کتاب به چپ نگاه نکن

کتاب به چپ نگاه نکن (خاطراتی از یک نسل‌کشی در غزه) نوشته عاطف ابوسیف، یادداشت‌های روزانه‌ی نویسنده‌ای است که همراه پسر نوجوانش در میانه‌ی جنگ گرفتار می‌شود. سفر کوتاه کاری او به غزه، به تجربه‌ای از جست‌وجوی پناهگاه، نگرانی برای نزدیکان و تلاش برای ثبت زندگی زیر بمباران تبدیل می‌شود. خانه، نان، آب و تماس تلفنی در این خاطرات معنایی متفاوت پیدا می‌کنند. راحله سادات اعرابی مترجم این کتاب است و نشر معارف این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب به چپ نگاه نکن

کتاب به چپ نگاه نکن نوشته عاطف ابوسیف، تجربه‌ی جنگ را از فاصله‌ی نزدیک و در قالب یادداشت‌های روزانه بازگو می‌کند. نویسنده، روزنامه‌نگار و وزیر فرهنگ فلسطینی، هم‌زمان پدری نگران و عضوی از خانواده‌ای گسترده در غزه است. همین موقعیت‌های متفاوت، موضوع خاطرات را از شرح حملات فراتر می‌برد. مسئولیت مراقبت از پسر، سرزدن به پدر، ارتباط با همسر و همراهی با دوستان، در کنار ضرورت نوشتن قرار می‌گیرند. متن، ۷۵ روز نخست جنگ را دنبال کرده است و مدخل‌های روزانه با عنوان‌هایی مانند «روز اول»، «روز دوم» و «روز سوم» پیش می‌روند. مقدمه‌ی ناشر و پیشگفتار کریس هجز با عنوان «رنج آنان که به یاد می‌آورند» نیز زمینه‌ی ورود به این خاطرات را فراهم می‌کنند. روایت اول‌شخص، تردیدها و محدودیت آگاهی شاهد را حفظ کرده است؛ راوی همیشه نمی‌داند چه رخ داده یا کدام تصمیم امنیت بیشتری دارد. غزه نیز برای او فقط محل وقوع حوادث نیست. خیابان‌ها، خانه‌ها و مغازه‌ها به خاطرات کودکی، دوستی‌ها و حتی مکان‌های رمان‌هایش پیوند خورده‌اند.
کتاب به چپ نگاه نکن، تغییر معنای کارهای معمول را در شرایط جنگ نشان می‌دهد. انتخاب جای خواب به محاسبه‌ی استحکام ساختمان وابسته می‌شود و پیداکردن اینترنت، امکان خبردادن از زنده‌بودن را فراهم می‌کند. خانه‌ی مطبوعات در این میان جایگاهی مهم دارد: محل کار خبرنگاران، پناهگاهی موقت و فضایی برای تقسیم غذا و خبر است. نویسنده جزئیاتی مانند صدای موج‌ها در میان وزوز پهپادها، لباس‌های خشک‌نشده و جست‌وجوی کتاب برای مطالعه را ثبت کرده است. این جزئیات نشان می‌دهند زندگی عادی چگونه در محاصره‌ی خطر ادامه پیدا می‌کند. خاطره‌ی جنگ‌های پیشین نیز مدام به زمان حال راه می‌یابد و بر تصمیم‌های راوی اثر می‌گذارد. متن میان مشاهده‌ی بیرونی و اضطراب درونی حرکت می‌کند؛ صحنه‌های ویرانی در کنار بی‌خوابی، احساس درماندگی و پرسش از معنای پیروزی قرار دارند. مهمان‌نوازی آوارگان و مراقبت از دیگران نیز بخشی از همین تجربه‌اند، نه نشانه‌ای برای کم‌رنگ‌کردن رنج. حاصل، خاطراتی است درباره‌ی بقا، تعلق به خانه و مسئولیت حفظ یاد کسانی که زندگی‌شان زیر آوار مانده است.

