کتاب غایت شناسی اخلاق فلسفی و اخلاق عرفانی

کتاب غایت شناسی اخلاق فلسفی و اخلاق عرفانی نوشته محمدرسول روزبه است. کتاب غایت شناسی اخلاق فلسفی و اخلاق عرفانی که نشر معارف منتشر کرده است مقایسه آراء ابن سینا و ابن عربی.

درباره کتاب غایت شناسی اخلاق فلسفی و اخلاق عرفانی

هر مکتب اخلاقی از جمله اخلاق فلسفی و اخلاق عرفانی بر یک سلسله اصول و مبانی خاصی استوار است و بر اساس آن، امر یا اموری را به عنوان غایت اخلاق معرفی می‌کند؛ بنابراین جهت شناختن هر مکتب اخلاقی از جمله اخلاق فلسفی و اخلاق عرفانی که در این رساله بدان پرداخته می‌شود و قضاوت و داوری درباره آن باید چیستی و ماهیت غایت در آنها به صورت صحیح و دقیق بازشناسی شده و اصول و مبانی که این غایات بر آنها مبتنی و استوار است مورد بررسی قرار گیرند. بنابراین ما در این اثر برآنیم که غایت اخلاق را، از دیدگاه اخلاق فلسفی و اخلاق عرفانی با توجه به دیدگاه‌های ابن سینا و ابن عربی مورد بررسی قرار دهیم و اصول و مبانی که این غایات بر آنها استوارند را استخراج کرده و نحوه ابتنای این غایات بر این اصول و مبانی را بررسی کنیم و در نهایت نتایج حاصله را به صورت تطبیقی مورد مقایسه قرار دهیم.

خواندن کتاب غایت شناسی اخلاق فلسفی و اخلاق عرفانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به فلسفه شرق پیشنهاد می‌کنیم

بخشی از کتاب غایت شناسی اخلاق فلسفی و اخلاق عرفانی

"اخلاق عبارت است از مجموعه صفات و رفتارهایی که هدف آن دست‌یابی نفس به کمال و سعادت است" و "علم اخلاق علمی است که از صفات نفسانی خوب و بد و اعمال و رفتار اختیاری متناسب با آن صفات بحث می‌کند و به علاوه شیوه تحصیل آن صفات نفسانی خوب و اعمال پسندیده و دوری از صفات نفسانی بد و اعمال ناپسند را نشان می‌دهد".

فلسفه اخلاق و اخلاق عملی

بنابرآنچه که در تعریف علم اخلاق بیان شد، علم اخلاق وظیفه بیان تکالیف اخلاقی و ارزش‌گذاری افعال و نیز ارائه ملاک و معیار جهت شناختن فضایل و رذایل و معرفی راهکار کسب فضایل و دوری از رذایل متناسب با قوای نفس و هدایت انسان برای رسیدن به غایت فضایل و رذایل را نیز به عهده دارد.

از این رو مسائل اخلاقی به دو بخش اصلی و بنیادی تقسیم می‌شود و هر کدام دارای وظایف و ویژگی‌هایی است که دیگری فاقد آن است.

بخش اول: که علم اخلاق متکفل بیان آن است این که انسان‌ها از نظر اخلاقی چه وظایف و تکالیفی دارند (چه مادی یا معنوی، فردی یا خانوادگی و اجتماعی) در رابطه با خودش و غیر؛ در این راستا باید از کدامین رذایل دوری کرده و نفس را پالایش کند و کدامین فضایل را اکتساب نماید (بخش عملی اخلاق). 

بخش دوم: این که این وظایف و تکالیف و به تبع آنها فضایل و رذایل چه معنایی دارند، آیا مطلق‌اند یا نسبی واقعی‌اند یا اعتباری، جملات اخلاقی اخباری‌اند یا انشائی، و... انسان باید این اعمال و فضایل را برای چه هدف و منظوری انجام دهد یا کسب کند؟ هدف و غایت آنها چیست؟ (بخش نظری اخلاق).

در اصطلاح علمای اخلاق، بخش اول را "اخلاق عملی" و بخش دوم را "فلسفه اخلاق" می‌نامند.

این دو بخش هرچند جدای از هم بوده و عین یکدیگر نیستند، اما رابطه نزدیکی با هم دارند. نسبت میان فلسفه اخلاق و اخلاق عملی نسبت میان مبادی و غایت محسوب می‌شود، لذا پیش از ورود به اخلاق عملی، باید از مباحث نظری و مبادی و غایات اخلاق بحث شود و سپس راه‌های وصول به آن را مورد بررسی قرار داد.

بحث از غایت از آن رو مقدم بوده و دارای اهمیت است که:

۱- برای آنکه عمل و فعل اخلاقی تعریف شود باید هدف و غایت مشخص شود. بر مبنای تعاریفی که از علم اخلاق از دیدگاه اندیشمندان مسلمان ارائه شد، فضایل و ملکات اخلاقی برای رسیدن به هدف غایی و سعادت اخلاقی بشر لازم است و انجام افعال اخلاقی لازمه و مقدمه نیل به فضایل و ملکات اخلاقی هستند.