کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب

کتاب نمایشنامه‌های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین‌کوب مجموعه‌ای است از نمایشواره‌ها و نوشته‌های نمایشی عبدالحسین زرین‌کوب که با گردآوری و مقدمه‌های تحلیلی محمدرضا روزبهانی تنظیم شده است. در این کتاب، نمایشنامه‌هایی چون هاروت و ماروت، بودن یا نبودن مسأله اصحاب کهف، بابک خرمدین، رستم و سهراب در غزنه و گفت و شنودی درباره‌ی ابدیت ایران در کنار چند گفتار پژوهشی درباره‌ی پیوند ادبیات نمایشی با تاریخ و آموزش تاریخ آمده است. انتشارات افراز آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب

کتاب نمایشنامه‌های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین‌کوب با تمرکز بر وجه کمتر دیده‌شده‌ی زرین‌کوب یعنی گرایش او به ادبیات نمایشی و نمایشنامه‌نویسی تنظیم شده است. محمدرضا روزبهانی در مقدمه توضیح داده است که چگونه از میان حدود ۲۴ اثر زرین‌کوب، همه‌ی متن‌ها و گفت‌وگوهایی را که به ادبیات نمایشی مربوط بوده استخراج کرده و در این مجموعه کنار هم نشانده است تا بُعد نمایشی شخصیت علمی زرین‌کوب روشن‌تر شود. در کتاب نمایشنامه‌های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین‌کوب سه دسته متن دیده می‌شود: نخست سه نوشته‌ی تحلیلی روزبهانی درباره‌ی نسبت زرین‌کوب و ادبیات نمایشی، نقش تفسیر نو از متون کهن در حل تعارض نسل‌ها و امکان استفاده از نمایشنامه‌های تاریخی در آموزش تاریخ. دوم، معرفی و ردیابی بحث‌های نمایشی در کتاب‌هایی مانند نه شرقی، نه غربی، انسانی، یادداشت‌ها و اندیشه‌ها، از چیزهای دیگر، نقش بر آب، دفتر ایام، شعله طور، نقد ادبی و کارنامه‌ی اسلام. سوم، خود نمایشواره‌ها و نمایشنامه‌های تاریخی زرین‌کوب که به‌صورت درام خلوت و برای خواندن نوشته شده‌اند. کتاب نمایشنامه‌های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین‌کوب نشان می‌دهد زرین‌کوب در کنار کارهای تاریخی و نقد ادبی، هم در نظریه‌ی درام و نقد نمایشنامه و هم در خلق متن‌های نمایشی تاریخی فعال بوده است؛ از تحلیل تعزیه و تئاتر اروپا تا نوشتن نمایشواره‌هایی که در آن‌ها اسطوره، تاریخ ایران و مفاهیم فلسفی مانند تقدیر، مرگ، ابدیت و برخورد نسل‌ها در قالب گفت‌وگو جان گرفته است.

خلاصه کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب

در کتاب نمایشنامه‌های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین‌کوب دو خط اصلی دنبال شده است: یکی خواندن آثار گوناگون زرین‌کوب از زاویه‌ی ادبیات نمایشی و دیگری ارائه‌ی خود نمایشواره‌های تاریخی او. روزبهانی در نوشته‌ی نخست، ردّ نمایش، گفت‌وگو و درام را در کتاب‌هایی چون نه شرقی، نه غربی، انسانی، نقش بر آب، دفتر ایام، شعله طور و نقد ادبی پی می‌گیرد و نشان می‌دهد زرین‌کوب چگونه از قالب محاوره، حکایت نمایشی و درام خلوت برای بیان اندیشه‌های تاریخی، عرفانی و فلسفی استفاده کرده است. در ادامه، کتاب نمایشنامه‌های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین‌کوب نمایشواره‌هایی مانند هاروت و ماروت، بودن یا نبودن مسأله اصحاب کهف، بابک خرمدین، رستم و سهراب در غزنه و گفت و شنودی درباره‌ی ابدیت ایران را به‌همراه مقدمه‌های مفصل خود زرین‌کوب عرضه کرده است. این متن‌ها با تکیه بر اسطوره‌های ایرانی و بابلی، قصه‌های قرآنی، شاهنامه و تاریخ ایران، مسائلی چون گناه و تقدیر، فرار از جهان ناعادل، مقاومت و تسلیم، هویت ملی و استمرار تاریخی ایران را در قالب گفت‌وگوهای نمایشی طرح کرده‌اند و در عین حال امکان استفاده‌ی آموزشی در کلاس‌های تاریخ را نیز فراهم کرده‌اند.

