کتاب باغ اپیکور

کتاب باغ اپیکور، نوشته مرتضی مردیها، مجموعه‌ای از جستارهای بلند در باب تاریخ، سیاست، لذت، اخلاق، فلسفه و فرهنگ است که بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. مردیها در این اثر با زبانی تحلیلی و استدلال‌محور، به‌سراغ پرسش‌هایی رفته که حول پیشرفت، لیبرالیسم، نقش دولت و فرد، جایگاه لذت در زندگی، ریشه‌های اخلاق و نسبت عقل و احساس شکل گرفته‌اند. این کتاب شامل دفترها و فصل‌های موضوعی است و هر دفتر به یک محور اصلی مانند پیشرفت، سیاست، لذت، اخلاق، فلسفه و فرهنگ اختصاص یافته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب باغ اپیکور اثر مرتضی مردیها

کتاب باغ اپیکور اثری از مرتضی مردیهاست که در قالب شش دفتر و فصل‌های پیوسته، تصویری کلی از جهان معاصر، فرهنگ لیبرال و دغدغه‌ی لذت و اخلاق ترسیم می‌کند. مردیها در دفتر اول با عنوان «پیشرفت»، به فلسفه‌ی تاریخ لیبرالی می‌پردازد و باتکیه‌بر مفاهیم «طبع خواهشگر» و «عقل ابزارساز» توضیح می‌دهد که چگونه فرهنگ غربی در خطوط اصلی خود به فرهنگ جهانی بدل شده است. در همین دفتر، نسبت علم و اخلاق، نوستالژی گذشته‌ی زرین، جنگ‌های جهانی و نقش اخبار در سیاه‌نمایی وضعیت جهان بررسی شده است.

مرتضی مردیها در ادامه، در دفتر «سیاست»، از سیاست، قدرت، دولت و فرد دفاع می‌کند و نشان می‌دهد که ماکیاولیسم خصیصه‌ی انسان است نه فقط سیاستمداران. او در این بخش، بدبینی رایج به دولت و قدرت را به چالش می‌کشد و میان دولت‌ستیزی کلاسیک و دولت‌ستیزی متأخر تمایز می‌گذارد.

دفتر «لذت» محور دیگری است که در آن لذت به‌مثابه اخلاق، نسبت حقیقت و لذت، آزادی و لذت، نرم‌افزارهای شادمانی، نقش شانس در شادی و مفهوم وقت‌گذرانی تحلیل شده است. مرتضی مردیها در دفتر «اخلاق» ریشه‌های تاریخی و کارکردی اخلاق، ایده‌ی «برترین فضیلت» با تمرکز بر سخاوت، نسبت تکامل زیستی و تکامل اخلاقی و امکان مهندسی ژنتیک برای تعدیل امیال افراطی انسان را بررسی کرده است. دفتر «فلسفه» به نسبت عقل و تجربه، عقل و احساس، نقد سنت‌های فلسفی آلمانی و پسامدرن و بحثی مفصل درباره‌ی فیلسوفان قرن بیستم و فیلسوفان گناهکار می‌پردازد. در دفتر پایانی نیز با عنوان «فرهنگ»، مسئله‌ی بی‌ریشگی فرهنگ، نقد کثرت‌گرایی فرهنگی و چیستی هنر مطرح شده است.

خلاصه کتاب باغ اپیکور

کتاب باغ اپیکور بر این ایده استوار است که انسان موجودی خواهشگر است که با کمک عقل ابزارساز، موانع لذت و کامجویی خود را عقب می‌راند و تاریخ فرهنگ جهانی را می‌توان در قالب تقابل دائمی لذت و مانع فهمید. مرتضی مردیها در دفترهای مختلف نشان می‌دهد که دموکراسی لیبرال، اقتصاد لیبرال، فردگرایی، سکولاریسم و هِدونیسم محصول همین عقب‌نشینی موانع‌اند، نه صرفاً انتخاب‌های ارزشی یا توطئه‌های سیاسی.

در این کتاب، سیاست، قدرت و دولت از منظر کارکردی بازخوانی شده‌اند و در کنار آن، لذت به‌عنوان محور زندگی اخلاقی و اجتماعی معرفی شده است. اخلاق به‌جای آنکه امری آسمانی یا ذاتی دانسته شود، نرم‌افزاری برای تنظیم توزیع لذت و مهار خودخواهی تفسیر شده است. مرتضی مردیها به نقد نسبیت‌گرایی افراطی، رمانتیسم ضدعقل و برخی سنت‌های فلسفی آلمانی نیز می‌پردازد و در پایان، جایگاه هنر و فرهنگ را در جهان شتاب‌زده‌ی امروز بازتعریف می‌کند.

