کتاب آغازین تئاتر مدرن شقاوت و همزادش

کتاب آغازین تئاتر مدرن شقاوت و همزادش نوشته آماندا دی پونیو و ترجمه فرهاد کولیوند است. این کتاب را نشر افراز منتشر کرده است. عنوان اصلی کتاب حاضر The early modern theatre of cruelty and its doubles: artaud and influence است و به یکی از بحث‌برانگیزترین ایده‌های آنتونن آرتو می‌پردازد و نشان می‌دهد تئاتر شقاوت او یک نظریه‌ی جداافتاده نیست بلکه با نمایش‌های دوره‌ی الیزابتی، طاعون، خشونت صحنه‌ای و آیین‌های اجرایی پیوند دارد. تمرکز اثر بر این است که آرتو چگونه از دل سنت، طرحی برای ویران‌کردن عادت‌های تماشای تئاتر بیرون می‌کشد و اجرا را به تجربه‌ای حسی و تکان‌دهنده بدل می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آغازین تئاتر مدرن شقاوت و همزادش

کتاب آغازین تئاتر مدرن شقاوت و همزادش نوشته آماندا دی پونیو، پژوهشی است درباره‌ی نسبت میان اندیشه‌های آنتونن آرتو و تئاتر مدرن اولیه، به‌ویژه نمایش‌های الیزابتی و ژاکوبینی. نویسنده از همان ابتدا نشان می‌دهد که تئاتر شقاوت را نباید فقط در حد چند مانیفست یا چند تعبیر مشهور خلاصه کرد. مسئله‌ی اصلی، فهم این نکته است که آرتو چرا تئاتر را به طاعون، جنون، آیین، خشونت و تکانه‌های جمعی نزدیک می‌بیند و چگونه می‌خواهد صحنه را از سلطه‌ی متن و گفت‌وگو بیرون بکشد. در این مسیر کتاب فقط به خود آرتو نمی‌پردازد بلکه زمینه‌های فکری و اجرایی‌ای را بررسی می‌کند که به شکل‌گیری این تصور از تئاتر کمک کرده‌اند.

خلاصه کتاب آغازین تئاتر مدرن شقاوت و همزادش

این کتاب توضیح می‌دهد که تئاتر شقاوت آنتونن آرتو از خلأ به‌وجود نیامده و ریشه‌های مهمی در نمایش‌های مدرن اولیه، به‌ویژه سنت الیزابتی و ژاکوبینی دارد. نویسنده نشان می‌دهد آرتو چگونه از مفاهیمی مثل طاعون، خشونت، قربانی‌کردن، جنون و آیین برای بازتعریف تئاتر استفاده می‌کند و چرا به‌جای تکیه بر گفت‌وگو، به زبان بدن، صدا، تصویر و فشار حسی اهمیت می‌دهد. کتاب در ادامه سراغ نمونه‌هایی مشخص می‌رود؛ از سنکا و تراژدی انتقام تا نمایشنامه‌های شکسپیر و دیگر نویسندگان آن دوره و بعد بررسی می‌کند که این ایده‌ها در اجراهای خود آرتو و کارگردانان پس از او چگونه ادامه پیدا کرده‌اند. دغدغه اصلی اثر، فهم این پرسش است که تئاتر چگونه می‌تواند تماشاگر را از حالت امن و عادت‌زده بیرون بکشد.

کتاب آغازین تئاتر مدرن شقاوت و همزادش در ۴ بخش تنظیم شده است و هر بخش از زاویه‌ای متفاوت به این پیوند نگاه می‌کند. یک بخش به تفسیر خود مفهوم تئاتر شقاوت اختصاص دارد و از دل نوشته‌های آرتو، تناقض‌ها و دگرگونی‌های فکری او را بیرون می‌کشد. بخش بعدی به تاریخ اجتماعی دوره‌ی الیزابت می‌رسد و موضوع‌هایی مثل طاعون و طعمه‌گذاری خرس را کنار تئاتر می‌گذارد تا نشان دهد شقاوت در این جهان فقط یک مضمون ادبی نیست، بلکه بخشی از تجربه‌ی جمعی و زیسته است. در ادامه کتاب به سرچشمه‌های دراماتیک این نگاه می‌رسد؛ از سنکا و تراژدی با درون‌مایه‌ی انتقام تا نمایشنامه‌نویسانی مثل شکسپیر، وبستر، میدلتون و فورد. بخش پایانی هم به اجراها و تجربه‌های عملی می‌پردازد؛ از خاندان چن‌چی آرتو تا کارهای پیتر بروک. حاصل این مسیر، تصویری از تئاتر است که در آن صدا، ژست، فضا، بدن، هراس و فشار حسی، به‌اندازه‌ی متن اهمیت پیدا می‌کنند و حتی گاهی از آن پیشی می‌گیرند.

