کتاب خوابی که به تعبیر نشست

کتاب خوابی که به تعبیر نشست نوشته توفیق هـ. سبحانی است این کتاب را نشر گویا منتشر کرده است. این کتاب اثری تکمیلی در کنار تصحیح مثنوی معنوی استاد محمدعلی موحد است. 

درباره کتاب خوابی که به تعبیر نشست

در دی ماه ۱۳۹۶ از تصحیح مثنوی استاد محمدعلی موحد رونمایی شد. بسیاری از کارشناسان و پژوهشگران باور دارند که تصحیح ایشان از این پس معتبرترین مرجع برای پژوهشگران و علاقه‌مندان به ادبیات عرفانی در نظر گرفته خواهد شد. این تصحیح بر اساس ۱۱ نسخه صورت گرفته است که ۸ تا ۹ مورد آن، نسخه‌هایی هستند که طی ۳۰ سال پس از وفات مولانا یعنی تا آخر قرن هفتم هجری کتابت شده‌اند. 

چاپ این تصحیح توجه بسیاری از کارشناسان را جلب کرد. از جمله این افراد نویسنده کتاب خوابی که به تعبیر نشست، توفیق سبحانی، بود. ایشان پژوهشگر و محققی توانا در ادبیات فارس است و در کتاب خود با عنوان خوابی که به تعبیر نشست به بررسی تصحیح مثنوی دکتر موحد پرداخته و به برخی از ویژگی‌های آن اشاره کرده است. تحریف‌ها و تصحیح‌ها در مثنوی، نسخه‌های مورد نظر در تصحیح موحد، بررسی برخی از اختلافات و ... از جمله موضوعاتی است که در این کتاب مطرح شده است.

خواندن کتاب خوابی که به تعبیر نشست را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به ادبیات فارسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب خوابی که به تعبیر نشست

معلوم است که «خَود» خطای شنیداری است. در صفحهٔ ۴۱۲ نسخهٔ قونیه به‌صورتی است که در سطر بالا قید کردیم. در تصحیح استاد، چنین است:

گفت او با خر که آن طعمهٔ توَ است

که از آن اجزای تو زنده و نوَ است

(۵/ب ۹۱۶)

خطایی دیگر که اصلاح شده در بیت زیر است:

تا سر خر چون بمرد از مسلَخه

نشو دیگر بخشدش آن مطبخه

(۴/ب ۳۸۲۴)

در نسخهٔ قونیه (۶۷۷) در صفحهٔ ۳۸۶ هم مثل ضبط بالاست. در مثنوی پیش از این بیت بیتی دیگر آمده است:

ای ضیاءالحق حسام‌الدّین بیار

این سرِ خر را در آن بطّیخ زار

«مَبْطَخِه» مشتقّی است از «بِطّیخ». مرحوم استاد جلال‌الدین همایی، در حاشیه صفحهٔ ۴۲۶ مثنوی معروف به خوانساری که در سال ۱۳۱۴ شمسی مطابق ۱۳۵۴ قمری خریده بوده‌اند، نوشته‌اند: «طبع نیکلسون (مطبخه) نوشته که تحریف (مَبْطَخَه) است تا خوانندگان تصوّر نکنند که طبع نیکلسون صحیح‌ترین نسخهٔ مطبوع مثنوی است.» در چاپهای مثنوی، سبحانی، زمانی، حتّی نسخهٔ خطی به خط سلطان‌ولد پسر مولانا همه «مطبخه» آمده است، فقط در مثنوی اسلامیه، شرح انقروی (ج ۱۱، ص ۱۳۸۵) «مبطخه» نوشته‌اند. «بطّیخ» به معنی خربزه است، بطّیخ‌زار همان است که در فارسی جالیز یا بستان گویند. صحیح بیت چنین است:

تا سر خر چون بمرد از مَسْلخه

نشو دیگر بخشدش آن مَبْطَخَه

(۴/ب ۳۸۲۶)