دانلود و خرید کتاب صوتی جنون اخلاقی

کتاب صوتی جنون اخلاقی نوشته‌ی مارگارت اتوود مجموعه‌ای از چند روایت به‌هم‌پیوسته است که نشر رادیو پنجره آن را منتشر کرده است. این کتاب صوتی با ترجمه‌ی منیژه صدیقی و با گویندگی کتایون نژاده و رامین مرعشی ضبط شده و شنونده را وارد جهان زن میانسالی می‌کند که در زمان حال زندگی می‌کند اما مدام در لایه‌های مختلف گذشته و خیال رفت‌وآمد دارد. در این کتاب صوتی با صحنه‌هایی روبه‌رو است که از صبحی معمولی در آشپزخانه و بحث‌های روزمره درباره‌ی «خبرهای بد» شروع می‌شود و به‌تدریج به خاطرات کودکی، رابطه با مادر باردار، تولد و بزرگ‌شدن خواهر کوچک، بازی‌های ترسناک دوران بچگی، هالووین، مدرسه و معلم ادبیات می‌رسد. اتوود در این روایت‌ها از زبان اول‌شخص استفاده کرده است و شنونده را در ذهن راوی جا می‌دهد؛ ذهنی که هم‌زمان درگیر پیری، بیماری، سیاست، اخبار جهان، فروپاشی نظم‌های قدیمی و شکنندگی روابط خانوادگی است. کتاب صوتی جنون اخلاقی فضایی بین داستان کوتاه و رمان خلق کرده است؛ هر بخش ظاهراً مستقل است اما شخصیت‌ها و خاطره‌ها در آن تکرار می‌شوند و به‌هم وصل می‌شوند. نشر رادیو پنجره آن را منتشر کرده است و کتاب با گویندگی کتایون نژاده و رامین مرعشی حال‌وهوایی گفت‌وگومحور و صمیمی پیدا کرده که با لحن درونی و اعتراف‌گونه‌ی متن هماهنگ است.

درباره کتاب جنون اخلاقی

کتاب جنون اخلاقی با روایتی که از صبحی معمولی و گفت‌وگوی راوی با مردی به نام تیگ آغاز می‌شود شنونده را وارد جهانی می‌کند که در آن «اخبار بد» مثل موجودی زنده و سنگین روی زندگی روزمره سایه انداخته است. مارگارت اتوود در این کتاب صوتی از زبان زنی سالخورده حرف می‌زند که در کنار شریک زندگی‌اش قهوه درست می‌کند روزنامه می‌خواند و هم‌زمان درباره‌ی رهبران سیاسی، جنگ‌ها، قحطی‌ها و فجایع دوردست فکر می‌کند. در همان حال بدن پیر خودش و تیگ را هم زیر نظر دارد؛ زانو، چشم، خواب‌های آشفته، بیدارشدن‌های نیمه‌شب برای مطمئن‌شدن از اینکه دیگری هنوز نفس می‌کشد. در کتاب جنون اخلاقی اخبار جهانی و ترس‌های بزرگ با جزئیات کوچک خانه مثل صدای یخچال، عکس قدیمی دختر روی درِ آن و بوی نان تست و قهوه گره می‌خورند. در ادامه‌ی کتاب جنون اخلاقی راوی به عقب برمی‌گردد و فصل‌هایی از کودکی و نوجوانی خود را روایت می‌کند؛ فصل «هنر آشپزی و پذیرایی تابستانی» او را در ۱۱ سالگی نشان می‌دهد که با وسواس و خستگی‌ناپذیری برای نوزادی که هنوز به دنیا نیامده سیسمونی می‌بافد و کتابی قدیمی درباره‌ی آشپزی و خانه‌داری را مثل کتاب مقدس می‌خواند. بعد به سال‌های بعد می‌رسد؛ به تولد خواهر کوچک، بی‌خوابی‌های بی‌پایان او، فرسودگی مادر، حس وظیفه‌ی زودرس راوی و خشم پنهانی که بالاخره در یک جمله‌ی تند و یک سیلی فوران می‌کند. بخش «اسب سوار بی‌سر در هالووین» از همین خشم و میل به تغییر چهره می‌گوید؛ از لباسی که راوی برای هالووین می‌سازد سری که با خمیر و روزنامه درست شده و بعد سال‌ها در انباری و کمدها می‌چرخد و تبدیل به عروسک بیمار و «بابه» می‌شود که دو دختر کوچک از او مراقبت می‌کنند. در بخش‌های بعدی که در متن آمده‌اند راوی به سال‌های بعد، رانندگی با خواهر بزرگسال، دیدار از مادر پیر و گفت‌وگو درباره‌ی گذشته می‌رسد و در «آخرین دوشس» به فضای کلاس ادبیات و معلمی به نام خانم بسی برمی‌گردد. کتاب به چند بخش بلند تقسیم شده که هرکدام عنوان و موقعیت مشخصی دارند اما شخصیت‌ها و مضامین در آنها تکرار می‌شوند و ساختاری حلقه‌ای و تداعی‌محور می‌سازند.

