کتاب دی ان ای

کتاب دی ان ای (DNA) نوشته دنیس کلی و ترجمه مهرانگیز قهرمانی است؛ نمایشنامه‌ای از مجموعه نقش اول که نشر قطره آن را منتشر کرده است. این کتاب گروهی از نوجوانان را در موقعیتی بحرانی دنبال می‌کند؛ جایی که یک شوخی جمعی به فاجعه می‌رسد و ترس، وفاداری، زورگویی و میل به پنهان‌کاری، رابطه‌های میان آن‌ها را از نو شکل می‌دهد. نمایشنامه‌ی حاضر فقط به حادثه تکیه نمی‌کند و هم‌زمان سازوکار گروه، سکوت، فشار جمع و مرز باریک میان همدلی و خشونت را نشان می‌دهد. این نمایشنامه ۱۱ شخصیت دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دی ان ای اثر دنیس کلی

کتاب دی ان ای (همراه با راهنمای خواندن و تحلیل فنی نمایشنامه) نوشته‌ی دنیس کلی یک نمایشنامه درباره‌ی نوجوانانی است که بیرون از نظارت بزرگسالان در یک جمع به‌ظاهر معمولی با پیامدهای کاری روبه‌رو می‌شوند که از کنترل آن‌ها خارج شده است. هسته‌ی اصلی اثر فقط یک حادثه‌ی تکان‌دهنده نیست؛ مسئله‌ی مهم‌تر این است که گروه بعد از آن حادثه چگونه فکر می‌کند، چه کسی تصمیم می‌گیرد، چه کسی سکوت می‌کند و ترس چگونه میان همه پخش می‌شود. دنیس کلی فضایی می‌سازد که در آن شوک، انکار، شوخی عصبی و خشونت پنهان کنار هم قرار می‌گیرند.

دی ان ای به معرفی نویسنده و ارائه‌ی راهنمای خواندن اثر و تحلیل فنی نمایشنامه پرداخته است. در متن نمایشنامه شخصیت‌ها مدام در خیابان، چمنزار و جنگل جابه‌جا می‌شوند و این جابه‌جایی‌ها به فضای ناآرام اثر شکل می‌دهد. گفت‌وگوها کوتاه، پرتنش و گاهی بریده‌بریده‌اند؛ انگار شخصیت‌ها هم می‌خواهند چیزی را پنهان کنند و هم ناچارند درباره‌اش حرف بزنند. این نمایشنامه در کنار ماجرای اصلی موضوع‌هایی مثل فشار گروه همسالان، نیاز به پذیرفته‌شدن، ترس از طردشدن، مسئولیت‌پذیری، قلدری و اثر تصمیم‌های جمعی را نیز پیش می‌کشد.

یکی از نکته‌های مهم کتاب دی ان ای این است که شخصیت محوری فقط یک نفر نیست و خود گروه به‌عنوان یک موجود زنده و متغیر عمل می‌کند. بعضی شخصیت‌ها پرحرف و آشفته‌اند، بعضی‌ها سلطه‌جو و بعضی‌ها به‌شدت خاموش، اما همین تفاوت‌ها موتور پیش‌برنده‌ی تنش اثر می‌شود. متن نمایشی حاضر بیش از آنکه بر حادثه تکیه کند، بر رفتار آدم‌ها در وضعیت بحرانی تمرکز می‌کند و نشان می‌دهد یک گروه نوجوان چطور می‌تواند هم پناه باشد و هم تهدید. این نمایشنامه ۱۱ شخصیت دارد.

نمایشنامه‌ی DNA که در سال ۲۰۰۷ منتشر شد، نخستین‌بار در سال ۲۰۰۸ روی صحنه رفت. این اثر در سال ۲۰۱۰ به یکی از متون اصلی برنامه‌ی درسی GCSE تبدیل شد؛ هر سال حدود ۴۰۰هزار دانش‌آموز کتاب دی ان ای اثر دنیس کلی را مطالعه می‌کنند.