چرا باید کتاب باغ اپیکور را بخوانیم؟

این کتاب چشم‌اندازی یکپارچه از پیوند میان لذت، اخلاق، سیاست و فرهنگ ارائه می‌کند و بسیاری از بدیهیات رایج درباره‌ی گذشته‌ی زرین، شرارت ذاتی سیاست، فساد قدرت و سیاهی جهان معاصر را به پرسش می‌گیرد. خواننده در این اثر، با منطق درونی لیبرالیسم، نقش واقعی دولت، معنای عملی لذت‌گرایی و ریشه‌های اخلاق آشنا می‌شود و می‌تواند چهارچوبی تازه برای فهم اخبار، تاریخ و منازعات فکری امروز به‌ دست آورد.

خواندن کتاب باغ اپیکور را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان به فلسفه‌ی سیاسی، لیبرالیسم، اخلاق، فلسفه‌ی علم و فرهنگ معاصر پیشنهاد می‌شود. همچنین به دانشجویان علوم انسانی، روزنامه‌نگاران و کسانی که درگیر بحث‌هایی مانند پیشرفت، عدالت، لذت، نقش دولت و نقد روشنفکری‌اند، توصیه می‌شود.

درباره مرتضی مردیها

مرتضی مردیها، متولد ۱۲ مرداد ۱۳۳۹، فیلسوف تحلیلی، نویسنده، روزنامه‌نگار و مترجم ایرانی است که سال‌ها در دانشگاه علامه طباطبایی به تدریس فلسفه و ارتباطات مشغول بوده است. او از چهره‌هایی است که در معرفی جریان فلسفه‌ی لیبرال و اندیشه‌های تجربه‌گرا به فضای فکری ایران نقش داشته و هم‌زمان به نقد فلسفه‌ی قاره‌ای و رویکردهای آرمان‌گرایانه پرداخته است.

مردیها بر این باور است که فلسفه باید به تجربه‌گرایی و روش علمی نزدیک شود. او به گرایش‌های ایدئالیستی، برخی قرائت‌های چپ و نیز نسبی‌گرایی افراطی انتقاد می‌کند، زیرا آن‌ها را زمینه‌ساز نوعی توهم نظری در فضای فکری ایران می‌داند. در اندیشه‌ی او، منطق علمی و سنت فلسفی کارل پوپر جایگاه مهمی دارد و این رویکرد را در آثار و ترجمه‌های خود دنبال کرده است؛ از جمله در ترجمه‌ی کاوش در مبانی اخلاق، اثر دیوید هیوم.

زندگی او در اصفهان آغاز شد. پس از حضور در جنگ ایران و عراق، تحصیلات دانشگاهی خود را در ایران و فرانسه ادامه داد. مدتی به تدریس و روزنامه‌نگاری در ایران پرداخت، اما پس از اخراج از دانشگاه، به فرانسه و سپس ایالات متحده مهاجرت کرد و در مؤسسه‌ی مطالعات پیشرفته‌ی ردکلیف در دانشگاه هاروارد به فعالیت علمی ادامه داد.

مردیها علاوه‌بر آثار فلسفی، کتاب‌هایی در حوزه‌ی ادبیات نیز تألیف کرده است؛ از جمله «در شعله‌های آب»، «توفیق ادب» و «پناه بر دی‌تی». او با ترجمه و تألیف آثار متعدد در فلسفه، علوم اجتماعی و نقد مدرنیته، سهم قابل‌توجهی در گسترش این مباحث در فضای فکری ایران داشته است.

بخشی از کتاب باغ اپیکور

«تلاش من در اینجا برای گمان‌زدن مسیر آیندۀ فرهنگ و تمدن بشری، با آنچه در قرن نوزدهم و تحت‌تأثیر تاریخ‌گرایی برای تعیین جهتِ «حرکت تاریخ» صورت می‌گرفت متفاوت است. برخلاف بسیاری از فلسفه‌های تاریخ رایج در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، مباحث آینده‌شناسی فرهنگ و تمدن ـ که بحث حاضر را ذیل آن قرار می‌دهم ـ به‌دنبال کشف قوانین ضروری حرکت تاریخ، اعم از گونه‌های ایده‌آلیستی آن چون هگل یا گونه‌های ماتریالیستی همچون مارکس، نیست؛ بلکه به‌دنبال کشف روندهایی است که از خلال افت‌وخیزهای تاریخِ سیاست، اجتماع و فرهنگ و تکنولوژی... و با توجه به طبیعت، اوضاع زیست‌محیطی، نیازها و توانایی‌های بشر، آشکار می‌شود. روندهایی که براساس آن می‌توان در مورد خطوط کلی فرهنگ و تمدن در آینده حدس‌های صائب زد.»