خلاصه داستان جنون اخلاقی

در کتاب صوتی جنون اخلاقی راوی زنی است که در آستانه‌ی پیری ایستاده و از همین نقطه به همه‌چیز نگاه می‌کند؛ به اخبار جهان به بدن خودش و به گذشته‌ی خانوادگی‌اش. در بخش آغازین که با تیگ در آشپزخانه می‌گذرد او «خبرهای بد» را مثل پرنده‌ای عظیم‌الجثه تصور می‌کند که تخم‌مرغ‌های گندیده‌اش را روی زندگی آدم‌ها می‌اندازد. تیگ نمی‌تواند این خبرها را در خودش نگه دارد و باید هرچه زودتر آنها را به دیگری منتقل کند تا نسوزد. راوی برعکس می‌خواهد قبل از اولین فنجان قهوه در سکوت و بی‌خبری غلت بزند. همین اختلاف کوچک به بحثی درونی درباره‌ی احترام‌گذاشتن به نیازهای همدیگر تبدیل می‌شود و بعد به تأملی وسیع‌تر درباره‌ی رهبران سیاسی، ترور، فروپاشی اقتدار و این جمله‌ی محبوب «ما از پسش برمی‌آمدیم» که راوی آن را نوعی خودفریبی جمعی می‌داند. در بخش «هنر آشپزی و پذیرایی تابستانی» زاویه‌ی دید به گذشته می‌رود. دختر ۱۱ ساله‌ای که راویِ امروز است آن زمان با جدیت برای نوزادی که مادرِ سالخورده‌اش در انتظار اوست لباس می‌بافد. سیسمونی برای او نوعی جادوست؛ اگر کامل شود شاید مادر از خطر زایمان جان سالم به در ببرد و بچه سالم به دنیا بیاید. او هم‌زمان بافتن را یاد می‌گیرد، کارهای خانه را بر عهده می‌گیرد و از کتابی به نام هنر آشپزی و پذیرایی دستور می‌گیرد که چطور میز بچیند، چطور خانه را بدون خدمتکار اداره کند و حتی چطور یک دختر بی‌تجربه را به خدمتکاری آراسته «تبدیل» کند. این کتاب برای او پنجره‌ای است به دنیایی منظم و قابل‌کنترل درحالی‌که در جزیره‌ای دورافتاده با مادری خسته و باردار تنها مانده و از احتمال وقوع فاجعه می‌ترسد. با تولد خواهر کوچک، زندگی راوی تغییر می‌کند. نوزاد بی‌قرار است، شب‌ها مدام گریه می‌کند و مادر را از پا می‌اندازد. راوی که حالا نوجوان است نقش پرستار بچه را به‌عهده می‌گیرد، تکالیفش را درازکش انجام می‌دهد و هم‌زمان گهواره را تکان می‌دهد، او را برای قدم‌زدن بیرون می‌برد و برایش آوازهای غمگین می‌خواند. خستگی و احساس بی‌عدالتی در او جمع می‌شود تا جایی که یک شب به مادر می‌گوید «او بچه‌ی من نیست» و در پاسخ سیلی‌ای می‌خورد که مرزهای قدیمی را می‌شکند و نوعی آزادی تلخ به همراه دارد؛ از این‌جا به بعد او هم به‌تدریج وارد جهان نوجوانی، سینما، پسرها و هالووین می‌شود. در فصل «اسب سوار بی‌سر در هالووین» راوی برای آخرین هالووین دوران کودکی‌اش لباسی پیچیده می‌سازد: شنلی سیاه که سرِ جداشده‌ی اسب‌سوار را در دست دارد؛ سری که با خمیر و روزنامه و رنگ ساخته شده و چشم‌های لوچ و دهانی خون‌آلود دارد. این لباس برای بزرگ‌ترها بیشتر خنده‌دار است تا ترسناک اما خواهر دو ساله‌اش از دیدنش وحشت می‌کند و این ترس سال‌ها بعد هم در خاطره‌اش می‌ماند. سرِ مقوایی بعداً در انباری و کمدها می‌ماند، کنار چکمه‌ها و وسایل تیراندازی با کمان، و بعد به اتاق خواهر کوچک و دوستش لئونی منتقل می‌شود؛ جایی که آنها او را «بابه» صدا می‌زنند، برایش تاج و دستمال گردن می‌گذارند و مثل بیماری بی‌تقصیر از او مراقبت می‌کنند. راوی از این بازی هم می‌ترسد و هم خنده‌اش می‌گیرد؛ سرِ بی‌بدن برای او نمادی از چیزی است که «فقط این‌طوری است» و تقصیری ندارد. در بخش‌های بعدی راوی و خواهرش در بزرگسالی با هم رانندگی می‌کنند تا به دیدن مادر پیر و نابینایش بروند. در ماشین درباره‌ی گذشته حرف می‌زنند؛ از بازی «هیولا» که در آن راوی نقش موجودی ترسناک را بازی می‌کرد و خواهرش با وحشت در کمد پنهان می‌شد، از باغ‌های خزه‌ای کوچکی که راوی برای او می‌ساخت، از لباس‌های قدیمی مادر و تکه‌هایی که خواهر نگه داشته است. حالا معلوم شده که بخش بزرگی از رنج‌های خواهر به «عدم تعادل شیمیایی» و بیماری روانی مربوط بوده و داروها او را تا حدی به تعادل رسانده‌اند. راوی با حس گناه و پرسش‌های بی‌پاسخ دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ اینکه آیا هیولا شدن‌های او، بازی‌ها و ترس‌ها در این سرنوشت سهمی داشته‌اند یا نه. در «آخرین دوشس» فضا به کلاس ادبیات و معلمی به نام خانم بسی منتقل می‌شود که شعر معروف براونینگ را درس می‌دهد و روی کلمه‌ی «آخرین» مکث می‌کند. این بخش نشان می‌دهد که چگونه ادبیات، مدرسه و معلم‌ها در شکل‌دادن به نگاه راوی به قدرت، جنسیت و خشونت نقش داشته‌اند. در تمام این فصل‌ها ایده‌ی مرکزی کتاب جنون اخلاقی این است که چگونه اخلاق، احساس گناه، مسئولیت و خشونت در مقیاس‌های مختلف از آشپزخانه و بازی‌های کودکی تا سیاست جهانی و اخبار بد در هم تنیده می‌شوند.

