کتاب تاریخ شفاهی

کتاب تاریخ شفاهی نوشته‌ی حمید قزوینی و منتشرشده توسط نشر آل احمد، اثری تخصصی درباره مبانی، روش‌ها و چالش‌های تاریخ شفاهی است. این کتاب با رویکردی تحلیلی و آموزشی، به چیستی، اهمیت و کاربردهای تاریخ شفاهی در مطالعات تاریخی و اجتماعی می‌پردازد. نویسنده با تکیه‌بر تجربه‌های میدانی و مطالعات نظری، تلاش کرده است تا هم به پرسش‌های بنیادین درباره این حوزه پاسخ دهد و هم راهنمایی عملی برای پژوهشگران و علاقه‌مندان فراهم کند. ساختار کتاب شامل مباحث نظری، روش‌های مصاحبه، تدوین و مسائل حقوقی و اخلاقی مرتبط با تاریخ شفاهی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تاریخ شفاهی

کتاب تاریخ شفاهی اثر حمید قزوینی، به بررسی جامع و مرحله‌به‌مرحله تاریخ شفاهی به‌عنوان روشی میان‌رشته‌ای در پژوهش‌های تاریخی می‌پردازد. این کتاب با تکیه‌بر تجربه‌های شخصی نویسنده و ارجاع به منابع معتبر، تلاش کرده است تا هم جنبه‌های نظری و هم جنبه‌های عملی تاریخ شفاهی را پوشش دهد. ساختار کتاب از تعریف و تمایز تاریخ شفاهی با خاطره‌نگاری آغاز می‌شود و سپس به نسبت آن با فلسفه تاریخ، جامعه‌شناسی تاریخی و تاریخ‌نگاری انتقادی می‌پردازد. بخش‌های بعدی به موضوعات کلیدی مانند مصاحبه، انتخاب راوی، طراحی پرسش، مهارت‌های مصاحبه‌گر، تدوین متن، استفاده از تصاویر و اسناد، و مسائل حقوقی و اخلاقی اختصاص یافته است. کتاب تاریخ شفاهی با رویکردی انتقادی، به آسیب‌شناسی کاربرد نادرست این عنوان و ضرورت رعایت چارچوب‌های حرفه‌ای و حقوقی نیز پرداخته است. در مجموع، این کتاب تصویری روشن از جایگاه و اهمیت تاریخ شفاهی در ثبت و بازخوانی تجربه‌های زیسته و حافظه جمعی ارائه می‌دهد.

خلاصه کتاب تاریخ شفاهی

کتاب تاریخ شفاهی با تمرکز بر چیستی و چگونگی این حوزه، ابتدا به تعریف دقیق تاریخ شفاهی و تفاوت آن با خاطره‌نگاری می‌پردازد. نویسنده تأکید کرده است که تاریخ شفاهی صرفاً ثبت خاطرات نیست، بلکه روشی ساختارمند برای گردآوری داده‌های تاریخی از طریق مصاحبه‌های هدفمند با افراد حاضر در رویدادهاست. این روش به‌ویژه برای ثبت روایت‌های گروه‌های کمتر دیده‌شده و حاشیه‌ای اهمیت دارد و به عنوان ابزاری دموکراتیک در تاریخ‌نگاری مطرح می‌شود. در ادامه، نسبت تاریخ شفاهی با فلسفه تاریخ و نقش روایت‌های شخصی در بازسازی واقعیت تاریخی بررسی شده است. کتاب به این نکته اشاره کرده است که روایت‌های فردی، حتی اگر با واقعیت عینی تفاوت داشته باشند، اطلاعات ارزشمندی درباره حافظه جمعی و درک عمومی از وقایع ارائه می‌دهند. نویسنده بر ضرورت ترکیب روایت‌های مختلف و تحلیل اسناد برای رسیدن به تصویری جامع‌تر از گذشته تأکید کرده است. بخش مهمی از کتاب به مهارت‌های عملی در تاریخ شفاهی اختصاص یافته است؛ از جمله انتخاب موضوع و راوی، طراحی و اجرای مصاحبه، نحوه پرسش‌گری، اهمیت زبان بدن، گوش‌دادن فعال، ثبت و تدوین مصاحبه‌ها، و چالش‌های اخلاقی و حقوقی مانند حفظ حریم خصوصی و توافقات حقوقی. همچنین به نقش فناوری‌های جدید و آینده تاریخ شفاهی در عصر دیجیتال پرداخته شده است. کتاب با رویکردی انتقادی، آسیب‌های رایج مانند استفاده نادرست از عنوان تاریخ شفاهی و نبود نظام حقوقی منسجم را نیز بررسی کرده است.

چرا باید کتاب تاریخ شفاهی را بخوانیم؟

کتاب تاریخ شفاهی با ارائه ترکیبی از مباحث نظری و تجربه‌های عملی، به مخاطب امکان می‌دهد تا با ابعاد مختلف این حوزه آشنا شود. ویژگی شاخص این اثر، پرداختن به چالش‌های واقعی و مهارت‌های کاربردی در مصاحبه و تدوین روایت‌های شفاهی است. همچنین، کتاب به پرسش‌های بنیادین درباره اعتبار روایت‌های شخصی، نسبت آن‌ها با واقعیت تاریخی و نقش پژوهشگر در فرآیند ثبت و تحلیل خاطرات پاسخ داده است. این کتاب برای کسانی که به دنبال درک عمیق‌تر از تاریخ‌نگاری معاصر و روش‌های نوین مستندسازی تجربه‌های زیسته هستند، منبعی قابل اتکا به‌شمار می‌آید. علاوه‌براین، توجه به مسائل حقوقی و اخلاقی، آن را به راهنمایی جامع برای پژوهشگران و فعالان حوزه تاریخ شفاهی تبدیل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران تاریخ، دانشجویان علوم اجتماعی، علاقه‌مندان به مستندسازی روایت‌های فردی، فعالان حوزه فرهنگ و رسانه، و کسانی که دغدغه ثبت و تحلیل تجربه‌های زیسته و حافظه جمعی را دارند پیشنهاد می‌شود.