کتاب یادداشت هایی درباره کافکا

«یادداشت‌هایی درباره‌ی‌کافکا» مجموعه نقدها و نظرات و تفاسیر تئودور و. آدورنو درباره این نویسنده بزرگ آلمانی زبان است. آدورنو، فیلسوف، جامعه‌شناس، منتقد موسیقی و آهنگ‌ساز آلمانی است. او در فرانکفورت و در خانواده‌ای یهودی زده شد اما بعدها به مذهب پروتستان گروید. ااو که درشته‌های فلسفه، موسیقی، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی تحصیل کرده بود در کنار والتر بنیامین و هورکهیمر از بنیان‌گذاران مکتب فرانکفورت را بنیان نهاد. سال ۱۹۵۷ در دانشگاه فرانکفورت کرسی استادی فلسفه و جامعه‌شناسی به آدورنو اعطا شد. وی پس از بازنشستگیِ هورکهَیمِر در سال ۱۹۵۹ مدیریت «مؤسّسهٔ پژوهش‌های اجتماعی» را عهده‌دار گشت و در ۱۹۶۳ به ریاست «مجمع جامعه‌شناسان آلمان»۱۹۶ برگزیده شد. او در این دوران فعّالیت قلمی را هم دنبال می‌کرد و آثار فراوانی پدید آورد. مهم‌ترین اثر فلسفی وی، دیالکتیکِ منفی، سال ۱۹۶۶ منتشر شد. آدورنو در دههٔ آخر زندگی از سرشناس‌ترین و محبوب‌ترین استادان دانشگاه فرانکفورت بود و کلاس‌های درس‌اش در بزرگ‌ترین سالن دانشگاه برگزار می‌شد. او در ششم اوت ۱۹۶۹ در سوئیس به علّت سکتهٔ قلبی درگذشت. به گفته مترجم کتاب تاکنون کسی کافکا را به گستردگی آدورنو تفسیر نکرده است. فارغ از آن‌که تا چه اندازه با گفته‌های او دربارهٔ نویسندهٔ نامور آلمانی‌زبان موافق باشیم، وسعت پهنه‌ای که وی در آن، معنا و تا حدودی صورت آثار کافکا را شرح می‌دهد، تحسین‌برانگیز است. تصویری که «یادداشت‌هایی دربارهٔ کافکا» در مجموع از خالق محاکمه و قصر می‌سازد، متشکّل است از قطعاتی پرشمار که هر یک وجهی از هنر و اندیشهٔ وی را بازتاب می‌دهد و او را با شخصیت یا مکتبی مرتبط می‌کند. مشکل بتوان خوانندهٔ صاحب‌نظری جست که برای همهٔ این قطعات اصالت قائل باشد، امّا کثرت آن‌ها یحتمل نزد هیچ‌یک از شارحان و مفسّران کافکا یافت نشود. همین نکته از اسباب شهرت و اهمّیت کم‌نظیر متن حاضر در تاریخ نقد کافکاست. سبب دیگر بی‌تردید اعتبار جهانی اندیشهٔ آدورنو و نفوذ هم‌چنان پابرجای آرای وی در میان روشن‌فکران چپ و متمایل به چپ است. «یادداشت‌هایی دربارهٔ کافکا» در میان انبوه بی‌شمار مطالبی که تاکنون دربارهٔ نویسندهٔ پراگی نوشته شده، جایگاهی ویژه دارد و از جریان‌سازترینِ آن‌هاست. در نخستین دهه‌های پس از مرگ کافکا کسانی چون ماکس برود و هانس‌ـ یوآخیم شوپس او را نویسندهٔ مذهبی کامل‌عیاری شناسانده بودند. آدورنو شاید اوّلین منتقد ناموری بود که کافکا را کاملاً این‌جهانی تفسیر کرد و راه را برای نقدهای مشابه، ازجمله تحلیل‌های جامعه‌گرایانه و روان‌کاوانه، گشود. در کتاب حاضر ۹ یادداشت آدورنو درباره فرانتس کافکا را می‌خوانید.