، تأکید بر فرآیندی است که با دیدگاه‌های اولیه درباره استرس – نظیر استرس به‌عنوان محرک یا پاسخ (که آن را ساختاری راکد و غیر پویا می‌دانستند) مخالف است. سومین عنصر این تعریف، ایده عدم تعادل بین مطالبات محیطی و ظرفیت انطباقی است که حاکی از تعامل فرد – موقعیت می‌باشد، تعاملی که می‌تواند سبب برهم زدن تعادل حیاتی شده و فرایندهای جبرانی روان‌شناختی و زیست‌شناختی را فعال نماید. عنصر چهارم به این مسئله اشاره می‌کند که گر چه استرس در ارتباط با انواع پیامدهای مختلف آن مورد مطالعه قرار گرفته است، اما این تعریف در میان دانشمندان و افرادی که به نقش احتمالی استرس در ایجاد و کنترل مشکلات سلامتی به‌ویژه بیماری‌های جسمی – علاقه‌مندند، با اقبال بیشتری مواجه شده است.»