کتاب انقلاب ذهن

کتاب انقلاب ذهن (A revolution of the mind) نوشته جاناتان ایزرایل و ترجمه یحیی صنعتی مسبوقی تصویری فشرده اما پر از جزئیات از روشنگری رادیکال و نسبت آن با پیدایش دموکراسی مدرن ارائه داده است. نویسنده به تاریخ اندیشه‌ی سیاسی و فلسفی اروپا، از اسپینوزا تا انقلاب فرانسه و آمریکا، سر زده و سیر شکل‌گیری ایده‌هایی مانند برابری، آزادی اندیشه و جدایی دین و دولت را دنبال کرده است. مترجم در مقدمه‌ی مفصل خود جایگاه روشنگری در جهان معاصر و نسبت آن با وضعیت ایران را برجسته کرده است. نشر نیماژ این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب انقلاب ذهن اثر جاناتان ایزرایل

کتاب انقلاب ذهن (روشنگری رادیکال و خاستگاه‌های دمکراسی مدرن) به قلم جاناتان ایزرایل با تمرکز بر مفهوم روشنگری رادیکال می‌کوشد تاریخ فکری پیدایش ارزش‌های دموکراتیک مدرن را بازخوانی کند. نویسنده نشان می‌دهد که چگونه از دل منازعه‌ی میان دو گرایش اصلی روشنگری، یعنی روشنگری معتدل و روشنگری رادیکال، ایده‌هایی مانند دموکراسی نمایندگی، برابری حقوقی، آزادی اندیشه و جدایی کلیسا و دولت شکل گرفته است. اسپینوزا و اسپینوزیسم در کتاب حاضر ستون فکری گرایش رادیکال معرفی می‌شوند و پیوند میان متافیزیک تک‌جوهری او، نقد الهیات سنتی و دفاع از دموکراسی و آزادی بررسی می‌شود.

انقلاب ذهن در فصل‌های مختلف به پیشینه‌ی تاریخی بحث روشنگری رادیکال می‌پردازد و منازعه‌ی آن با روشنگری معتدل، سلطنت مرکب، اشرافیت و اقتدار کلیسایی را دنبال می‌کند. نویسنده در فصل نخست، دو برداشت متعارض از پیشرفت را کنار هم گذاشته و در فصل‌های بعدی نقش متفکرانی چون اسپینوزا، بیل، ولتر، تورگو، پرایس، پریستلی، پین و نیز جریان‌های یونیتاریان و سوسینیان در گسترش یا مقاومت در برابر این ایده‌ها را بررسی کرده است. کتاب حاضر علاوه‌بر روایت تحولات اروپا، در مقدمه‌ی مترجم، سویه‌های تاریک و روشن روشنگری و نسبت آن با سرمایه‌داری، استعمار، جنگ‌های جهانی و شکل‌گیری عقل ابزاری را نیز تشریح کرده و پرسش‌هایی درباره‌ی وضعیت امروز، مخاطرات پیشرفت و امکان بهره‌گیری دوباره از میراث اسپینوزا و روشنگری رادیکال را پیش کشیده است.

عنوان اصلی و کامل کتاب انقلاب ذهن در زبان مبدأ عبارت است از: A revolution of the mind : Radical Enlightenment and the intellectual ‭origins of modern democracy