خلاصه داستان دی ان ای

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان نمایشنامه را فاش می‌کند!
گروهی از نوجوانان بعد از آنکه شوخی و آزار جمعی‌شان به ناپدیدشدن ادم می‌انجامد، دور هم جمع می‌شوند تا راهی برای نجات خودشان پیدا کنند. فیل که بیشتر وقت‌ها ساکت است، نقشه‌ای دقیق می‌چیند تا ماجرا به گردن فردی ناشناس بیفتد و بقیه هم از ترس یا وابستگی به جمع همراهش می‌شوند. دروغی که قرار بوده است ماجرا را به پایان برساند، بحران تازه‌ای می‌سازد و هر تصمیم، آن‌ها را بیشتر در باتلاق فرو می‌برد. نمایشنامه در ادامه نشان می‌دهد که این پنهان‌کاری فقط یک پرونده را پیچیده‌تر نمی‌کند؛ بلکه ذهن و رابطه و جایگاه هریک از اعضای گروه را هم تغییر می‌دهد.

چرا باید کتاب دی ان ای را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب دی ان ای را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این نمایشنامه فشار گروه همسالان را نه در حد یک مفهوم کلی، بلکه در دل موقعیت‌های ملموس نشان می‌دهد.
• نمایشنامه کمک می‌کند رابطه‌ی میان ترس، سکوت و خشونت در یک جمع نوجوان دقیق‌تر دیده شود.
• خواندن این کتاب برای کسانی که به شخصیت‌های متضاد و تصمیم‌های اخلاقی دشوار علاقه دارند، نکته‌های بسیار دارد.
• بخش راهنمای خواندن و تحلیل فنی، لایه‌های پنهان متن و شیوه‌ی کارکرد صحنه‌ها را روشن‌تر می‌کند.
• اثر نشان می‌دهد یک دروغ جمعی چطور می‌تواند از یک حادثه‌ی لحظه‌ای به بحرانی گسترده تبدیل شود.

خواندن کتاب دی ان ای را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب دی ان ای به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایشنامه‌هایی که بر تنش جمعی و بحران اخلاقی تکیه دارد.
• خوانندگانی که به موضوع فشار همسالان، زورگویی و ترس از طردشدن علاقه دارند.
• نوجوانان، والدین و مربیانی که می‌خواهند درباره‌ی رفتار جمعی نوجوانان بیشتر فکر کنند.
• دانشجویان و هنرجویان تئاتر که می‌خواهند یک متن نمایشی پرگفت‌وگو بخوانند.
• کسانی که از مطالعه‌ی نمایشنامه‌های قرن ۲۱ انگلستان لذت می‌برند.

درباره دنیس کلی

دنیس کلی (Dennis Kelly) یکی از نویسندگان و نمایشنامه‌نویسان بریتانیای معاصر است که بیش از هر چیز با آثار نمایشی خود شناخته می‌شود. او در سال ۱۹۷۰ در بریتانیا متولد شد و فعالیت حرفه‌ای‌اش در زمینه‌ی نمایشنامه‌نویسی را از اوایل دهه‌ی ۲۰۰۰ آغاز کرد. آثار او معمولاً با نگاهی دقیق به مسائل اجتماعی، لایه‌های روان‌شناختی شخصیت‌ها و دغدغه‌های معاصر نوشته می‌شوند. از مهم‌ترین ویژگی‌های سبک او می‌توان به پرداختن به موضوعات حساس و چالش‌برانگیز اجتماعی مانند خشونت خانگی، جرم، مشکلات خانوادگی و سازوکارهای قدرت اشاره کرد.

شخصیت‌های نمایشنامه‌های دنیس کلی اغلب پیچیده، چندلایه و درگیر کشمکش‌های اخلاقی و روانی هستند. او در بسیاری از آثارش از ساختارهای روایی غیرخطی و شیوه‌های متفاوت داستان‌گویی بهره می‌برد که به نوآوری فرمی و تأثیرگذاری بیشتر آثارش منجر شده است. زبان این نویسنده در نمایشنامه‌ها ساده، روان و نزدیک به گفتار روزمره است، اما بار روان‌شناختی بالایی نیز دارد و سرشار از تنش‌های درونی و بیرونی است که مخاطب را تا پایان در تعلیق نگه می‌دارد.

از آثار مهم دنیس کلی می‌توان به «عشق و پول» (۲۰۰۱)، درباره‌ی رابطه‌ی پول و قدرت و تأثیر آن بر زندگی انسان‌ها، کتاب «بعد از پایان» (۲۰۰۵)، روایت دو انسان در پناهگاهی هسته‌ای و بحران‌های ناشی از شرایط اضطراری و کتاب «یتیم‌ها» (۲۰۰۹)، تریلری روان‌شناسانه درباره‌ی خانواده و خیانت و خشونت اشاره کرد. دنیس کلی همچنین در حوزه‌ی ادبیات نمایشی نوجوانان آثاری خلق کرده است. نمایشنامه‌ی «دی ان ای» (DNA) شناخته‌شده‌ترین اثر او در این حوزه است.

