کتاب جایگاه تکافل و رفتارهای حمایت‌گرانه در دیپلماسی فرهنگی

محمدرضا دهشیری( -۱۳۴۳)، سید جلال دهقانی فیروز آبادی( -۱۳۴۴)، بهنام سرخیل( -۱۳۵۷) پژوهشگر حوزه علوم سیاسی هستند.

«جایگاه تکافل و رفتارهای حمایت‌گرانه در دیپلماسی فرهنگی» مجموعه نوشتارهای همایشی به همین نام است.

در بخشی از مقدمه این کتاب می‌خوانیم:

«به طور کلی، سیاست خارجی و دیپلماسی فرهنگی و به تبع آن سیاست‌های حمایت‌گرانه‌ی کشورها ممکن است بر یکی از چهار منطق نتیجه، اقتضا یا تناسب، توجیه و مسئولیت استوار باشد. بر اساس منطق نتیجه، کشورها پس از تحلیل هزینه- فایده، سیاست‌های حمایت‌گرانه را اتخاذ کرده و اجرا می‌کنند. سیاست‌های حمایت‌گرانه بدین جهت اتخاذ می‌شود که متضمن منفعت و مطلوبیت مادی یا معنوی بیشتری در مقایسه با هزینه‌های آن است. منطق اقتضا یا تناسب، ایجاب می‌کند که کشورها بر مبنای انتظارات هنجاری و ارزشی که از هویت‌شان می‌رود، سیاست‌های حمایت‌گرانه را در پیش گیرند. در چهارچوب منطق توجیه، علت اتخاذ و اجرای سیاست‌های حمایت‌گرانه آن است که کشورها باید بتوانند اقدامات خود را بر پایه‌ی ارزش‌ها و هنجارهای مشروع و مقبول حاکم بر سیاست خارجی خود و روابط بین‌الملل موجه و مدلل سازند. سرانجام منطق مسئولیت، مستلزم و متضمن آن است که کشورها به حکم مسئولیت انسانی و اخلاقی که دارند به اتخاذ و اعمال سیاست‌های حمایت‌گرانه بپردازند.

سیاست‌های حمایت‌گرانه‌ی جمهوری اسلامی ایران بر پایه‌ی منطق تکلیف استوار است که به منطق مسئولیت شباهت و قرابت دارد. منطق تکلیف بر عقلانیت جامع اسلامی مبتنی است که در بر گیرنده عقلانیت اخلاقی، هنجاری و ابزاری است. این منطق اگر چه از هر چهار منطق متداول و متعارف در سیاست خارجی و دیپلماسی فرهنگی متمایز است اما در بر گیرنده‌ی عناصری از آن‌ها است. از این رو، جمهوری اسلامی ایران به حکم ماهیت و هویت اسلامی خویش دارای مسئولیت‌ها و تکالیف فراملی است که باید به آن‌‌ها عمل کند.»