کتاب روزی روزگاری در بوسنی

کتاب روزی روزگاری در بوسنی، با عنوان اصلی Bosnian chronicle، نوشته ایوو آندریچ و ترجمه دنیس آژیری، روایتی از زندگی و تحولات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی بوسنی در آغاز قرن نوزدهم است. این اثر که نشر خوب در سال ۱۴۰۰ آن را منتشر کرده است، با نگاهی موشکافانه و جزئی‌نگر، فضای شهر تراونیک و مردمانش را در دوره‌ای پرآشوب و پرتحول به تصویر می‌کشد. نویسنده با تکیه‌ بر جزئیات زندگی روزمره، روابط میان اقوام و مذاهب مختلف و ورود قدرت‌های خارجی، تصویری زنده و ملموس از جامعه‌ای چندپاره و درگیر با تغییرات بیرونی و درونی ارائه می‌دهد. این کتاب هم‌زمان که به شخصیت‌های تاریخی و واقعی می‌پردازد، لایه‌هایی از هویت، غرور، ترس و امید مردم بوسنی را نیز آشکار می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روزی روزگاری در بوسنی اثر ایوو آندریچ

کتاب روزی روزگاری در بوسنی، اثر ایوو آندریچ، تصویری چندوجهی از شهر تراونیک و مردمانش در بوسنیِ اوایل قرن نوزدهم ارائه می‌دهد. داستان در بستر تاریخی ورود کنسول‌های خارجی به این شهر و تغییرات ناشی از حضور قدرت‌های اروپایی شکل می‌گیرد. آندریچ با نگاهی دقیق و باریک‌بین، ساختار اجتماعی، روابط میان مسلمانان، مسیحیان و یهودیان و همچنین تأثیر تحولات سیاسی و نظامی اروپا بر زندگی روزمره‌ی مردم را روایت می‌کند.

شخصیت‌های اصلی کتاب، از جمله سرکنسول فرانسه و والی عثمانی، هرکدام نماینده‌ی بخشی از جامعه و ذهنیت آن دوران هستند. ایوو آندریچ با پرداختن به جزئیات محیط، آداب‌ورسوم و دغدغه‌های مردم، فضایی ملموس و باورپذیر خلق کرده است. کتاب روزی روزگاری در بوسنی علاوه‌بر بازتاب کشمکش‌های قدرت و هویت، به احساسات، امیدها و ترس‌های مردم عادی نیز توجه دارد و تصویری انسانی از جامعه‌ای در آستانه‌ی تغییرات بزرگ ترسیم می‌کند.

خلاصه داستان روزی روزگاری در بوسنی

کتاب روزی روزگاری در بوسنی با تمرکز بر شهر تراونیک، داستان ورود کنسول‌های خارجی و تأثیر آن بر زندگی مردم را روایت می‌کند. در آغاز، بیگ‌ها و بزرگان شهر در قهوه‌خانه‌ی لوتوا گرد هم می‌آیند و درباره‌ی شایعه‌ی ورود کنسول فرانسه بحث می‌کنند؛ شایعه‌ای که نگرانی و اضطراب را در دل مسلمانان و امید را در دل مسیحیان و یهودیان زنده می‌کند. با ورود سرکنسول فرانسه، ژان داویل، به شهر، فضای تراونیک دستخوش تغییر می‌شود. داویل که از پاریس و انقلاب آمده، با محیطی بیگانه، آداب‌ورسومی متفاوت و مردمانی محتاط و گاه خشمگین روبه‌رو می‌شود. 

او در خانه‌ی یوزف باروخ، یهودی متمول شهر، اقامت می‌کند و به‌تدریج با ساختار قدرت، روابط اجتماعی و مشکلات روزمره‌ی مردم آشنا می‌شود. کتاب علاوه‌بر پرداختن به زندگی کنسول و والی، به دغدغه‌ها و امیدهای مردم عادی، بازاریان، رعایا و اقلیت‌های مذهبی نیز می‌پردازد. ایوو آندریچ با ترسیم جزئیات محیط و شخصیت‌ها، تصویری زنده از جامعه‌ای چندپاره و درگیر با تغییرات بیرونی و درونی ارائه می‌دهد. موضوع اصلی کتاب تأثیر تحولات سیاسی و حضور قدرت‌های خارجی بر هویت، غرور و زندگی روزمره‌ی مردم بوسنی است.

