کتاب صوتی اظهارنامه ها

کتاب صوتی اظهارنامه ها نوشته‌ی ماکس فریش با ترجمه‌ی آنوش عزیزی و گویندگی مهیار ستاری، مجموعه‌ای از پرسش‌های تند و بی‌پرده درباره‌ی زندگی فردی و جمعی انسان است. این کتاب صوتی یازده بخش دارد که هرکدام مانند برگه‌ای اداری طراحی شده‌اند اما به‌جای اطلاعات شناسنامه‌ای، سراغ عمیق‌ترین لایه‌های وجودی شنونده می‌روند. در هر بخش، مجموعه‌ای از سؤال‌ها درباره‌ی مرگ، زناشویی، پول، دوستی، وطن، پدر بودن، امید و رابطه‌ی زنان و مردان مطرح شده است. نشر اریش آن را منتشر کرده است و کتاب با گویندگی مهیار ستاری منتشر شده تا شنونده در قالبی صوتی با این پرسش‌ها روبه‌رو شود.

درباره کتاب اظهارنامه ها

کتاب صوتی اظهارنامه ها اثری از ماکس فریش است که از دل دفتر یادداشت‌های سال‌های کهنسالی او بیرون آمده و در آن، نویسنده فرم خشک و آشنا‌ی «اظهارنامه‌ی اداری» را به ابزاری برای پرسش از وجدان و هویت انسان تبدیل کرده است. در مقدمه توضیح داده شده که در زندگی شهروند آلمانی، فرم‌ها و اظهارنامه‌ها تا چه حد همه‌جا حاضر و تعیین‌کننده‌اند و چگونه فریش همین قالب را برمی‌دارد تا به‌جای پرسش از دارایی و شغل، درباره‌ی ترس، عشق، امید، مرگ و مسئولیت سؤال کند. در همان آغاز، زندگی و مسیر حرفه‌ای ماکس فریش، از معماری تا نویسندگی، و نسبت او با برشت، نمایشنامه‌ها و رمان‌هایش معرفی شده است تا شنونده بداند این پرسش‌ها از چه ذهن و زیست‌جهانی بیرون آمده‌اند. کتاب صوتی اظهارنامه ها از یازده اظهارنامه تشکیل شده که هرکدام حول یک موضوع مشخص طراحی شده‌اند: مرگ و فناپذیری، زناشویی، زنان، امید، طنز، پول، پدر بودن، وطن، دارایی، مرگ و درنهایت دوستی و بقای نوع بشر. هر اظهارنامه حدود ۲۵ سؤال دارد که اغلب کوتاه، مستقیم و گاهی بی‌رحمانه‌اند. در متن کتاب توضیح داده شده که این پرسش‌ها بخشی از یادداشت‌های روزانه‌ی فریش در سال‌های ۱۹۶۶ تا ۱۹۷۱ هستند و «روح زمانی دیگر» را با خود دارند؛ زمانی که در آن خطاب اصلی نویسنده مردان‌اند و زنان اغلب در جایگاه «جنس دوم» دیده می‌شوند. در پایان کتاب، یادداشتی از بیرته کهرینگ آمده که تجربه‌ی خواندن و گفت‌وگو بر سر این اظهارنامه‌ها در جمع دوستان را روایت کرده و نشان داده است که چگونه این پرسش‌ها می‌توانند به سکوت، خنده، اشک، دعوا و درعین‌حال شناخت عمیق‌تر خود و دیگران منجر شوند. کتاب صوتی اظهارنامه ها در مجموع نه روایت خطی دارد و نه پاسخ آماده؛ فقط مجموعه‌ای از فرم‌هاست که شنونده را دعوت می‌کند جای خالی پاسخ‌ها را با زندگی خود پر کند.

خلاصه کتاب اظهارنامه ها

کتاب صوتی اظهارنامه ها مجموعه‌ای از یازده فرم پرسش‌نامه‌ای است که هرکدام به یک حوزه‌ی اساسی زندگی می‌پردازد: از مرگ، امید و وطن تا زناشویی، پول، دوستی، پدر بودن و رابطه‌ی زنان و مردان. ماکس فریش در این کتاب صوتی به‌جای ارائه‌ی نظریه یا نصیحت، فقط سؤال طرح کرده است؛ سؤال‌هایی که شنونده را وادار می‌کند درباره‌ی ترس از مرگ، معنای وفاداری، نسبت با پول و دارایی، نقش جنسیت، ریشه‌ی امید، مرزهای دوستی و احساس تعلق به وطن فکر کند. بسیاری از پرسش‌ها عمداً آزارنده، طعنه‌آمیز یا چندپهلو طراحی شده‌اند تا عادت‌های فکری شنونده را به چالش بکشند و او را با تناقض‌های درونی خودش روبه‌رو کنند. این کتاب صوتی نه‌تنها به خودشناسی فردی نزدیک می‌شود بلکه روابط عاطفی، سیاسی و اجتماعی را نیز زیر ذره‌بین می‌برد.