خلاصه داستان به چپ نگاه نکن

عاطف ابوسیف برای سفری سه‌روزه همراه یاسر، پسر ۱۵ ساله‌اش، به غزه می‌رود. آغاز حملات، برنامه‌ی بازگشت و دیدارهای کاری او را برهم می‌زند. کتاب به چپ نگاه نکن، روزهایی را دنبال می‌کند که راوی میان هتل، خانه‌ی بستگان و خانه‌ی مطبوعات در جست‌وجوی امنیت جابه‌جا می‌شود. او برای تهیه‌ی غذا، حفظ ارتباط با خانواده و مراقبت از پسرش تصمیم‌هایی می‌گیرد که هیچ‌کدام اطمینان‌بخش نیستند. کمبود آب و برق، آوارگی مردم و خبر مرگ آشنایان، زندگی روزانه را تغییر می‌دهد. خرابی لپ‌تاپ نیز نوشتن را متوقف نمی‌کند؛ راوی یادداشت‌هایش را روی کاغذ ادامه می‌دهد و برای حفظشان به دیگران می‌فرستد. دغدغه‌ی اصلی این خاطرات، ثبت تجربه‌ی انسان‌هایی است که میان ترس و فقدان، همچنان به خانه، رابطه و امکان زنده‌ماندن وابسته‌اند.

چرا باید کتاب به چپ نگاه نکن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب به چپ نگاه نکن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• یادداشت‌های روزانه، اثر جنگ بر خواب، خوراک و تصمیم‌های معمول را نشان می‌دهند.
• رابطه‌ی پدر و پسر، مسئله‌ی مراقبت از نوجوان در موقعیت خطر را پیش می‌کشد.
• تجربه‌ی خبرنگاران، وابستگی خبررسانی به برق، اینترنت و امنیت را روشن می‌کند.
• خاطرات مکان‌ها، پیوند ویرانی شهر و ازدست‌رفتن حافظه‌ی جمعی را آشکار می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب به چپ نگاه نکن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به خاطرات جنگ و روایت شاهدان عینی.
• خوانندگان پیگیر زندگی روزمره‌ی مردم فلسطین.
• مخاطبان علاقه‌مند به تجربه‌ی آوارگی، فقدان و حفظ پیوندهای انسانی.
• علاقه‌مندان به دشواری‌های روزنامه‌نگاری در مناطق جنگی.

بخشی از کتاب به چپ نگاه نکن

«هرگز فکر نمی‌کردم این اتفاق هنگام شنا کردن بیفتد. صبح زود، حدود ساعت ۵:۳۰ بیدار شدم و تصمیم گرفتم به دریا بروم. شنبه بود و تا ساعت ۱۰ صبح قرار ملاقاتی نداشتم، اولین ملاقاتم در کارارا، نزدیک خان یونس، برای شرکت در روز میراث ملی بود. یحتمل این آخرین فرصت برای شنا کردن در دریا در سال جاری بود. شب قبل، در خانه خواهرم حلیمه در سمت غرب بیت لاهیا خوابیده بودم، فقط چند دقیقه با ساحل فاصله داشت. این نزدیکی بسیار وسوسه‌انگیز بود. اسماعیل، همسر او، هر صبح به شنا می‌رفت حتی وقتی باران می‌بارید.
صبح زیبایی بود که به سمت ساحل رانندگی می‌کردیم. نسیم خنکی می‌وزید و همه چیز بسیار آرام به نظر می‌رسید. با خودم فکر کردم: امروز روز خوبی خواهد بود. تا ساعت ۷:۳۰ شنا می‌کنم، سپس در آپارتمانم در صفطاوی، نزدیک کمپ جبالیا دوش می‌گیرم و تا ساعت ۸:۳۰ آماده می‌شوم و بیرون می‌زنم. همه چیز خیلی ساده به نظر می‌رسید.
اما هیچ چیز در غزه ساده نیست. وقتی نوجوان بودم، این واقعیت خیلی مرا ناامید می‌کرد. برای هفته‌های پیشِ رویم برنامه‌ریزی می‌کردم، اما بعد صدای سربازان را می‌شنیدیم که از طریق بلندگوهایی که روی خودروهای نظامی نصب شده بود در اردوگاه اعلام حکومت نظامی می‌کردند: «ممنوع التجول حتی إشعار آخر»، این را با لهجه‌ای خنده‌دار می‌گفتند: «تا اطلاع ثانوی، هیچ‌کس حق تردد ندارد». از آن لحظه تا زمانی نامعلوم، دیگر اجازه نداشتیم خانه‌هایمان را ترک کنیم؛ و اگر این کار را می‌کردیم، هیچ‌کس مسئول اتفاقی که ممکن بود برایمان بیفتد نبود.»