کتاب صهبای معرفت (جلد اول از دفتر چهارم)

کتاب صهبای معرفت (جلد اول از دفتر چهارم) اثر سید یدالله یزدان‌ پناه و به کوشش حسین منسومی توسط نشر آل احمد منتشر شده است. این اثر بخشی از مجموعه درس‌گفتارهای خارج نهایةالحکمة است که به‌صورت منظم و مستند، مباحث فلسفه‌ی اسلامی را با محوریت نقد و تفسیر کتاب نهایةالحکمة ارائه می‌دهد. کتاب حاضر به‌ویژه به مرحله‌ی چهارم این مباحث، یعنی مواد ثلاث (وجوب، امتناع و امکان) پرداخته و محتوای آن بر پایه‌ی درس‌های شفاهی استاد یزدان‌ پناه تنظیم شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب صهبای معرفت (جلد اول از دفتر چهارم)

کتاب صهبای معرفت (جلد اول از دفتر چهارم) (درس‌گفتارهای خارج نهایةالحکمة) اثری در حوزه‌ی فلسفه‌ی اسلامی است که در قالب درس‌گفتار تدوین شده است. این کتاب مجموعه‌ای از مباحث خارج فلسفه، به‌ویژه شرح و نقد نهایةالحکمة علامه طباطبایی را دربرمی‌گیرد. ساختار کتاب بر پایه‌ی جلسات درس استاد یزدان‌ پناه شکل گرفته و هر جلسه با تاریخ و شماره مشخص شده است تا پیوستگی و دسترسی به مباحث حفظ شود. محتوای کتاب، علاوه‌بر ارائه‌ی مباحث اصلی، شامل نقل‌قول‌ها و استشهادهای دقیق از متون فلسفی و نیز توضیحات تکمیلی در پاورقی است.

این جلد به مرحله‌ی چهارم از مباحث نهایةالحکمة می‌پردازد که به بررسی مواد ثلاث (وجوب، امتناع و امکان) اختصاص دارد. کتاب با حفظ حالت گفتاری استاد و افزودن عناوین مناسب، تلاش کرده است تا فضای درس را به‌صورت زنده و قابل‌فهم برای علاقه‌مندان فلسفه اسلامی بازآفرینی کند. این مجموعه بخشی از پروژه‌ی بزرگ‌تر مؤسسه‌ی آموزشی پژوهشی نفحات است که آثار استاد یزدان‌پناه را در قالب درس‌گفتار منتشر می‌کند.

خلاصه کتاب صهبای معرفت (جلد اول از دفتر چهارم)

کتاب صهبای معرفت (جلد اول از دفتر چهارم) به بررسی و تحلیل مرحله‌ی چهارم از مباحث نهایةالحکمة می‌پردازد که به مواد ثلاث یعنی وجوب، امتناع و امکان اختصاص دارد. در این جلد، استاد یزدان‌پناه ابتدا تفاوت‌های میان نگاه منطقی و فلسفی به مواد ثلاث را شرح می‌دهد و تأکید می‌کند که در فلسفه، بحث از مواد قضایا به معنای بررسی نسبت‌های واقعی میان موضوع و محمول در خارج است، نه صرفاً جهات ذهنی آن‌ها. در ادامه، مباحثی مانند تعریف وجوب، امکان و امتناع، تفاوت‌های آن‌ها در منطق و فلسفه و نقش این مفاهیم در تقسیم‌بندی موجودات (واجب‌الوجود، ممکن‌الوجود و ممتنع‌الوجود) مطرح می‌شود. 

استاد با استناد به آثار فیلسوفان بزرگ اسلامی مانند بوعلی سینا، شیخ اشراق و ملاصدرا، به تحلیل دقیق این مفاهیم می‌پردازد و تفاوت‌های ساختاری و مفهومی آن‌ها را در منطق و فلسفه اسلامی روشن می‌سازد. در بخش‌هایی از کتاب، به نقد و بررسی دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی تعریف مواد ثلاث، بداهت مفاهیم فلسفی و نسبت این مفاهیم با وجود ذهنی و خارجی پرداخته شده است؛ همچنین استاد یزدان‌ پناه به نقش فلسفه در تبیین و اثبات مفاهیم بنیادین مانند ضرورت، امکان و امتناع اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه این مفاهیم از منطق به فلسفه منتقل شده و در فلسفه اسلامی جایگاه ویژه‌ای یافته‌اند. در مجموع، این جلد از صهبای معرفت با تمرکز بر مواد ثلاث، تلاش می‌کند تا خواننده را با ریشه‌ها، تعاریف و کارکردهای این مفاهیم در فلسفه‌ی اسلامی آشنا کند و تفاوت‌های آن‌ها را با نگاه منطقی به‌روشنی بیان کند.

چرا باید کتاب صهبای معرفت (جلد اول از دفتر چهارم) را بخوانیم؟

مطالعه‌ی این کتاب فرصتی است برای آشنایی عمیق با یکی از بنیادی‌ترین مباحث فلسفه‌ی اسلامی، یعنی مواد ثلاث (وجوب، امتناع و امکان) و جایگاه آن‌ها در تقسیم‌بندی موجودات. کتاب صهبای معرفت (جلد اول از دفتر چهارم) با بهره‌گیری از درس‌گفتارهای استاد یزدان‌ پناه، امکان فهم دقیق‌تر تفاوت‌های میان نگاه منطقی و فلسفی به این مفاهیم را فراهم می‌کند. این اثر با نقل‌قول‌های مستند از متون فلسفی و تحلیل‌های تطبیقی، به خواننده کمک می‌کند تا با ریشه‌های تاریخی و تحولات مفهومی مواد ثلاث در سنت فلسفه‌ی اسلامی آشنا شود؛ همچنین کتاب با حفظ حالت گفتاری و ارائه‌ی مثال‌های متنوع، فضای زنده‌ی درس را بازآفرینی کرده و امکان پیگیری مباحث پیچیده را برای علاقه‌مندان فراهم ساخته است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران فلسفه‌ی اسلامی، علاقه‌مندان به مباحث منطق و فلسفه و کسانی که به‌دنبال فهم عمیق‌تر مفاهیم بنیادین مانند وجوب، امکان و امتناع هستند، مناسب است؛ همچنین مطالعه‌ی این اثر به کسانی که در مسیر تحصیل یا تدریس فلسفه‌ی اسلامی قرار دارند و به‌دنبال منابع تحلیلی و تطبیقی درباره‌ی نهایةالحکمة و مواد ثلاث می‌گردند، توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب صهبای معرفت (جلد اول از دفتر چهارم)

«پس بنا چه شد؟ بنا شد که ما طبق روال کتاب پیش برویم. فصل‌به‌فصل ببینیم چه می‌فرمایند، طبق آن، بحث را پیش ببریم، دیگر سبک دیگری را مطرح نمی‌کنیم به‌صورت مستقل آن‌گونه که در وجود ذهنی بود. حالا که می‌خواهیم این سبک را بحث کنیم، می‌رسیم به بحث اول، همین اولش، «المرحلة الرابعة فی مواد القضایا و انحصارها فی ثلاث» و مقصود بالذات از آن هم به‌اصطلاح انقسام موجود هست به واجب و ممکن؛ و بحث از ممتنع و خواص ممتنع، مقصود بالتبع و بالقصد الثانی است. این بیان علامه که اینجا آمده را الآن می‌خواهیم توضیح بدهیم همین اول بحث، قبل از این که وارد فصل اول بشویم، یعنی آنچه ذیل «المرحلة الرابعة» ایشان مطرح کردند.»