کتاب بر لبه تنهایی

کتاب بر لبه‌ی تنهایی (روایت کلان راهبرد امنیت ملی ایران) نوشته‌ی ولی نصر با ترجمه‌ی وحید عابدینی و فاطمه سادات موسوی کریمی تصویری گسترده از شکل‌گیری و تحول نگاه امنیتی جمهوری اسلامی ارائه می‌دهد. نویسنده که سال‌ها تحولات ایران و خاورمیانه را دنبال کرده، در این اثر از صفویه و قاجار تا پهلوی و انقلاب ۱۳۵۷ و جنگ‌ها و بحران‌های معاصر را در پیوند با مفهوم امنیت ملی بازخوانی کرده است. نشر روزنه آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بر لبه تنهایی

کتاب بر لبه‌ی تنهایی با تمرکز بر مفهوم «راهبرد کلان امنیت ملی ایران» تلاش کرده است تاریخ معاصر ایران را از زاویه‌ای متفاوت روایت کند. ولی نصر در این کتاب نشان داده است که چگونه تجربه‌هایی مانند جنگ‌های ایران و روس، انقلاب مشروطه، کودتای ۱۳۳۲، دولت‌سازی رضاشاه، توسعه‌طلبی محمدرضا شاه، انقلاب ۱۳۵۷، بحران گروگان‌گیری، جنگ ایران و عراق، منازعه هسته‌ای و در نهایت جنگ دوازده‌روزه اخیر، لایه‌به‌لایه در ذهنیت امنیتی حاکمان و جامعه رسوب کرده‌اند. کتاب بر لبه‌ی تنهایی در مقدمه‌ی ویژه‌ی نسخه‌ی فارسی، از حمله‌ی مشترک اسرائیل و آمریکا به ایران در خرداد ۱۴۰۴ آغاز می‌شود و این رویداد را نقطه‌ی اوج روندی طولانی از تقابل نامتقارن ایران و آمریکا می‌داند. نویسنده سپس نشان داده است که چگونه فروپاشی بازدارندگی در شام، ضربه به محور مقاومت و حمله مستقیم به خاک ایران، موجی تازه از ملی‌گرایی ایرانی را در کنار گفتمان مذهبی برانگیخته است. کتاب بر لبه‌ی تنهایی در فصل‌های آغازین، با عنوان‌هایی مانند «تاروپود تاریخ» و «در جست‌وجوی استقلال انقلابی» به ریشه‌های تاریخی احساس «تنهایی استراتژیک» ایران می‌پردازد؛ از صفویه و انتخاب تشیع به‌عنوان مذهب رسمی تا دولت ضعیف قاجار، انقلاب مشروطه، اشغال متفقین، غائله‌ی آذربایجان، ملی‌شدن نفت و کودتای ۱۳۳۲ و سپس راهبرد بقا در دوره‌ی پهلوی. در ادامه، کتاب نشان داده است که چگونه انقلاب اسلامی، مفهوم استقلال و آمریکاستیزی را در مرکز هویت سیاسی جدید قرار داده و این ذهنیت، سیاست خارجی و ساختار قدرت را تا امروز شکل داده است.

خلاصه کتاب بر لبه تنهایی

کتاب بر لبه‌ی تنهایی روایت می‌کند که جمهوری اسلامی را نمی‌توان فقط با ایدئولوژی اسلامی توضیح داد، بلکه باید آن را محصول راهبردی دانست که از دل تجربه‌ی طولانی جنگ، اشغال، مداخله‌ی خارجی و رقابت با قدرت‌های بزرگ شکل گرفته است. نویسنده نشان داده است که چگونه احساس تحقیر و از دست‌رفتن سرزمین در قرن نوزدهم، کودتای ۱۳۳۲، اشغال ایران در جنگ جهانی دوم، جنگ ایران و عراق، منازعه‌ی هسته‌ای و تقابل با آمریکا، به شکل‌گیری دولتی امنیت‌محور انجامیده که اولویت اصلی‌اش بقا و بازدارندگی است. کتاب توضیح داده است که راهبرد «مقاومت» چگونه از دل این حافظه‌ی تاریخی بیرون آمده، چرا رهبران ایران آمریکا را تهدید اصلی می‌بینند، چگونه برنامه‌ی هسته‌ای و سیاست منطقه‌ای در قالب «دفاع روبه‌جلو» تعریف شده و این انتخاب‌ها چه تأثیری بر اقتصاد، جامعه، نهادهای نظامی و شکست یا فرسایش پروژه‌های اصلاحی داشته است.