خلاصه کتاب انقلاب ذهن

روشنگری یک جریان واحد و هماهنگ نبوده، بلکه دست‌کم دو گرایش متعارض در آن حضور داشته است؛ روشنگری معتدل که در پی آشتی خرد و سنت، حفظ سلطنت مرکب و اشرافیت و نوعی مشیت‌باوری دینی است و روشنگری رادیکال که با الهام از اسپینوزا بر تک‌جوهری‌بودن واقعیت، خودبسندگی خرد، برابری انسان‌ها، دموکراسی، آزادی کامل اندیشه و جدایی کلیسا و دولت تأکید می‌کند. جاناتان ایزرایل نشان می‌دهد چگونه این گرایش رادیکال، اغلب در قالب جنبش‌های زیرزمینی و متون نهان‌کارانه به‌تدریج ارزش‌های مساوات‌طلبانه و دموکراتیک را در اروپا و آمریکا پیش برده است. تاریخ مفاهیمی مانند پیشرفت، برابری، دموکراسی و آزادی فردی در این اثر نه به‌عنوان شعارهای انتزاعی، بلکه به‌مثابه‌ی نتیجه‌ی کشمکش طولانی میان ایدئولوژی‌های سلطنتی، اشرافی، مذهبی و جریان‌های ضدروشنگری از یک‌سو و متفکران رادیکال از سوی دیگر بازسازی شده است.

چرا باید کتاب انقلاب ذهن را بخوانیم؟

انقلاب ذهن تصویری از ریشه‌های فکری دموکراسی مدرن، برابری و سکولاریسم ارائه و نشان می‌دهد این مفاهیم چگونه در دل منازعات فلسفی، الهیاتی و سیاسی شکل گرفته‌اند. خواندن این کتاب امکان مقایسه‌ی روشنگری معتدل و رادیکال، فهم نقش اسپینوزا و آشنایی با پیوند میان تاریخ اندیشه و وضعیت کنونی جهان را فراهم کرده است.

خواندن کتاب انقلاب ذهن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، علوم سیاسی، تاریخ اندیشه و مطالعات مدرن و نیز به کسانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی فهم ریشه‌های نظری دموکراسی، سکولاریسم، حقوق بشر و نسبت روشنگری با وضعیت معاصر ایران و جهان را دارند.

درباره جاناتان ایزرایل

جاناتان ایزرایل (Jonathan Israel) تاریخ‌نگار و پژوهشگر بریتانیایی و متولد ۲۲ ژانویه‌ی ۱۹۴۶ است. او در حوزه‌ی تاریخ هلند، عصر روشنگری، فلسفه‌ی اسپینوزا، تاریخ اروپا، یهودیان اروپایی و استعمار اروپایی تخصص دارد. این نویسنده تحصیلات خود را در کالج کوئینز کمبریج و سپس در دانشگاه آکسفورد و مکزیک گذراند و دکترای خود را از آکسفورد در سال ۱۹۷۲ دریافت کرد. از دهه‌ی ۱۹۷۰ در دانشگاه‌های مختلف بریتانیا ازجمله دانشگاه کالج لندن فعالیت کرد و در سال ۲۰۰۱ به‌عنوان استاد تاریخ در مؤسسه‌ی مطالعات پیشرفته‌ی پرینستون منصوب شد و تا زمان بازنشستگی در سال ۲۰۱۶ در آنجا تدریس کرد.

این نویسنده در سال ۲۰۰۷ کرسی اسپینوزا را در دانشگاه آمستردام بر عهده گرفت. از مهم‌ترین آثار جاناتان ایزرایل می‌توان اشاره کرد به کتاب انقلاب ذهن (A revolution of the mind). او معتقد است روشنگری رادیکال پایه‌های فکری دولت‌های لیبرال‌ـ‌دموکراتیک مدرن را شکل داده است. جاناتان ایزرایل در آثار خود دیدگاه‌های انتقادی نسبت به برخی چهره‌های انقلاب فرانسه مانند روبسپیر و مارات ارائه کرده و آنان را در تقابل با ارزش‌های روشنگری رادیکال دانسته است. آثار جاناتان ایزرایل در عین تحسین به‌خاطر گستره‌ی پژوهش، با نقدهایی نیز مواجه شده است. کتاب او درباره‌ی تاریخ جمهوری هلند از آثار کلاسیک تاریخ‌نگاری این حوزه به شمار می‌آید.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

جاناتان ایزرایل در سال ۱۹۹۲ به عنوان عضو آکادمی بریتانیا (British Academy) انتخاب شد و در سال ۱۹۹۴ به عضویت افتخاری مکاتبه‌ای آکادمی سلطنتی هنرها و علوم هلند (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen) درآمد. در سال ۲۰۰۱ جایزه‌ی «لئو گرشوئی» انجمن تاریخ آمریکا را دریافت کرد و در سال ۲۰۰۴ به‌عنوان شوالیه‌ی نشان شیر هلند (Knight of the Order of the Netherlands Lion) منصوب شد. در سال ۲۰۰۸ جایزه‌ی دکتر A.H. Heineken در حوزه‌های تاریخ، پزشکی، مطالعات محیط‌زیست و علوم شناختی را نیز به دست آورد.