چرا باید کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب را بخوانیم؟

کتاب نمایشنامه‌های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین‌کوب فرصتی است برای شناخت وجه کمتر دیده‌شده‌ی زرین‌کوب به‌عنوان نمایشنامه‌نویس و نظریه‌پرداز درام. این کتاب نشان می‌دهد چگونه می‌توان اسطوره‌ها، متون دینی و شاهنامه را به زبان گفت‌وگو و صحنه بازخوانی کرد و از آن‌ها برای فهم تاریخ، هویت ایرانی و حتی آموزش تاریخ در مدرسه و دانشگاه بهره گرفت.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب نمایشنامه‌های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین‌کوب به دانشجویان و مدرسان تاریخ، ادبیات فارسی و تئاتر پیشنهاد می‌شود. همچنین به پژوهشگران زرین‌کوب، علاقه‌مندان نمایشنامه‌ی تاریخی و کسانی که به کاربرد متن نمایشی در آموزش تاریخ و گفت‌وگو با متون کهن علاقه دارند توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب

«در نوشتهٔ دوم نگارنده، با عنایت به مجموعه مقالات گردآوری شدهٔ دکترزرین‌کوب در کتاب از چیزهای دیگر و تحلیل محتوای آن‌ها، به این نتیجه رسید که از نگاه دکترزرین‌کوب، در زمان حاضر برای حل بسیاری از مسائل، از جمله برخورد نسل‌ها، مراجعه به متون کهن البته با نگاه جدید و فهم و تفسیر نو (هرمنوتیک) از آن‌ها، می‌توان بسیاری از معضلات فرهنگی ایران امروز را هم درمان کرد. کاری که ایشان به‌صورت عملی با نوشتن نمایشوارهٔ رستم و سهراب در غزنه به منصه ظهور رسانده. نگارنده با توجه به نوع نگاه تفسیری دکترزرین‌کوب نمایشنامهٔ فوق را بررسی و تحلیل کرده و ضمن شناسایی عوامل برخورد نسل‌ها، در نهایت به این نتیجهٔ منطقی رسیده است که اگر همانند زرین‌کوب به متون کهن با نگاه تفسیری مواجهه شود، انبان ما برای توجه نسل جوان به میراث فرهنگ ایران اسلامی غنی‌تر خواهد شد. لازم به گفتن است که این نگاه تفسیری در نمایشنامه‌های هاروت و ماروت، بودن یا نبودن مسأله اصحاب کهف و گفت و شنودی دربارهٔ ابدیت هم قابل مشاهده است. در نوشتهٔ سوم به این موضوع پرداخته شده است که چگونه می‌توان از نمایشنامه‌های تاریخی، از جمله آثار استاد زرین‌کوب، در آموزش تاریخ استفاده شود و هدف آشنا کردن اهل تاریخ و...، به‌خصوص معلمان تاریخ، با ادبیات نمایشی تاریخی و اطلاع از نقش آن در گسترش و بهتر کردن آموزش تاریخ به دانش‌آموزان، دانشجویان و... است؛ کاری که به‌نظر می‌آید تا کنون، از زاویه دیدی که در این نوشته بدان پرداخته شده، مورد عنایت جدی قرار نگرفته است. متأسفانه بیشتر توجهات، در قالب کتاب، مقاله و حتی بیان تجربیات فردی و گروهی، معطوف است به اجرای نمایش تاریخی، نه خواندن نمایشنامهٔ تاریخی.»