چرا باید کتاب آغازین تئاتر مدرن شقاوت و همزادش را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب آغازین تئاتر مدرن شقاوت و همزادش را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان آنتونن آرتو و تئاتر الیزابتی را با جزئیات روشن می‌کند.
• خواننده با ریشه‌های فکری تئاتر شقاوت، فراتر از تعریف‌های کوتاه و مشهور، آشنا می‌شود.
• کتاب نشان می‌دهد مفاهیمی مثل طاعون، آیین، خشونت و جنون چگونه وارد بحث تئاتر می‌شوند.
• اثر به نقش بدن، ژست، صدا و میزانسن در برابر متن توجه ویژه دارد.
• ساختار ۴ بخشی کتاب امکان می‌دهد هم نظریه آرتو و هم نمونه‌های اجرایی پس از او کنار هم دیده شوند.
• برای درک نسبت میان سنت نمایشی و میل به ویران‌کردن آن، اطلاعات دقیق و قابل‌استفاده‌ای فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب آغازین تئاتر مدرن شقاوت و همزادش به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران تئاتر که می‌خواهند آرتو را در نسبت با تاریخ نمایش بهتر بشناسند.
• علاقه‌مندان به آنتونن آرتو و مفهوم تئاتر شقاوت که به‌دنبال شرحی گسترده‌تر از مانیفست‌های او هستند.
• خوانندگانی که به تئاتر الیزابتی، ژاکوبینی و تراژدی انتقام علاقه دارند.
• کارگردانان، بازیگران و مترجمانی که می‌خواهند نقش بدن، فضا و کنش را در اجرا دقیق‌تر بررسی کنند.
• مخاطبانی که به پیوند میان تئاتر، خشونت، آیین و تجربه‌ی جمعی فکر می‌کنند.

بخشی از کتاب آغازین تئاتر مدرن شقاوت و همزادش

«ارتباط بین تئاتر قساوت/شقاوت، اثر آنتونن آرتو و درام عصر شکسپیر بسیار ملموس‌تر از آن چیزی است که تصور می‌شود. این کتاب به تأثیر مستقیم درام مدرن اولیه و زمینه‌های فرهنگی گستردهٔ نمایش‌های اجرایی بر نظریه آرتو و معنا و مفهوم تئاتر قساوت/شقاوت می‌پردازد. آنچه که آرتو در تئاتر خود ترویج کرد، اجرای جذاب و باشکوهی بود که طبق فرهنگ پیش می‌رفت. او با ایدهٔ فرهنگ به عنوان مترادفی پیچیده و ظریف مخالف بود و خود را از عناصر ناخوشایند زندگی نظیر جنون، بیماری و مرگ جدا دانست. بدین ترتیب، تئاتر او کمتر بر زبان ثابت، رشد شخصیتی یا کاوش در راستای روان‌شناختی توجه داشت و بیشتر بر نمودِ واقعی زندگی و آن‌گونه که در هر لحظه از زمان جریان دارد، متمرکز بود. تئاتر قساوت/شقاوت آرتو با پیاده‌سازی متن در راستای افزودن زبان فیزیکی و ژست، بینش جدیدی در مورد تئاتر کلاسیک، رنسانس و مدرن را مطرح می‌سازد. به عقیدهٔ او، تئاتر باید به شکلی درونی، صادقانه و وحشیانه تجربه شود. هیچ‌کس قرار نیست عملکردی را به حال خودش رها سازد.»