جاناتان ایزرایل در سال ۲۰۱۰ مدال بنجامین فرانکلین را از سوی انجمن سلطنتی برای تشویق هنرها، صنایع و بازرگانی (RSA) به‌دلیل مشارکت برجسته‌اش در پژوهش‌های مربوط به عصر روشنگری دریافت کرد. در سال ۲۰۱۵ نیز جایزه‌ی PROSE در بخش تاریخ اروپا و جهان را از سوی انجمن ناشران آمریکا (AAP) برای برتری حرفه‌ای و علمی دریافت کرد. او در سال ۲۰۱۷ جایزه‌ی کومنیوس را از سوی موزه‌ی کومنیوس برای پژوهش‌هایش درباره‌ی عصر روشنگری، تاریخ هلند و یهودیان اروپا دریافت کرد و به‌خاطر توانایی در پیونددادن تاریخ اقتصادی و فکری با تاریخ سیاست، دین، جامعه و علم مورد تقدیر قرار گرفت.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب انقلاب ذهن چیست؟

در Library Journal نوشته شده است که استدلال سنجیده‌ی جاناتان ایزرایل درباره‌ی تأثیر روشنگری رادیکال بر اندیشه‌ی دموکراتیک قطعاً قانع‌کننده است؛ ازاین‌رو مطالعه‌ی کتاب انقلاب ذهن برای دانشجویان حوزه‌ی عصر روشنگری و افرادی که به بنیان‌های دموکراسی مدرن علاقه‌مندند، ضروری است.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب انقلاب ذهن در ایران منتشر شده است؟

کتاب حاضر با عنوان «یک انقلاب ذهنی: روشنگری رادیکال و خاستگاه‌های فکری دموکراسی مدرن» با ترجمه‌ی مزدا موحد توسط نشر بیدگل و در سال ۱۴۰۲ روانه‌ی بازار کتاب ایران شده است.

بخشی از کتاب انقلاب ذهن

«دیدرو تصدیق می‌کرد، با وجود تنوع فراوان ادیان جهان، تمامی مردمان کم‌وبیش در مسیرهای واحدی احساس کرده‌اند عادل‌بودن ضروری است. همهٔ ملل به تکریم و احترام فضایلی چون نیکی، دوستی، وفاداری، صداقت و حق‌شناسی پرداخته‌اند. درنتیجه نباید در جست‌وجوی رویداد یا مکاشفهٔ خاصی باشیم که منشأ آن چیزی است که این‌همه عام و تغییرناپذیر است. به استدلال دیدرو، اخلاق راستین دراساس به معنی احترام به قوانین عادلانه و نهادهای خوب و اطاعت از آن‌هاست؛ به‌این‌ترتیب که جوامع بسته به اینکه قوانین خوب یا بد داشته باشند، از آداب‌ورسوم و اخلاقیات خوب یا بد برخوردارند، و خوشبختی مردم بستگی دارد به اینکه آیا این قوانین خوب یا بد هستند. برای روشنفکران رادیکال در سنت اسپینوزا، بیل، فونتنل، ملیه، دو مارسه، دیدرو، هلوسیوس و دُلباک و نیز شماری از نویسندگان در سایر کشورها به اضافهٔ هلند و فرانسه، اخلاق نظام عام دنیوی مبتنی‌بر تصور و دریافتی از عدالت است که جدا و بدون تأثیر از هر مذهب خاص درحقیقت به بهترین وجه رشد و اعتلا یافته است.»