کتاب پوپولیسم چیست؟

پوپولیسم چیست؟ چه کسی را پوپولیست می‌گویند؟ چه نوع سیاستی را می‌توان پوپولیستی نامید؟ کتاب «پوپولیسم چیست؟» از یان ورنر مولر، کتابی به راستی هوشمندانه در مورد یک مفهوم سیاسی مبهم و گریزپا و در عین‌حال بسـیار مهم است. نقد صریح و کوبندۀ یان‌ ورنر مولر بر پوپولیسـم برای هر کسی که می‌کوشد ریشـه‌ها و ماهیت مناقشه‌های سـیاسیِ امروز اروپا و ایالات‌متحده را درک کند، راه‌گشا و همزمان چالش برانگیز خواهدبود. «ایوان کراستف»، اندیشمند سیاسی بلغار (که یکی از تیزبین‌ترین تحلیل‌گران زندۀ حیات دموکراتیک است)، زمانۀ ما را «عصر پوپولیسم» خوانده است‌. اساساً پای پوپولیسم که به میان می‌آید، هیچ چیزی که حتی شبیه به نظریه هم باشد در اختیار نداریم و به‌نظر می‌رسد محک و معیار محکمی هم نداریم که به‌مدد آن بدانیم سیاست‌مداران چه‌زمانی به‌طریقی قابل تشخیص پوپولیست می‌شوند. هرچه باشد، هر سیاست‌مداری‌ خاصه در دموکراسی‌های متکی به صندوق رأی‌ دلش می‌خواهد حمایت «مردم» را جلب کند، و همۀ آن‌ها می‌خواهند چیزی بگویند که تا حد ممکن شمار بیشتری از مردم آن را بفهمند و همه نسبت به طرز فکر، و به‌ویژه احساس «عامۀ مردم» حساس هستند. آیا ممکن نیست که یک پوپولیست صرفاً سیاست‌مدار موفقی باشد که دوستش نداریم؟ آیا اَنگ «پوپولیسم» خودش پوپولیستی نیست؟ یا اینکه آیا ممکن نیست که سرآخر، پوپولیسم، به‌قول کریستوفر لَش، در واقع «صدای اصیل دموکراسی» باشد؟ در این اثر با مرام پوپولیست‌ها، کارهای آنان، طریقه برخورد با آنان و هفت نظر درباب پوپولیسم آشنا خواهید شد. بخشی از کتاب: تلقی رایج این است که احزاب پوپولیست در اصل احزاب اعتراض هستند و اینکه با اعتراض نمی‌توان حکم راند، چراکه هیچ‌کس نمی‌تواند به خودش اعتراض کند (و، به‌محض آنکه این سیاست‌مداران به نخبگان نشسته بر مسند قدرت تبدیل شوند، دیگر محال است بتوانند موضعی نخبه‌ستیز به خود بگیرند).‌ در نهایت، این تلقی وجود دارد که پوپولیست‌ها، پس از به قدرت رسیدن، به‌طریقی درخشش خود را از دست خواهند داد؛ کاریزما در روال روزمرۀ کار پارلمانی رنگ خواهد باخت و هواداران از آن «دلسرد» خواهند شد. اگر به تعریفی قدیمی‌تر (و به‌عقیدۀ من پر ایراد) از پوپولیسم برگردیم، شاید فکر کنیم که ناکارآمدی راه‌حل‌ها و تجویزهای ساده‌انگارانۀ پوپولیست‌ها هم به‌سرعت عیان خواهد شد. ضدیت با سیاست نمی‌تواند سیاست واقعی خلق کند.