کتاب فلزکاری غرب ایران

کتاب فلزکاری غرب ایران نوشتهٔ طاهر رضازاده است. انتشارات علمی و فرهنگی این کتاب را منتشر کرده است.

درباره کتاب فلزکاری غرب ایران

کتاب فلزکاری غرب ایران (در سده‌های ششم و هفتم هجری) که برگرفته از موضوع رسالۀ دکتری طاهر رضازاده در دانشگاه شاهد است، پنج فصل دارد. این اثر به شاخه‌ای از صنایع سنتی ایران پرداخته است. نویسنده پس از نگارش مقدمه، تحقیقات قبلی را مرور و نقد کرده و سپس به فلزکاری غرب ایران از آغاز سدۀ ششم هجری تا هجوم مغول و فلزکاری غرب ایران بعد از هجوم مغول تا پایان سدۀ هفتم هجری و پرداخته است.

خواندن کتاب فلزکاری غرب ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه در باب فلزکاری غرب ایران پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب فلزکاری غرب ایران

«بر خلاف تولیدات فلزکاری ایرانی پیش از هجوم مغول، که در آن مدارک قابل‌توجهی از آثار مرقوم به نام صاحبان یا صنعتگرانی از غرب ایران به دست آمده، چنین مدارکی پس از هجوم مغول، جز در یک مورد، یافت نشده است. از این رو، مطالعۀ فلزکاری غرب ایران در این دوره دشوارتر است و مگر با روش‌های غیر مستقیم -- تحلیل‌های سبک‌شناختی و گونه‌شناختی -- امکان‌پذیر نیست. آثار و مدارک موجود را می‌توان در چهار دستۀ کلی جای داد. دستۀ اول عموماً آثار و تولیداتِ نخستین دهه‌های بعد از هجوم مغول را در بر می‌گیرد که با وجود وابستگی آشکار به سنت فلزکاری خراسانی، هم از نظرگونه‌شناسی و هم از نظر سبک‌شناسی، تفاوت‌های ظریفی با تولیدات آن مکتب دارد. دستۀ دوم به اشیائی اختصاص یافته است که به‌نحوی با شهرهای غربی ایران در ارتباط‌اند. در اینجا، ابتدا یک اثر را معرفی می‌کنیم که به گواهی کتیبۀ آن، به دست صنعتگری از اهالی ری ساخته شده است. سپس اشیائی را بررسی و تحلیل می‌کنیم که از محل شهرهای غرب ایران به دست آمده است. تعدادی از آثار به‌دست‌آمده از گنجینۀ بوزینجرد، در نزدیکی همدان، اهمیت ویژه‌ای در این بررسی دارند. همان طور که پیشتر نیز گفته شد، محل یافت یک شیء، چه رسد به یک گنجینه، مدرک قانع‌کننده‌ای برای تعیین خاستگاه آن به شمار نمی‌آید. از این رو، برای رسیدن به نتیجۀ مطلوب از تحلیل ویژگی‌های سبک‌شناختی و گونه‌شناختی این آثار و تمییز آن‌ها از آثار تولیدشده در دیگر مراکز و مکاتب مهم فلزکاری این دوره و دوره‌های پیش از آن استفاده می‌کنیم. علاوه بر این، پیوندهای سبک‌شناختی میان تزیینات این آثار با سایر هنرها و صنایع متعلق به این ناحیه، از جمله سفالگری و تزیینات معماری، را همچون مدرکی برای انتساب آن‌ها به فلزکاری غرب ایران به کار می‌بریم. در سومین دسته از مدارک موجود با آثاری سروکار داریم که پیوندهای سبک‌شناختی بارزی بین آن‌ها و آثاری با خاستگاه غرب ایرانی نسبتاً قطعی، همانند تعدادی از اشیاء گنجینۀ بوزینجرد، وجود دارد. همچنین در انتساب اشیاء این گروه به غرب ایران به تمایز سبک‌شناختی و گونه‌شناختی آن‌ها با تولیدات سایر مکاتب مشهور، از یک سو، و وابستگی سبک تزیینات آن‌ها به آثار و تولیدات سایر هنرهای این دوره از غرب ایران، از سوی دیگر، استناد خواهیم کرد. در آخرین دسته، اشیا و آثاری را معرفی می‌کنیم که بعد از گشوده شدن موصل به دست مغولان، به احتمال زیاد، در غرب ایران تولید شده است. در این بخش، ضمن تشریح نفوذ ویژگی‌های فلزکاری موصل در غرب ایران در نیمۀ دوم سدۀ هفتم هجری، از تمایز سبک‌شناختی این آثار با مکتب موصل برای انتساب آن‌ها به غرب ایران استفاده خواهیم کرد. از آنجا که تحقیق دربارۀ فلزکاری ایلخانی، به طور خاص، دغدغۀ اصلی این پژوهش نیست و خود به فرصت و زمان بیشتری نیاز دارد، در این بخش، دربارۀ این موضوع بحث جامعی نمی‌کنیم و فقط بخشی از ابتدای فلزکاری این دوره را، که با نیمۀ دوم سدۀ هفتم هجری هم‌پوشانی دارد، آن هم از دریچۀ خاص پژوهش فعلی، بررسی می‌کنیم.»