چرا باید کتاب روزی روزگاری در بوسنی را بخوانیم؟

کتاب روزی روزگاری در بوسنی با نگاهی موشکافانه و نکته‌سنج، لایه‌های پنهان جامعه‌ای چندقومیتی و چندمذهب را در بستر تحولات تاریخی آشکار می‌کند. این کتاب هم تصویری از یک دوره‌ی خاص تاریخی ارائه می‌دهد، هم به دغدغه‌های انسانی، هویت، غرور و ترس مردم در مواجهه با تغییرات می‌پردازد. روایت آندریچ، با پرداختن به جزئیات زندگی روزمره و روابط میان شخصیت‌ها، امکان هم‌ذات‌پنداری و درک عمیق‌تر از فضای اجتماعی و روانی آن دوران را فراهم می‌کند. خواندن این کتاب فرصتی برای آشنایی با تاریخ، فرهنگ و پیچیدگی‌های جامعه‌ی بوسنی و همچنین تأمل درباره‌ی تأثیر قدرت‌های خارجی بر سرنوشت ملت‌هاست.

خواندن کتاب روزی روزگاری در بوسنی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان به تاریخ اجتماعی، دوستداران ادبیات جهان، پژوهشگران روابط میان‌فرهنگی و کسانی که به تأثیر تحولات سیاسی بر زندگی روزمره‌ی مردم علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی که دغدغه‌ی شناخت جوامع چندقومیتی و چندمذهب را دارند، انتخاب مناسبی است.

درباره ایوو آندریچ

ایوو آندریچ، نویسنده، شاعر و داستان‌نویس، تنها نویسنده‌ی تاریخ یوگسلاوی است که جایزه‌ی نوبل ادبیات را دریافت کرده است. او در سال ۱۹۶۱ به‌خاطر «نیروی حماسی در روایت سرنوشت انسان‌ها و پرداختن به تاریخ کشورش» برنده‌ی این جایزه شد. بخش عمده‌ی آثار آندریچ به زندگی مردم بوسنی، به‌ویژه در دوران سلطه‌ی عثمانی، می‌پردازد.

آندریچ در ۹ اکتبر ۱۸۹۲ در تراونیک (در آن زمان بخشی از امپراتوری اتریش‌ـ‌مجارستان و امروز در بوسنی‌وهرزگوین) به دنیا آمد. والدینش کروات و کاتولیک بودند. پدرش زمانی که آندریچ تنها دو سال داشت در اثر سل درگذشت و مادرش او را به خانواده‌ی خویشاوندانش در شهر ویشگراد سپرد. این شهر چندقومیتی و چنددینی که در آن مسلمانان، ارتدوکس‌ها و کاتولیک‌ها در کنار هم زندگی می‌کردند، تأثیری عمیق و ماندگار بر ذهن و آثار او گذاشت، تا جایی که بعدها ویشگراد را خانه‌ی واقعی خود نامید.

زندگی شخصی آندریچ با تنهایی عمیق همراه بود. مرگ مادر، عمو و عمه‌اش در فاصله‌ای کوتاه، او را بیش‌ازپیش منزوی کرد. او تحصیلات متوسطه را در سارایوو گذراند و از همان نوجوانی به ادبیات و فعالیت‌های فرهنگی و سیاسی گرایش پیدا کرد. نخستین شعرهایش در سال ۱۹۱۱ منتشر شدند. او در دانشگاه‌های زاگرب، وین و کراکوف تحصیل کرد و به‌تدریج از علوم طبیعی به ادبیات و تاریخ اسلاوهای جنوبی روی آورد. در این دوره به جنبش‌های دانشجویی ملی‌گرای اسلاو جنوبی، به‌ویژه جنبش بوسنی جوان، پیوست.

پس از ترور آرشیدوک فرانتس فردیناند در ۱۹۱۴، آندریچ به ظن فعالیت‌های ضد‌دولتی دستگیر و زندانی شد. هرچند ارتباط مستقیمی با ترور نداشت، بخش بزرگی از جنگ را در زندان یا تحت‌نظر گذراند. در همین سال‌ها، با مطالعه‌ی تاریخ بوسنی و نوشتن نثرهای شاعرانه، پایه‌های جهان فکری و ادبی خود را شکل داد. نخستین کتابش، Ex Ponto، در سال ۱۹۱۸ منتشر شد.

