کتاب رازها و ریشه ها

کتاب رازها و ریشه ها نوشته آدونیس و ترجمه و گردآوری حبیب الله عباسی، منتخبی دوزبانه از شعرهای کوتاه و بلند این شاعر است که انتشارات مهراندیش آن را منتشر کرده است. این مجموعه در کنار ارائه بخشی از اشعار او، با تحلیل نسبت آثار آدونیس با میراث ادبی و فکری شرق و غرب و همچنین ارائه‌ی خوانشی هایدگری از شعرهای این شاعر، راهی برای نزدیک‌شدن به جهان فکری و تصویری او باز می‌کند. در کنار هم قرارگرفتن متن عربی و فارسی نیز امکان دنبال‌کردن لحن، تصویر و حرکت واژه‌ها را بیشتر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رازها و ریشه ها

کتاب رازها و ریشه ها منتخبی از شعرهای آدونیس است که در قالبی دوزبانه تنظیم شده و فقط به ارائه‌ی شعرها بسنده نمی‌کند. حبیب الله عباسی در بخش آغازین، مقدمه‌ای مفصل آورده که در آن به جایگاه آدونیس در شعر عرب، پیوند شعر او با اندیشه و نسبت آثارش با میراث ادبی و فکری شرق و غرب پرداخته است. از دل همین مقدمه می‌توان فهمید که با شاعری روبه‌رو هستیم که شعر را صرفاً میدان بیان احساس نمی‌بیند، بلکه آن را محل پرسش از زبان، تاریخ، هویت، غربت، آزادی و نسبت انسان با گذشته و آینده می‌داند. حضور نام‌هایی از سنت عربی، تصوف، فلسفه و شعر اروپایی در توضیحات مترجم نیز نشان می‌دهد که جهان شعری آدونیس بر گفت‌وگو، ارجاع و بازخوانی بنا شده است.

کتاب رازها و ریشه ها از نظر انتخاب متن نیز دامنه‌ی متنوعی دارد. شعرهای کوتاه، قطعه‌های فشرده، شعرهای تأملی و نمونه‌هایی با لحن اعتراضی یا پرسشگر در کنار هم آمده‌اند و تصویری چندوجهی از کار آدونیس ساخته‌اند. در این مجموعه، مضمون‌هایی مثل تبعید، بازگشت، تنهایی، عشق، ویرانی، زبان، حافظه و دگرگونی بارها ظاهر می‌شوند، اما هر بار در صورتی تازه. 

در کتاب، متن عربی و برگردان فارسی روبه‌روی هم قرار گرفته‌اند و همین چیدمان، کتاب را به فضایی برای مقایسه‌ی موسیقی، تصویر و حرکت معنا تبدیل کرده است. افزون‌ بر شعرها، بخشی از کتاب به زندگی و آثار آدونیس اختصاص دارد و بخشی دیگر خوانشی از شعر او در پرتو اندیشه‌های هایدگر ارائه می‌دهد. به این ترتیب، این کتاب هم برای دنبال‌کردن خود شعرها اهمیت دارد و هم برای شناختن افق فکری‌ای که این شعرها از دل آن بیرون آمده‌اند.

چرا باید کتاب رازها و ریشه ها را بخوانیم؟

• این کتاب امکان خواندن همزمان متن عربی و ترجمه‌ی فارسی را فراهم می‌کند و برای دنبال‌کردن تفاوت لحن و تصویر در دو زبان مفید است.
• مقدمه‌ی مفصل مترجم، مسیر ورود به جهان شعری آدونیس را روشن‌تر می‌کند و فهم برخی ارجاع‌ها و درون‌مایه‌ها را آسان‌تر می‌سازد.
• مجموعه، شعرهایی از دوره‌ها و حال‌وهواهای مختلف را در کنار هم آورده و تصویری یکدست و محدود از شاعر ارائه نمی‌دهد.
• خواننده در این اثر با شعرهایی روبه‌رو می‌شود که زبان، تاریخ، هویت، تبعید و آینده را به مسئله تبدیل می‌کنند.
• بخش زندگی‌نامه و توضیحات همراه کتاب، شناخت بهتری از زمینه‌های فکری و ادبی آدونیس به دست می‌دهد.

خواندن کتاب رازها و ریشه ها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب رازها و ریشه ها به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به شعر معاصر عرب که می‌خواهند با نمونه‌هایی از شعر آدونیس آشنا شوند.
• خوانندگانی که به مجموعه‌های دوزبانه علاقه دارند و دوست دارند متن اصلی و ترجمه را کنار هم ببینند.
• کسانی که در شعر به‌ دنبال مضمون‌هایی مثل تبعید، هویت، زبان، حافظه و دگرگونی هستند.
• دانشجویان و پژوهشگران ادبیات که می‌خواهند پیوند شعر با فلسفه و میراث ادبی را در یک نمونه‌ی مشخص دنبال کنند.
• مخاطبانی که از شعرهای کوتاه، فشرده و تأمل‌برانگیز لذت می‌برند.

درباره آدونیس

آدونیس (Adonis) با نام اصلی علی احمد سعید اسبر (متولد ۱۹۳۰)، شاعر، منتقد، مقاله‌نویس و مترجم سوری‌فرانسوی است. او پس از تحصیل در رشته‌ی فلسفه در دانشگاه دمشق و دریافت مدرک دکترای ادبیات از دانشگاه سن‌ژوزف بیروت، نام مستعار آدونیس را برای فعالیت‌های ادبی خود برگزید. آدونیس در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ با همکاری در تأسیس مجله‌ی «شعر» و سپس انتشار مجله‌ی «مواقف» در بیروت، در شکل‌گیری جریان شعر نو عرب و گذر از قالب‌های سنتی نقش داشت.

آثار او بر پیوند میان اسطوره، زبان مدرن و نقد سنت‌های تاریخی و فرهنگی در جهان عرب متمرکز است. از شناخته‌شده‌ترین دفترهای شعر و تألیفات او می‌توان به «ترانه‌های مهیار دمشقی»، «مفرد به‌صیغه‌ی جمع»، سه‌گانه‌ی «الکتاب» و اثر پژوهشی چهارجلدی «الثابت والمتحول» اشاره کرد. اشعار و مقالات آدونیس به زبان‌های گوناگون ترجمه شده و جوایز بین‌المللی متعددی نظیر جایزه‌ی گوته (۲۰۱۱) و جایزه‌ی فرانتس کافکا (۲۰۱۶) را دریافت کرده است.

بخشی از کتاب رازها و ریشه ها

«مهیار! مهربانی‌هایت کجا شدند، کجا؟
مگو: سرنوشتم به من خیانت کرد
مگو: دروازه‌هایم گمراهم کردند و گام‌هایم رهنمونم نشدند
ترانه‌هایت کجا شدند، کجا؟
ـ فاش می‌گویم، اینک، اینجا را برمی‌گزینم
واژه‌هایم تبرهایند
و صدایم هیئت دو دوست را دارد
هم‌اکنون، آشکارا می‌گویم، من هیزم‌کش این روزگارم.»