چرا باید کتاب جنون اخلاقی را بشنویم؟

کتاب صوتی جنون اخلاقی برای شنونده‌ای که به روایت‌های چندلایه و شخصیت‌محور علاقه دارد فرصتی فراهم کرده است تا از زاویه‌ی دید یک زن در آستانه‌ی پیری به ترکیب عجیبی از سیاست، خانواده، خاطره و ترس نگاه کند. این کتاب نشان می‌دهد «اخبار بد» فقط تیتر روزنامه نیستند بلکه وارد بدن، خواب، رابطه‌ی زناشویی و حتی بازی‌های کودکی می‌شوند و شکل احساس گناه و مسئولیت را عوض می‌کنند. شنیدن این کتاب صوتی امکان دنبال‌کردن سیر رشد یک شخصیت را از کودکی تا میانسالی و پیری می‌دهد بدون اینکه ساختار آن به‌صورت خطی و ساده باشد. هر فصل مثل جزیره‌ای جداگانه است اما با فصل‌های دیگر ارتباط دارد؛ از سیسمونی‌بافتن برای نوزادی که هنوز به دنیا نیامده تا ساختن سر اسب‌سوار بی‌سر، از بازی هیولا تا رانندگی در جاده برای دیدن مادر پیر. این پراکندگی ظاهری به شنونده کمک می‌کند تجربه‌های مختلف ترس، مراقبت، خشونت و محبت را کنار هم بگذارد و ببیند چگونه در طول عمر تکرار و تغییر می‌کنند. کتاب جنون اخلاقی همچنین تصویری دقیق از روابط خواهرانه ارائه کرده است؛ رابطه‌ای که بین مراقبت و آزار، همدستی و سوءتفاهم در نوسان است. گفت‌وگوهای بزرگسالی دو خواهر در ماشین، بازخوانی بازی‌های قدیمی و اعتراف به رنج‌ها و دلخوری‌های قدیمی، شنونده را به فکر درباره‌ی خانواده‌ی خودش می‌اندازد بدون اینکه متن او را به قضاوتی ساده‌انگارانه هل بدهد. از سوی دیگر حضور پررنگ کتاب‌ها، شعرها، دستورهای آشپزی و معلم ادبیات در متن نشان می‌دهد چگونه فرهنگ و متن‌های دیگر در ساختن هویت فردی نقش دارند. شنیدن این کتاب صوتی برای کسانی که دوست دارند ببینند ادبیات چگونه می‌تواند زندگی روزمره، سیاست و روان انسان را در یک قاب واحد قرار دهد تجربه‌ای متفاوت فراهم می‌کند.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی جنون اخلاقی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های شخصیت‌محور و روایت‌های اول‌شخص علاقه دارند و دوست دارند سیر یک زندگی را از کودکی تا پیری در قالب چند روایت به‌هم‌پیوسته دنبال کنند. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی روابط خانوادگی، به‌ویژه رابطه‌ی خواهرها، پیری والدین، بیماری روانی و احساس گناه درون خانواده را دارند و مایل‌اند این موضوعات را در قالب داستان تجربه کنند. به علاقه‌مندان ادبیات معاصر، کسانی که از ترکیب سیاست و زندگی روزمره در داستان لذت می‌برند و شنوندگانی که حوصله‌ی دنبال‌کردن جزئیات ریز و گفت‌وگوهای طولانی را دارند نیز پیشنهاد می‌شود به سراغ این کتاب صوتی بروند.