کتاب کناره‌های امن و اقتدار

کتاب کناره‌های امن و اقتدار نوشته محمد محبوبی است. کتاب حاضر در هشت فصل تنظیم شده است که به بقایای ارتش شاهنشاهی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، میراث انتظامی پهلوی، کمیته‌های انقلاب اسلامی، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی، پسماند اطلاعاتی و امنیتی کشور، واحد اطلاعات سپاه پاسداران و نهایتاً وزارت اطلاعات می‌پردازد. کتاب حاضر می‌کوشد تا با بررسی این موضوعات به پرسش نقش نهادهای نظامی- امنیتی در پیشبرد انقلاب اسلامی پاسخ دهد.

خواندن کتاب کناره‌های امن و اقتدار را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران پیشنهاد می‌کنیم

بخشی از کتاب کناره‌های امن و اقتدار

در پی شدت‌گرفتن نهضت انقلابی امام‌خمینی در سال ۱۳۵۶ و افزایش ناآرامی‌ها در سال ۱۳۵۷، شاه برای بازگرداندن آرامش به کشور مجبور به استفاده از ارتش شد. شاه با این اقدام و امثال آن، بر نارضایتی‌های عمومی جامعه دامن می‌زد و حرکت انقلابی مردم را به استهزا می‌گرفت. با وخیم‌تر شدن اوضاع در میانه سال ۱۳۵۷، دولت شریف‌امامی با پیشنهاد ساواک و ادارهٔ دوم ستاد بزرگ ارتشتاران، در روز ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ در تهران و یازده شهر بزرگ دیگر، حکومت نظامی برقرار کرد. بدین‌ترتیب شهربانی و ژاندارمری تحت فرماندهی نظامی، که خود زیر نظر وزارت جنگ بود، قرار گرفت. در اولین روز حکومت نظامی ۱۷ شهریور، فاجعهٔ کشتار مردم در میدان ژاله رخ داد و سبب نفرت و انزجار مردم از نیروهای مسلح شد.

در آبان‌ماه ۱۳۵۷، اعتصاب‌ها و شورش‌ها به طرز گسترده‌ای آغاز شد. دولت برای آرام‌کردن اوضاع دست به عزل و نصب‌های جدیدی زد تا شاید بتواند تمام مشکلات را متوجه چند نفر کند و اساس و کلیت دولت را مبرّا جلوه دهد. به همین منظور دولت عده‌ای از سران نظامی بازنشسته و غیربازنشسته را محاکمه یا مجبور به استعفا کرد. از جمله ارتشبد نصیری و سرلشکر مزین در بین نظامیان عالی‌رتبه استعفا کردند و پرونده‌ای مبنی بر فساد مالی ارتشبد نصیری و وزیر دارایی دولت شریف‌امامی مطرح شد. همچنین پرونده‌هایی بر ضد ارتشبد نصیری به اتهام زندانی‌کردن غیرقانونی و دادن دستور شکنجه به دادرسی فرستاده شد.

پس از اعتصاب کارگران و کارمندان پالایشگاه نفت آبادان، نیروهای مسلح در این پالایشگاه مستقر و حتی در برخی قسمت‌ها مشغول به کار شدند. در پی اعتصابات کارمندان وزارت دارایی، ارتش در این نهاد نیز مستقر شد.

در ۱۴ آبان در گفتگوی فضل‌الله قاضی، وزیر آموزش عالی، با روزنامهٔ کیهان وی اظهار داشت نیروهای نظامی نباید در اجتماع و تظاهرات دانشجویان وارد شوند و این عمل را خلاف سیاست‌های دولت در زمینه حفظ حرمت دانشگاه‌ها عنوان کرد.

وابستگی شاه به نیروهای مسلح به شکل بارزتری در پی استعفای شریف‌امامی و روی کار آمدن یک دولت نظامی مشخص شد. در آبان‌ماه ۱۳۵۷ ارتشبد غلامرضا ازهاری، رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران، به فرمان شاه مأمور تشکیل دولت شد. هفت نفر از اعضای کابینهٔ ازهاری نظامی و تنها سه نفر غیرنظامی بودند.