کتاب گاه شمارهای فلسفی

کتاب گاه شمارهای فلسفی نوشته ژان لوک نانسی و ترجمه کاوه بهبهانی و رباب خمیس است که نشر لگا آن را منتشر کرده است. این اثر مجموعه‌ای از ۱۱ گفتار کوتاه و فشرده است که از دل برنامه‌ای رادیویی بیرون آمده‌اند و فلسفه را به مسئله‌هایی مثل سیاست، دین، تاریخ، جنگ، امر روزمره و معنای زندگی پیوند می‌زنند. نانسی در این متن‌ها به‌جای ارائه‌ی پاسخ‌های قطعی، واژه‌ها و مفاهیمی را دوباره زیر سؤال می‌برد و نشان می‌دهد اندیشه در لحظه‌های بحرانی چگونه شکل می‌گیرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گاه شمارهای فلسفی

کتاب گاه شمارهای فلسفی نوشته ژان لوک نانسی از دل ۱۱ متن ماهانه شکل گرفته که نخست به‌صورت گفتار رادیویی ارائه شده‌اند. همین خاستگاه، به متن‌ها حالتی فشرده، زنده و درگیر با زمانه داده است؛ نه از جنس درس‌گفتار دانشگاهی مفصل، نه شبیه یادداشت‌های گذرا. نانسی در هر گاه‌شمار از یک گره فکری شروع می‌کند و آن را به مسئله‌ای گسترده‌تر می‌رساند: نسبت فلسفه با امر نامشروط، فرسودگی خودآیینی، جایگاه فلسفه در زندگی، یکتاپرستی، معنای سیاست، مسئله‌ی تاریخ، امر روزمره، جنگ، مرگ، هنر و حتی خورشید به‌عنوان تصویری ریشه‌دار در سنت فکری غرب. آنچه این متن‌ها را به هم پیوند می‌دهد، حساسیت نویسنده به لحظه‌هایی است که زبان رایج دیگر برای توضیح جهان کافی نیست.
کتاب گاه شمارهای فلسفی فقط مجموعه‌ای از تأملات پراکنده نیست، بلکه شبکه‌ای از پرسش‌های به‌هم‌پیوسته را پیش می‌کشد. متن‌ها بارها به واژه‌هایی برمی‌گردند که در زندگی جمعی مدام تکرار می‌شوند؛ واژه‌هایی مثل دموکراسی، جنگ، خدا، مردم، تاریخ و معنا. نانسی نشان می‌دهد این کلمات وقتی بیش‌ازحد مصرف می‌شوند، هم مبهم‌تر می‌شوند و هم خطرناک‌تر. در کنار این بحث‌ها، کتاب به تجربه‌های ملموس‌تری هم نزدیک می‌شود: مرگ‌های پنهان، زندگی روزانه، فرسودگی جهان معاصر و نسبت انسان با رخدادهایی که ناگهان همه‌چیز را جابه‌جا می‌کنند. حضور پیشگفتار مترجم انگلیسی و یادداشت مترجمان فارسی نیز به فهم مسیر کلی اثر کمک می‌کند، چون تصویری از جایگاه هر گاه‌شمار و پیوند آن با دیگر بخش‌ها به دست می‌دهد.

خلاصه کتاب گاه شمارهای فلسفی

گاه شمارهای فلسفی مجموعه‌ای از ۱۱ گفتار است که هرکدام از یک مسئله‌ی مشخص آغاز می‌شوند و به پرسشی بنیادی‌تر می‌رسند. نانسی در این متن‌ها از معنای خود فلسفه شروع می‌کند و سپس به موضوع‌هایی مثل خودآیینی، شکل زندگی، یکتاپرستی، سیاست، تاریخ، امر روزمره، جنگ، مرگ و هنر می‌رسد. مسیر کتاب خطی و آموزشی نیست؛ بیشتر شبیه حرکت میان چند کانون بحران است که در آن‌ها واژه‌های آشنا دیگر معنای ثابت ندارند. دغدغه‌ی اصلی اثر این است که اندیشه چگونه می‌تواند در جهانی پر از فرسودگی مفهومی، خشونت، ابهام و گسست تاریخی همچنان زنده بماند و راهی برای دوباره فکرکردن به معنا باز کند.

چرا باید کتاب گاه شمارهای فلسفی را بخوانیم؟

• این کتاب فلسفه را در پیوند با مسئله‌های عینی‌تری مثل جنگ، دین، سیاست و زندگی روزمره مطرح می‌کند.
• خواننده با مجموعه‌ای از پرسش‌های فشرده روبه‌رو می‌شود که واژه‌های پرکاربردی مثل دموکراسی، تاریخ و معنا را دوباره بررسی می‌کنند.
• ساختار گاه‌شمارها امکان می‌دهد هر بخش به‌صورت مستقل خوانده شود و درعین‌حال با دیگر بخش‌ها پیوند داشته باشد.
• متن‌ها نشان می‌دهند چگونه می‌توان از دل رخدادهای معاصر به پرسش‌های بنیادی فلسفی رسید.
• حضور ۱۱ گفتار کوتاه، کتاب را به اثری مناسب برای مطالعه‌ی مرحله‌به‌مرحله و تأمل میان بخش‌ها تبدیل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی قاره‌ای که می‌خواهند با شیوه‌ی فکرکردن ژان لوک نانسی آشنا شوند.
• خوانندگانی که درباره‌ی نسبت فلسفه با سیاست، دین، تاریخ و جنگ پرسش دارند.
• کسانی که می‌خواهند درمورد مفاهیمی مثل خودآیینی، امر روزمره و معنا تأملی جدی‌تر داشته باشند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که به متن‌های کوتاه اما متراکم فلسفی علاقه دارند.
• مخاطبانی که از کتاب‌هایی لذت می‌برند که بیشتر پرسش می‌سازند تا پاسخ نهایی بدهند.

بخشی از کتاب گاه شمارهای فلسفی

«گاه‌شمار فلسفی واقعاً به چه معناست؟ گاه‌شمار نوعی دستورالعمل است که امری زمان‌بندی‌شده و ادواری را نشان می‌دهد که محتوای آن یا دربارهٔ حوزه‌ای خاص است یا دربارهٔ نوعی ذهنیت. اما فلسفه، هرطور که تصورش کنیم، در پی این است که هم از تخصص بگریزد و هم از ذهنیت. فلسفه از همان ابتدا و علی‌الاصول در پیِ امر جهان‌شمول و در پیِ عینیت است. یعنی، فلسفه از این می‌پرسد که چگونه امر جهان‌شمول می‌تواند متعلق اندیشه باشد و چگونه می‌توان به هر ابژه‌ای، هرچه که باشد، براساس امر جهان‌شمول اندیشید. ازاین‌رو، اگرچه اندیشه، اصل کثرت، ناهمگونی و قیاس‌ناپذیری موجودات را می‌پذیرد، همچنان نوعی ابژهٔ جهان‌شمول را پیش می‌کشد.
کانت برای این امر واژه‌ای داشت. او می‌گفت: امر نامشروط. عقل طالب امر نامشروط است. سودای عقل این است. چیزی را می‌طلبد که به چیزی مقدم بر خودش وابسته نیست، به هیچ شرط ازپیش‌طرح‌شده‌ای متکی نیست. اگر شرطی، یا فرضی ازپیش‌فراداده را بپذیرم، نمی‌توانم دست‌به‌کار فلسفه‌ورزی شوم.»