کتاب بی آنکه بدانیم چگونه، تکه هایی در باب عشق

کتاب بی آنکه بدانیم چگونه، تکه هایی در باب عشق (Somehow: Thoughts on Love) نوشته آن لاموت، مجموعه‌ای از جستارهای شخصی و تأملات درباره‌ی عشق، ایمان، ترس، شرم، دوستی و خانواده است. لاموت  - مادربزرگی هفتادساله، نویسنده و معتادِ ترک‌کرده - در این جستارها از پیاده‌روی‌های ده‌دقیقه‌ای در محله، گفت‌وگو با همسایه‌های بی‌خانمان، کلاس‌های یکشنبه‌ی کلیسا، رابطه‌اش با پسر و نوه‌اش، و حتی شرم‌های شخصی و اشتباهات اخلاقی‌اش می‌گوید تا نشان دهد عشق چطور در جزئی‌ترین لحظات زندگی روزمره حضور دارد. نشر خوب این کتاب را با ترجمه آهو الوند منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بی آنکه بدانیم چگونه، تکه هایی در باب عشق

کتاب بی آنکه بدانیم چگونه، تکه هایی در باب عشق اثر آن لاموت، جستاری صمیمانه است که عشق را از جایگاه مفاهیم انتزاعی پایین آورده و در جزئیات زمینی و گاه دردناک زندگی روزمره بازتعریف می‌کند. لاموت با صداقتی بی‌پرده، تجربیات شخصی خود از اعتیاد، فقدان و ایمان را به رشته‌ی تحریر درمی‌آورد تا نشان دهد که عشق نه یک مقصد، بلکه جریانی مداوم از حضور و پذیرش نقص‌ها است. ساختار کتاب که بر پایه‌ی استعاره‌هایی چون لولاهای زنگ‌زده و ریشه‌های درهم‌تنیده بنا شده، به‌خوبی بیانگر این است که چگونه پیوندهای انسانی در سخت‌ترین لحظات، از دوران قرنطینه تا بحران‌های زیست‌محیطی، تنها پناهگاه باقی‌مانده برای بقا هستند.

در این روایت، عشق در هیبت کارهای کوچک تجلی می‌یابد؛ از توزیع کیسه‌های غذا میان بی‌خانمان‌ها تا مکثی کوتاه در یک پیاده‌روی ساده. لاموت با پیوند زدن خاطرات خانه‌ی پدری به دغدغه‌های کلان جهانی، به خواننده یادآوری می‌کند که شفقت‌ورزی ابتدا از آشتی با خویشتن و پذیرش نهاد پاک گوشت و پوست‌دار آغاز می‌شود. کتاب بی آنکه بدانیم چگونه، تکه هایی در باب عشق، بیش از آن‌که اثری آموزشی باشد، اعتراف‌نامه‌ای است که نشان می‌دهد چگونه لحظات عبور از آستانه‌های ترس و شرم، می‌توانند لولاهای زنگ‌زده‌ی قلب را باز کرده و راه را برای نوری معنوی هموار کنند؛ نوری که نویسنده آن را در ساده‌ترین چیزها، از یک فنجان چای تا دعایی در سکوت، بازمی‌یابد.

خلاصه کتاب بی آنکه بدانیم چگونه، تکه هایی در باب عشق

در بی آنکه بدانیم چگونه، تکه هایی در باب عشق، آن لاموت عشق را نه به‌ عنوان مفهومی انتزاعی، بلکه به‌صورت نیرویی زنده و جاری در جزئیات زندگی روزمره دنبال کرده است. متن با ایده‌ی پیاده‌روی ده‌دقیقه‌ای شروع می‌شود؛ جایی که همسر نویسنده می‌گوید هشتاد درصد هر آنچه حقیقی و زیباست را می‌توان در چنین پیاده‌روی کوتاهی دید. لاموت از همین نقطه، عشق را در شکل‌های مختلفش نشان می‌دهد: در نوزادی که تازه به محله آمده، در خانه‌ای که عزادار است، در زوجی که با وجود مشاجره همچنان به هم وفادارند، در باغ انگلیسی، در سگ‌های پیر، در همسایه‌ی نودساله، در کمک‌های کوچک به بی‌خانمان‌ها و در دست تکان‌دادن‌های ساده‌ی دوران قرنطینه. 

در فصل «هدیه» تمرکز او بر این است که عشق چگونه به شکل عمل درمی‌آید. او داستان کیسه‌های بنفش را روایت می‌کند: بسته‌هایی حاوی وسایل بهداشت شخصی که کلیسای محلی برای بی‌خانمان‌ها آماده می‌کند. نویسنده ابتدا با نگاهی قضاوت‌گر به این طرح نگاه می‌کند، اما وقتی پای توزیع کیسه‌ها می‌رسد، در برخورد با مردی بی‌خانمان، مادری تنگدست و دوستی قدیمی می‌بیند که همین چیزهای کوچک چطور می‌توانند حس دیده‌شدن و کرامت را به افراد برگردانند.

