کتاب نماز

کتاب نماز، مجموعه‌ای از چند گفتار حضرت آیت‌الله حائری شیرازی دربارهٔ نماز و فلسفه و آثار آن است که معظم‌له به‌زیبایی، آثار فردی و اجتماعی این عمود خیمهٔ دین را بررسی کرده‌اند. اکنون، پس از سالیان دراز و پس از تغییراتی چند، نشر معارف آن را در ضمن مجموعهٔ آثار معظم‌له، منتشر می‌کند.

درباره کتاب نماز

هر دستگاهی برای کارکردن، از ذخیرهٔ انرژی خود استفاده می‌کند و به‌منظور پرکردن ذخیرهٔ مصرف‌شده، بایستی جایگاهی برای پرکردن داشته باشد. سفرهٔ غذایی که بر سر آن می‌نشینیم ایستگاه تغذیهٔ جسمی ماست و نمازی که می‌خوانیم ایستگاه تغذیهٔ روانی و روحانی ما. گویی ارتباط با پروردگار تقویت‌کننده‌ای است که با یک نماز، باتری دل را پر می‌کند. گاه به‌دلیل اشکالاتی، نیرورسانی و پرشدن باتری تخلیه‌شده انجام نمی‌شود. به‌عبارت‌دیگر، دستگاه در شارژ است، اما شارژ نمی‌شود. نماز هم این‌چنین است: «لَا صَلَوةَ اِلا بِحُضُورِ القَلبِ»؛ نماز بدون حضور قلب، نماز نیست. مهم در شارژ قرارگرفتن و شارژشدن است.

این کتاب مجموعه‌ای از چند گفتار حضرت آیت‌الله حائری شیرازی دربارهٔ نماز است.

خواندن کتاب نماز را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به درک بهتر اصول دین پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب نماز 

تفاوت ذکر با تلقین و تقلید و القا

نماز در اسلام به‌معنی «ذکر» است و در ادیان دیگر نیز چنین می‌باشد. «ذکر» نه تلقین است، نه تقلید و نه القا.

«تلقین» یعنی اینکه انسان بر خودش چیزی وارد کند.

«تقلید» یعنی اینکه انسان چیزی را کورکورانه بپذیرد (تبعیت محض و ازروی رسم و عادت قبول‌کردن).

«القا» یعنی اینکه فرد دیگری در فکر انسان چیزی وارد کند.

و اما «ذکر» یعنی التفات و توجه‌داشتن به واقعیت عینی (خدا) که درنتیجهٔ علت‌های مختلف ازقبیل مشاغل، روابط، تعلقات و... که ابتدا از تعلق به خود شروع شده و به تعلق به دیگران ختم می‌گردد، نادیده گرفته می‌شود. ذکر یعنی به‌خاطرآوردن چیزی که در بررسی مورد قبول است و در حالت عادی از آن غفلت گردیده؛ یعنی «توجه به آن در بررسی و ازبین‌بردن غفلت از آن در عمل».

انسان گاهی می‌نشیند و «بررسی» می‌کند که مثلاً این عالم مدبری دارد و...؛ لیکن عادت و اعتیاد، شیوهٔ زندگی، فرهنگ محیط، خصوصیات روابط او و...، این‌ها همگی باعث می‌شود که در عمل خلاف بررسی‌اش را انجام دهد. در چنین مواردی، ذکر موجب یادآوری و به‌خاطرآوردن فرد می‌شود؛ مانند کسی که می‌داند سیگار برای بدنش مضر است، در هنگام استعمال سیگار نوشتهٔ روی پاکت را نیز می‌خواند که «استعمال سیگار برای بدن مضر است»؛ اما درعمل سیگار می‌کشد. این نوشتهٔ روی پاکت سیگار نه تلقین است، نه تقلید است و نه القا؛ بلکه «ذکر» است. یک واقعیت عینی مستقل از آن سه چیز مذکور است که انسان در «بررسی» پذیرفته است.

ذکربودن نماز برای فرد در تحلیل و بررسی مورد قبول است؛ ولی در عمل فراموش می‌شود. ممکن است که انسان با بررسی، به نماز ایمان بیاورد و با تمام وجود به آن مؤمن گردد (که این دریافت وجودی اوست)؛ اما باید بدانیم که اگر همین انسان آن نماز را در خود نیابد، به آن چیزی که در تحلیل و بررسی‌ها به‌دست آورده، ایمان نمی‌گویند؛ به‌عبارت رساتر ایمان آن چیزی که ما تصور می‌کنیم، نیست؛ بلکه ایمان چیزی است که در خود بدان رسیده باشیم. مثلاً ممکن است کسی به ضررداشتن سیگار ایمان داشته باشد، ولی بازهم آن را بِکِشد! حال اگر این فرد سیگار بکشد، عمل وی ناشی از ایمانش نیست؛ یعنی به غیر علم خود عمل کرده است. برای همین است که او متعهد نیست.

«تقوا» غیر از «ایمان» است. ایمان یعنی باور دارم که چنین است؛ اما تقوا یعنی به آنچه باور دارم، عمل می‌کنم. عمل‌نکردن به علم، یعنی خلاف تقوا به‌جاآوردن. پس خود فرد هم هنگام معصیت می‌داند که خلاف تقوا عمل می‌کند.