کتاب بازگشت یکه‌سوار

«بازگشت یکه‌سوار» نام اثری از نویسنده معاصر، پرویز دوائی (-۱۳۱۴) منتقد سینما و نویسنده ایرانی است. این کتاب گوشه‌هایی از زندگی نویسنده و خاطراتش درباره سینما و وضعیت سینماها و شیوه ارتباط مردم با این پدیده را با زبان و بیانی دلچسب و داستان‌وار روایت می‌کند.

سینما هنوز جزو زندگی ما نشده. فیلم به‌خصوصی که بدرد بچه‌ها بخورد وجود ندارد. فیلم‌ها را بزرگترها انتخاب می‌کنند. بزرگترها هم نه به هوای فیلم به‌خصوصی، بلکه بیشتر به خاطر از خانه درآمدن و بیرون رفتن، به شکل یک جور مهمانی و دید و بازدید به سینما می‌روند و حداکثر هدفشان یک سالن سینمای به‌خصوص در یک خیابان به‌خصوص است («شب جمعه بریم سینما ایران، می‌گن فیلم قشنگی نشون می‌ده»). برای ما هم فکر می‌کردند که بچه را همین‌قدر که لباس بیرون تنش می‌کنند و از خانه درمی‌آید و به محله‌های دور و دیدنی می‌رود عیش است و کافی‌ست.

گردشگاه ما بیشتر همان دور و ور خانه، زیر بازارچه یا طرف خیابان اصلی تا سر چهارراه قنات، کوچه درختی و از آن طرف تا سر سه راه که اتوبوس می‌رفت و اینجاها بود. خانه ما یک خانه قدیمی توی یک هشتی، درست اول بازارچه بود. بازارچه حکم کوچه پهنی را داشت که اولش چند تا در خانه بود. بعد جلوتر که می‌رفت پهن‌تر می‌شد و دو ردیف دکان روبروی هم بود که بالای سرشان روی بازوهای چوبی سقفی از حلبی زنگ زده انداخته بودند.