از دیگر آثار دنیس کلی برای نوجوانان می‌توان اشاره کرد به «دخترهایی مثل او» (۲۰۱۳) که به انتشار تصویر برهنه‌ی دختری نوجوان و واکنش هم‌کلاسی‌هایش می‌پردازد و موضوعاتی چون قضاوت، رقابت، همدلی و خشونت روانی را بررسی می‌کند. همچنین نمایشنامه‌ی «معلم ما یک ترول است» (۲۰۱۲) داستان دو کودک بسیار خطرناک را روایت می‌کند که معلم خود را دیوانه کرده و راهی تیمارستان می‌کنند؛ سپس معلم جدیدی که ترولی واقعی است با رفتاری سخت‌گیرانه نظم را در مدرسه برقرار می‌سازد.

دنیس کلی در آثار خود برای مخاطب نوجوان به‌طور مستقیم به مسائلی مانند فشار گروهی، مسئولیت‌پذیری، دروغ و پیچیدگی‌های اخلاقی می‌پردازد. دیالوگ‌نویسی با ریتم بالا، طبیعی و پرتنش به قلم این نویسنده فضای نوجوانی و بحران‌های آن را بازتاب می‌دهد و باعث می‌شود آثار دنیس کلی برای نوجوانان گیرا و درگیرکننده باشد.

جوایز و افتخارات نویسنده

دنیس کلی جوایز و افتخارات متعددی کسب کرده است. او در سال ۲۰۲۳ برای فیلم Matilda the Musical نامزد جایزه‌ی British Academy of Film and Television Arts در بخش «بهترین فیلم بریتانیایی» شد. در سال ۲۰۲۲ برای درام تلویزیونی «Together» موفق شد جایزه‌ی بفتا در بخش «بهترین درام تک‌قسمتی» را به دست آورد. از موفق‌ترین آثار او موزیکال Matilda the Musical است که در سال ۲۰۱۳ جایزه‌ی معتبر تونی را برای «بهترین کتاب موزیکال» دریافت کرد.

این نویسنده در سال ۲۰۱۲ Laurence Olivier Awards را در بخش «بهترین موزیکال» کسب کرد. در سال ۲۰۰۹ نمایشنامه‌ی «Orphans» برای او جایزه‌ی Fringe First را به ارمغان آورد و در سال ۲۰۰۶ نیز برای نمایشنامه‌ی «Osama the Hero» برنده‌ی جایزه‌ی Meyer-Whitworth شد. دنیس کلی در سال ۲۰۱۵ به‌همراه تیم مینچین از Mountview Academy of Theatre Arts دکترای افتخاری ادبیات دریافت کرد و در سال ۲۰۱۷ نیز دانشگاه لندن به او عنوان «فلوشیپ افتخاری» اعطا کرد.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب دی ان ای یا نویسنده

روزنامه‌ی گاردین (The Guardian): نمایشنامه‌ی کوتاه، تند و تکان‌دهنده‌ی دنیس کلی به‌طرزی هوشمندانه پیچش‌های داستانی را یکی پس از دیگری به متن می‌افزاید. نوشته‌های دقیق و تأمل‌برانگیز این نویسنده به عمق ذهن شخصیت‌ها نفوذ می‌کند.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب دی ان ای منتشر شده است؟

کتاب حاضر با عنوان دی.ان.ای با ترجمه‌ی وحید زارعی توسط نشر نیماژ‏‫ در سال ۱۴۰۴ منتشر شده است.

بخشی از کتاب دی ان ای

«فصل سوم: خیابان. جَن و مارک.

جَن: باشه، باشه، باشه. (مکث...)

باشه.

نه.

مارک: آره.

جَن: نه، نه.

مارک: آره.

جَن: نه. امکان نداره. اون...

مارک: می‌دونم.

جَن: اون...

مارک: می‌دونم، می‌دونم.

جَن: تو... این...

منظورم اینه که تو... اشتباه نمی‌کنی... یا...؟

مارک: نه.

جَن: چون‌که این...

مارک: این چیزیه که می‌گم...

جَن: این واقعاً...؟

مارک: آره، آره، آره.

جَن: واقعاً، خیلی...

مارک: کاملاً.

جَن: مطمئنی؟

مارک: آره.

جَن: کجا؟

مارک: توی جنگل.

جَن: توی جنگل؟»