چرا باید کتاب بر لبه تنهایی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری پیوسته از تاریخ سیاسی و امنیتی ایران ارائه کرده است که در آن صفویه، قاجار، پهلوی و جمهوری اسلامی در یک خط سیر دیده می‌شوند. خواننده با منطق درونی تصمیم‌های راهبردی ایران، از ملی‌شدن نفت تا برنامه هسته‌ای و محور مقاومت، آشنا می‌شود و می‌تواند منازعات امروز درباره امنیت، توسعه و رابطه با غرب را در بستری تاریخی و مفهومی دقیق‌تر بفهمد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران روابط بین‌الملل و مطالعات منطقه‌ای، فعالان و علاقه‌مندان به سیاست ایران و خاورمیانه و کسانی که در پی درک ریشه‌های تاریخی منازعه ایران و آمریکا و بحث‌های امروز درباره امنیت ملی، ملی‌گرایی و استقلال هستند پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب بر لبه تنهایی

«برای هر ناظری که در پی درک این لحظه تاریخی و آن‌چه ممکن است در آینده رخ دهد یا باید رخ دهد باشد، بررسی تحولات کلان‌راهبرد امنیت ملی ایران امری ضروری است. این راهبرد بر چه مفروضاتی استوار بوده و چرا؟ چرا جمهوری اسلامی سیاست‌هایی خاص را برای پیشبرد اهداف خود برگزید؟ دستاوردها و شکست‌ها، هزینه‌ها و منافع این راهبرد چه بوده‌اند و این مسیر چگونه بر ساختار دولت و جامعه ایران تأثیر گذاشته است؟ هدف این کتاب ارائه همین تاریخ است: روشن کردن روند تحول راهبرد کلان امنیت ملی ایران، راهبردی که در این برهه، به‌عنوان مهم‌ترین نیروی شکل‌دهنده به جمهوری اسلامی، در کانون توجه قرار دارد. *** طی چند دهه، بسیاری در غرب و همچنین در ایران تلاش کرده‌اند سیاست خارجی جمهوری اسلامی را در چارچوب ایدئولوژی اسلامیِ انقلاب ۱۳۵۷ تبیین کنند. در این روایت، ایران یک حکومت دینی است که توسط روحانیون اداره می‌شود و همین امر دلیل تصمیمات کوچک و بزرگ سیاست خارجی آن دانسته می‌شود. اما این نگاه به همان اندازه ساده‌انگارانه است که بخواهیم ایدئولوژی کمونیستی را توضیحی کافی برای سیاست خارجی شوروی، چین یا ویتنام در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ بدانیم. جمهوری اسلامی مدت‌هاست که از خاستگاه انقلابی خود فراتر رفته و به یک دولت-ملت نمونه تبدیل شده است. اسلام همچنان زبان سیاست در ایران است و ابزاری در دست طبقه سیاسی و فرماندهان نظامی برای تحقق منافع سیاسی و اقتصادی در داخل و تعریف منافع ملی در خارج، اما این اهداف اکنون ماهیتی سکولار دارند. دقیق‌تر آن است که بگوییم، فارغ از ریشه‌های ایدئولوژیک اسلامی، ایران در طول چهار دهه و نیم گذشته، نوعی خاص از نگاه به امنیت ملی را پذیرفته که خطوط کلی آن توسط دو رهبر عالی جمهوری اسلامی از زمان انقلاب تا کنون، آیت‌الله روح‌الله خمینی و آیت‌الله علی خامنه‌ای، تعریف شده است.»