چرا باید کتاب اظهارنامه ها را بشنویم؟

کتاب صوتی اظهارنامه ها شنونده را در موقعیت پاسخ‌گویی قرار می‌دهد و او را وادار می‌کند به‌جای شنیدن پاسخ‌های آماده، به سؤالاتی فکر کند که معمولاً از طرح‌کردنشان پرهیز می‌شود. این کتاب صوتی برای کسانی که می‌خواهند تصویر روشن‌تری از ترس‌ها، آرزوها، روابط و باورهای خود به دست آورند، فرصتی برای مکث و گفت‌وگو با خویشتن و دیگران فراهم کرده است.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به خودکاوی، فلسفه‌ی زندگی روزمره، روابط عاطفی و دوستی علاقه‌مند هستند و از روبه‌رو شدن با پرسش‌های صریح درباره‌ی مرگ، پول، زناشویی، وطن و هویت نمی‌هراسند. همچنین برای گروه‌های دوستی و جمع‌های گفت‌وگومحور مناسب است.

بخشی از کتاب اظهارنامه ها

«اظهار نامه یکم ۱- مرگ شما و تمام آشنایانتان، برایتان مهم است؟ ۲ ـ چرا؟(با قید کلمات کلیدی پاسخ دهید) ۳ ـ چند فرزند شما، به خواست شما، به دنیا نیامده اند؟ ۴ ـ ترجیح می دادید با چه کسی هرگز آشنا نمی شدید؟ ۵ ـ آیا کسی را می شناسید که از شما به او گزندی رسیده، و او خود از این گزند بی خبر باشد؟ به این خاطر از خود بیشتر منزجر هستید یا از او؟ ۶ ـ آیا میل دارید حافظهٔ بی نسیان داشته باشید؟ ۷ ـ نام سیاستمداری که مرگش در اثر بیماری، سانحه و غیره، شما را امیدوار می کند، چیست؟ ۸ ـ آیا شخصی با این شرایط وجود دارد؛ یا عقیده دارید همیشه شخص جایگزین، بدتر از قبلی است؟ ۹ ـ میل دارید کدامیک از درگذشتگان را دوباره ببینید؟ ۱۰ ـ کدامیک را نه؟ ۱۱ ـ آیا میل داشتید به ملیتی (فرهنگی) دیگر تعلّق میداشتید؟ به کدام؟ ۱۲ ـ میل دارید تا چه سنّی عمر کنید؟ ۱۳ ـ اگر در مقام فرماندهی می‌بودید، آیا فرمانی را که به نظرتان درست است، به رغم خواست اکثریت، صادر می‌کردید؟ اگر نه، چرا؟ ۱۴ ـ آیا انزجار از یک مجموعه برای شما راحت‌تر است یا انزجار از یک فرد، و برای ابراز انزجار از چیزی، آیا راحت‌ترید که که تنها باشید یا در یک مجموعه؟ ۱۵ ـ از کِی دست از این گمان برداشتید که داناتر می‌شوید؟ یا این که هنوز هم بر این گمانید؟ (با قید سن) ۱۶ ـ آیا انتقادی که از خود می‌کنید، خودتان را مجاب می کند؟ ۱۷ ـ دیگران چه ایرادی به شما می گیرند؟ خودتان چه ایرادی به خودتان می گیرید؟ اگر این دو یکی نیستند: بابت کدامیک عذرخواهی می کنید؟ ۱۸ - اگر از خاطرتان بگذرد که هرگز زاییده نمی شدید مشوش می شوید؟ ۱۹ وقتی به درگذشتگان می اندیشید، میل دارید که فرد درگذشته چیزی به شما بگوید، یا ترجیح ِکه فرد می دهید شما چیزی به فرد درگذشته بگویید؟ ۲۰ ـ آیا عاشق کسی هستید؟ ۲۱ ـ از کجا می فهمید؟ ۲۲ ـ اگر تا به حال مرتکب قتل نشده اید، چه طور این امر را توجیه می کنید؟ ۲۳ ـ نظر شما دربارهٔ بخت چیست؟ ۲۴ ـ برای چه چیز سپاسگزار هستید؟ ۲۵ ـ ترجیح می دهید بمیرید یا این که مدتی در قالب حیوانی سالم زندگی کنید؟ کدام حیوان؟»