کتاب دولت مانا

کتاب دولت مانا نوشتهٔ سولماز قاشقای و ترجمهٔ پرویز زارع شاهمرسی است. گروه انتشاراتی ققنوس این کتاب را منتشر کرده است. این اثر در باب یک دولت باستانی است.

درباره کتاب دولت مانا

کتاب دولت مانا که نخستین‌بار در سال ۱۹۹۳ میلادی منتشر شده، چهار فصل دارد؛ «شرح مختصری از منابع»، «ترکیب قومی سرزمین آذربایجان در اوایل هزارهٔ نخست پیش از میلاد»، «تاریخ سیاسی و تشکیل دولت در سرزمین آذربایجان در اوایل هزارهٔ نخست قبل از میلاد» و «دین و حیات اقتصادی مانّا». این کتاب که به قلم یکی از باستان‌شناسان برجستهٔ آذربایجانی نوشته شده، به بررسی فراز و فرود دولتی پرداخته است که حلقهٔ واسط میان اتحادیهٔ اقوام باستان و امپراتوری‌های بعدی است. آنچه این کتاب به‌عنوان هدف در پیش گرفته، ارائهٔ منظری مختصر ولی کافی از این دولت باستانی است. نویسنده برای انجام‌دادنِ این کار، بررسی یافته‌های باستان‌شناختی را با تحلیل تاریخی همراه ساخته است.

خواندن کتاب دولت مانا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه در باب یک دولت باستانی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب دولت مانا

«گورها و مساکن مورد حفاری نشان می‌دهد که روند طبقاتی شدن جامعه بسیار عمق یافته بوده و طبقات مختلف اهالی بنا به وضع ثروتشان، به صورت قاطع از همدیگر متمایز می‌شدند. در این‌جا ابتدا دولتشهرها و سپس واحد بزرگ‌تر یعنی دولت مانّا تشکیل یافت. احتمالاً این روند در سده‌های نخست هزارهٔ نخست قبل از میلاد به این‌جا رسیده و توسط گروه‌های کوچرو تا حد معینی متوقف شده است. چنین شرایطی تصرف ایالات اورمیه را توسط دول همسایه که سخت به زمین‌های پربار آن نیاز داشتند، آسان‌تر می‌کرد. در چنین شرایطی یک دولت ثابت در اوایل هزارهٔ نخست قبل از میلاد در این‌جا تشکیل می‌شود که دیرزمانی با نام «کشور مانّاها» معروف می‌شود و «کشور» های پراکنده و کوچک حاشیه اورمیه را متمرکز می‌کند.

در فصل دوم کتاب با توجه به نظرات پژوهشگران، می‌توان به این نتیجه رسید که ترکیب اساسی اتباع دولت مانّا را گوتی ـ لولوبی‌ها و هوری‌ها تشکیل می‌دادند. سرحدات مانّا در دورهٔ شکوفایی آن، در جنوب شرق و غرب بسیار دقیق معین شده و توسط دول همسایه نیز شناخته شده است.

دولت را یک حکمران به صورت صوری اداره می‌کرد که صاحب نوعی حاکمیت موروثی بود و قدرتش توسط شورای ریش‌سفیدان محدود می‌شد. سرزمین دولت را فرمانداران به ایالاتی تقسیم کرده بودند که مورد تأیید حکمران بود. قشونی زیر فرمان حکمران وجود داشت که در قلعه‌هایی استوار و ویژه مستقر بود و وظیفه‌اش نظارت بر راه‌های ورود به مناطق مسکونی در هنگام حملات بود. تمام اهالی در زمان حمله به مناطق مسکونی، در دفاع شرکت داشتند.

دولت مانّا در اواخر سدهٔ هشتم قبل از میلاد، به دورهٔ شکوفایی خود رسید. در این دوره شهرهایی بزرگ و به‌خوبی استوارشده دارای بناها و کاخ‌های باشکوه برپا شد.

مطالبی که گفته شد، به ما امکان می‌دهد تا نمایی کلی از حیات اقتصادی اهالی را بیافرینیم. این مطالب نشان می‌دهد که شکوفایی و استحکام دولت بر شیوهٔ اقتصادی والایی بنا شده بود که جامعهٔ مانّا به آن رسیده بود.

قسمت گستردهٔ اهالی یکجانشین، به کشاورزی و باغداری مشغول بودند. همچنان‌که از تعداد حیوانات افتاده به دست دشمن در زمان جنگ برمی‌آید، دامداری در این‌جا نقش بسیار مهمی بازی می‌کرد.

هنر صنعتگران در سرزمین مانّا به مرحلهٔ حرفه‌ای والایی رسیده بود. این آگاهی‌ها امکان می‌دهد تا در بارهٔ دولت مانّا به عنوان دولتی در ردیف دولت‌های پیشرو آسیای نزدیک در نیمه نخست هزارهٔ اول قبل از میلاد سخن بگوییم.»