پس از پایان جنگ جهانی اول و تشکیل پادشاهی یوگسلاوی، تحصیلاتش را تکمیل کرد و وارد وزارت خارجه شد. او سال‌ها به‌عنوان دیپلمات در شهرهایی چون واتیکان، بخارست، تریسته، پاریس، مادرید، بروکسل، ژنو و گراتس خدمت کرد. در همین دوره دکترای خود را از دانشگاه گراتس گرفت. آثار داستانی مهمی نیز در این سال‌ها نوشته یا طرح‌ریزی شدند.

در سال ۱۹۳۹ آندریچ سفیر یوگسلاوی در آلمان نازی شد. با اشغال یوگسلاوی در ۱۹۴۱، از خدمت دیپلماتیک کناره گرفت و به بلگراد بازگشت. او در طول جنگ جهانی دوم زندگی‌ای منزوی داشت و از همکاری با حکومت دست‌نشانده‌ی آلمان خودداری کرد. در همین دوران، مهم‌ترین آثارش را نوشت، از جمله شاهکارش، پل رودخانه‌ی درینا.

پس از جنگ، آندریچ در یوگسلاوی سوسیالیستی به چهره‌ای فرهنگی و رسمی تبدیل شد و مسئولیت‌هایی نمادین بر عهده گرفت. رمان‌های پل رودخانه‌ی درینا، وقایع‌نامه‌ی تراونیک و خانم، جایگاه او را به‌عنوان بزرگ‌ترین نویسنده‌ی یوگسلاوی تثبیت کردند. پل رودخانه‌ی درینا روایتی از زندگی مردم ویشگراد است که پل معروف عثمانی را به نمادی از پیوند و تضاد شرق و غرب تبدیل می‌کند.

سلامت آندریچ از اوایل دهه‌ی ۱۹۷۰ رو به زوال رفت و سرانجام در ۱۳ مارس ۱۹۷۵ در بلگراد درگذشت. خاکستر او در آرامستان شخصیت‌های برجسته‌ی بلگراد به خاک سپرده شد.

آندریچ از نویسندگانی چون گوته، کافکا، ریلکه، پاسکال، فلوبر، کنراد و کی‌یرکگور تأثیر پذیرفت. آثارش سرشار از اندوه تاریخی، نگاه چرخه‌ای به زمان و توجه به رنج انسان در بستر قدرت و تاریخ بود. او به‌ویژه به هم‌زیستی پرتنش مسلمانان، صرب‌ها و کروات‌ها در بوسنی پرداخت.

با وجود شهرت جهانی، آثار آندریچ پس از مرگش محل مناقشه‌های سیاسی و قومی شدند؛ در بوسنی به ضداسلام‌بودن متهم شد، در کرواسی مدتی طرد شد و در صربستان به‌عنوان یکی از ستون‌های اصلی ادبیات ملی ستایش شد. بااین‌حال، جایگاه او به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نویسندگان قرن بیستم تردیدناپذیر است.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

در سال ۱۹۶۱، آندریچ جایزه‌ی نوبل ادبیات را دریافت کرد و بر نویسندگانی چون تالکین، رابرت فراست و جان اشتاین‌ بک ترجیح داده شد. او تمام مبلغ جایزه را به توسعه‌ی کتابخانه‌ها در بوسنی‌وهرزگوین اختصاص داد.

بخشی از کتاب روزی روزگاری در بوسنی

«تمام مردم تراونیک، حتی روستاییان مسلمان ساکن کوهستان‌های منطقه، همیشه بر این باور بودند که برای زندگی عادی و خرحمالی روزانه ساخته نشده‌اند. همگی معتقد بودند تراونیک با بقیهٔ جهان فرق دارد و آن‌ها مردمان مشغولیت‌های بهتر و والاترند. این حس عمیق، به‌اندازهٔ بادهای سرد کوهستان ولاشیچ، آب‌های سرد شومچ و ذرت‌های شیرین مزارع آفتابی حوالی تراونیک برایشان واقعی بود. این احساس هنگام خواب، دشواری و حتی زمان مرگ هم با آن‌ها همراه بود.»