در فصل «لولاها» نویسنده به گذشته برمی‌گردد و از کودکی‌اش در خانه‌ای پرتنش با درِ پشتی جیرجیرکن می‌گوید؛ دری که هم نشانه‌ی تنش و تسخیرشدگی خانه بود و هم راه فرار او و برادرش به حیاط، آسمان و کلیسای روی تپه. او از اتاق کار پدر نویسنده‌اش با لولاهای سفید و زنگ‌زده و از نقش آن اتاق به‌ عنوان پناهگاهی امن می‌گوید. مفهوم لولا در این فصل به استعاره‌ای مرکزی تبدیل می‌شود: چیزی که در را هم‌زمان نگه می‌دارد و امکان حرکت و گشودن را فراهم می‌کند. لاموت این تصویر را به لحظه‌های عبور در زندگی خودش پیوند می‌زند. در همه‌ی این صحنه‌ها، عشق به‌ عنوان نیرویی که در آستانه‌ها عمل می‌کند، حضور دارد؛ نیرویی که از دل آشفتگی، بیابان، شرم و ترس، امکان شکل‌گیری زندگی تازه را فراهم می‌کند.

چرا باید کتاب بی آنکه بدانیم چگونه، تکه هایی در باب عشق را بخوانیم؟

متن نشان می‌دهد عشق فقط در لحظه‌های لطیف و رمانتیک حضور ندارد، بلکه در شرم، شکست، اعتیاد، بیماری، پیری، فقر و حتی در قضاوت‌های تند و اشتباهات اخلاقی هم ردپایی از آن دیده می‌شود. برای کسانی که به جستارهای شخصی و روایت‌های خودزندگی‌نامه‌ای علاقه‌مندند، این اثر نمونه‌ای از ترکیب خاطره، طنز، تأمل فلسفی و مشاهده‌ی اجتماعی است.

خواندن کتاب بی آنکه بدانیم چگونه، تکه هایی در باب عشق را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که به جستارهای شخصی و روایت‌های خودزندگی‌نامه‌ای علاقه‌مندند، به کسانی که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی عشق، ایمان، بخشش و شرم هستند، و به خوانندگانی که دوست دارند معنای عشق را در جزئیات زندگی روزمره جست‌وجو کنند.

بخشی از کتاب بی آنکه بدانیم چگونه، تکه هایی در باب عشق

«همه‌چیز از آن لحظه‌ای شروع شد که کنار تیم روی کاناپه نشسته بودم، تیم دوست قدیمی من از نخستین روزهای ترک اعتیادم است. او و همسرش، کوری، و من همگی در سال ۱۹۸۶ پاک شدیم؛ آن‌ها ده سال از من جوان‌ترند. در تمام این سال‌ها، هرگاه سرپناه روحی آن‌ها فرومی‌ریخت، من در کنارشان بودم: تشخیص سرطان سال‌ها پیش، رابطه‌ای نامشروع، رفتن تا پای طلاق، ناباروری. من برای تیم، مثل یک دستگاه خودپرداز معنوی بودم، هرگاه احساس گرفتاری و ناتوانی می‌کرد، پای حرفش می‌نشستم و تقریباً همیشه توصیه‌های یکسانی ارائه می‌دادم: نفس عمیق بکش، دعا کن، از افراد دانا مشورت بگیر، با خودت مهربان باش و از این قبیل. گاهی خودم هم از این حرف‌ها خسته می‌شدم، اما جز این چیزی بلد نبودم. اخیراً تیم از من خواسته بود که جدی‌تر از این حرف‌ها راهنمایی‌اش کنم، احساس می‌کرد اسیر «بندگی نفس» شده و به دنبال رهایی بود. در آستانهٔ پنجاه‌وپنج‌سالگی و تشنهٔ تغییر بود، تشنهٔ رهایی از ده‌ها نگرانی و دل‌مشغولی همیشگی، از خشمی که به ده‌ها موضوع ثابت و تکراری داشت، رهایی از وسواسی که نسبت به وزنش پیدا کرده بود. رهایی از کمال‌گرایی، از ناامیدی نسبت به خود، از نارضایتی‌ای که همچون رودی زیرزمینی تمام عمر در بستر وجودش جاری بوده است. رهایی از اینکه تمام این‌ها را سال‌ها مانند دُم دایناسورها با خود به این‌طرف و آن‌طرف کشیده. آرزو داشت آرام‌تر باشد، بیشتر در لحظه زندگی کند، احساس کند زنده‌تر است.»