کتاب فرهنگ جامع واژگان تئاتر

کتاب فرهنگ جامع واژگان تئاتر (اصطلاح‌ واژگان، مفاهیم و تجزیه و تحلیل)، نوشته پاتریس پاوی و ترجمه فرهاد بیگدلو، رضا زارع‌ پور و میلاد خسروی، اثری مرجع برای آشنایی با اصطلاحات و مفاهیم تخصصی هنر نمایش است. این کتاب بر پایه‌ی نسخه‌ی انگلیسی فرهنگ تحلیلی پاوی تدوین شده که خود ترجمه‌ای از متن فرانسوی اوست. ساختار اثر دایرة‌المعارفی است و مدخل‌ها به‌ ترتیب الفبا پیش می‌رود. نشر افراز در سال ۱۴۰۳ این کتاب را منتشر کرده است و در مقدمه‌ی ناشر و پیش‌گفتار، جایگاه این فرهنگ در فضای دانشگاهی و هنری تئاتر توضیح داده شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فرهنگ جامع واژگان تئاتر اثر پاتریس پاوی

کتاب فرهنگ جامع واژگان تئاتر (Dictionary of the theatre: terms, concepts, and analysis) اثری است که پاتریس پاوی در آن کوشیده اصطلاح‌ واژگان، مفاهیم و شیوه‌های تجزیه‌ و تحلیل تئاتر را در قالب یک فرهنگ تحلیلی گردآوری کند. این کتاب با مقدمه‌ای از ماروین کارلسون همراه است و در مقدمه توضیح داده شده که این فرهنگ در ادامه‌ی سنت فرهنگ‌های نمایشی فرانسوی و اروپایی شکل گرفته و از نمونه‌های کلاسیک قرن هجدهم و نوزدهم تا فرهنگ‌های قرن بیستم را در نظر دارد.

پاتریس پاوی در کتاب فرهنگ جامع واژگان تئاتر، مدخل‌ها را به‌ترتیب الفبا سامان داده و آن‌ها را در چند حوزه‌ی اصلی مانند «متن و گفتمان»، «بازیگر و شخصیت»، «ژانرها و فرم‌ها»، «صحنه‌پردازی»، «اصول ساختاری و پرسش‌های زیبایی‌شناسی»، «دریافت» و «نشانه‌شناسی» دسته‌بندی کرده است. مدخل‌ها فقط تعریف کوتاه ارائه نمی‌دهند، بلکه اغلب تاریخچه‌ی اصطلاح، کاربردهای نظری و عملی آن، تفاوت‌های معنایی در سنت‌های مختلف و گاه نمونه‌هایی از نمایش‌نامه‌ها و نمایشنامه‌نویسان را نیز در بر می‌گیرند.

کتاب فرهنگ جامع واژگان تئاتر در بسیاری از مدخل‌ها به چندزبانگی اصطلاحات (فرانسوی، آلمانی، اسپانیایی) اشاره کرده و جایگاه هر مفهوم را در نظریه‌های تئاتری، نشانه‌شناسی، دراماتورژی و زیبایی‌شناسی توضیح داده است. مقدمه‌ی ناشر و پیش‌گفتار ناظر علمی نیز روند چندساله‌ی ترجمه، دشواری‌های یافتن برابرنهادهای فارسی و امید به بازنگری‌های بعدی را شرح داده‌اند تا نشان دهند چگونه این فرهنگ می‌خواهد به تثبیت زبان تخصصی تئاتر در فضای فارسی‌زبان کمک کند.

چرا باید کتاب فرهنگ جامع واژگان تئاتر را بخوانیم؟

این کتاب امکان دسترسی منظم به واژگان تخصصی تئاتر را فراهم کرده و آن‌ها را در پیوند با نظریه و تاریخ اجرا توضیح داده است. خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند میان مفاهیم پراکنده‌ای مانند کنش، دراماتورژی، نشانه‌شناسی، زیبایی‌شناسی و گونه‌های نمایشی ارتباط برقرار کند و زبان تحلیلی دقیق‌تری برای نوشتن و اندیشیدن در مورد تئاتر به دست آورد.

خواندن کتاب فرهنگ جامع واژگان تئاتر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران تئاتر، هنرهای نمایشی و مطالعات فرهنگی پیشنهاد می‌شود؛ همچنین به منتقدان، مترجمان، دراماتورژها و هنرمندان صحنه که به‌دنبال فهم دقیق‌تر اصطلاحات نظری و تحلیلی تئاتر هستند.

درباره پاتریس پاوی

پاتریس پاوی، متولد ۱۹۴۷، نظریه‌پرداز، پژوهشگر و استاد برجسته‌ی مطالعات تئاتر است که سال‌ها در دانشگاه کنت در شهر کانتربری انگلستان تدریس کرد و در سال ۲۰۱۶ بازنشسته شد. او یکی از شناخته‌شده‌ترین پژوهشگران حوزه‌ی تئاتر معاصر به‌ شمار می‌رود و بخش عمده‌ی آثار و پژوهش‌هایش به نشانه‌شناسی تئاتر، مطالعات اجرا و تئاتر میان‌فرهنگی اختصاص دارد.

یکی از ایده‌های شناخته‌شده‌ی پاوی نظریه‌ی «وربو‌ـ‌کور» است که در سال ۱۹۸۷ و در ارتباط با ترجمه‌ی آثار نمایشی مطرح شد. این مفهوم بر پیوندی عمیق و وابسته به فرهنگ‌ میان زبان و حرکات بدنی تأکید دارد؛ پیوندی که هر نویسنده به‌صورت ناخودآگاه در اثر خود به کار می‌گیرد. از نگاه پاوی، مترجم نمایشنامه تنها نباید واژه‌ها را منتقل کند، بلکه باید این رابطه‌ی پیچیده میان گفتار و بدن را درک کند و در زبان مقصد بازآفرینی کند.

پاتریس پاوی با آثار متعدد خود در زمینه‌ی نشانه‌شناسی، اجرا، تئاتر میان‌فرهنگی و ترجمه‌ی نمایشنامه، از تأثیرگذارترین چهره‌های مطالعات تئاتر در دهه‌های اخیر به‌ شمار می‌رود.

بخشی از کتاب فرهنگ جامع واژگان تئاتر

«نمایش پوچ در ابتدا به‌عنوان ضد نمایش در ارتباط با دراماتوژی کلاسیک به وجود آمد، یعنی رویکرد حماسی برشتی و واقع‌گرایی تئاتر عامه (ضد تئاتر). فرم مناسب دراماتورژی پوچ یک نمایشنامه بدون طرح یا شخصیت‌های کاملاً تعریف‌شده‌ای است که دارای شانس و ابتکار هستند. صحنه از تقلید حرکتی و روانشناسانه و توهم اجتناب می‌کند، به‌طوری‌که تماشاگر مجبور است قراردادهای فیزیکی یک دنیای خیالی جدید را بپذیرد. با قرار دادن داستان در اطراف مشکل ارتباطی، نمایش پوچ معمولاً به یک گفتگو در تئاتر یا همان فوق تئاتر تبدیل می‌شود. پوچ از تحقیقات سورئالیستی در نویسندگی خودکار این موارد را به ارث برده است: توانایی رسیدن به یک فرم ضدونقیض، نوشتن از رؤیا و خیال، ناخودآگاه و ذهن و کشف استعاره‌های صحنه برای ارائهٔ چشم‌انداز درونی خودی.»