کتاب ایران

کتاب ایران نوشتهٔ جان ای. بویل و ترجمهٔ جعفر محسنی است. گروه انتشاراتی ققنوس این کتاب را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر از تاریخ و میراث ایران سخن گفته است.

درباره کتاب ایران

به مدت دو قرن یا بیش‌تر از دو قرن، پژوهشگران و سیاحان مبهوت جنبه‌های گوناگون تمدن ایرانی شده بودند: تاریخ طولانی و عظیمش، زیبایی زبان و شعر فارسی، هنر مینیاتوریست‌های ایرانی، مهارت و اصالت معماران و طراحان آن و شکوه قالی‌ها و سفالگری ایرانی همگی درس‌هایی است که باید از غنای بی‌پایان محل‌های باستان‌شناسی ایران فرا گرفت. با وجود همهٔ این‌ها، برای فردی عادی که امروزه ممکن است ناگهان و بدون آگاهی کافی، خود را غرق در مسائل ایران بیابد، آسان نیست که به بصیرتی سریع و هم‌زمان ارزشمند دربارهٔ جنبه‌های فراوان تاریخ و میراث ایران دست یابد. جان ای. بویل در کتاب ایران (Persia: History and heritage) در فصل‌های متنوع رویکردی محققانه و خواندنی دارد و خلاصه‌ای روشن و سنجیده از تاریخ ایران عرضه کرده است. مطالعهٔ این اثر به خواننده کمک می‌کند که دستاوردهای هنری ایران را بهتر درک کند.

خواندن کتاب ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه در باب دستاوردهای هنری ایران و علاقه‌مندان به تاریخ ایران پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب ایران

«کشف یک قالی کرکدار حدودا ۲۵۰۰ ساله به یک دلیل دیگر نیز مهم است. واژه «قالی» برای توصیف منسوجاتی به کار رفته است که مورخان و سیاحان قدیم مشاهده و گزارش کرده‌اند. به سبب در دست نبودن گواه قاطعی از یک تکه از این منسوج، این تردید وجود داشته است که چه‌بسا این منسوجات که دارای طرحی ظریف توصیف شده‌اند، بافتی فرشینه‌ای و یکدست داشته‌اند. بنابراین، اکنون شکی وجود ندارد که هنر بافندگی منسوجات کرکدار حتی از قالیچه پازیریک نیز قدمت بیش‌تری دارد که اکنون در موزه اِرمیتاژ لنینگراد نگهداری می‌شود و در صندوقی با دقت مهر و موم‌شده قرار داده شده تا از خطر آسیب ناشی از تغییرات آب و هوایی مصون بماند. میزان مهارتی که در بافت آن به کار رفته و تقارن دقیق طراحی موزون آن، همراه با زمینه خوش‌پوششی که در چهارچوب حاشیه‌ای عریض قرار گرفته و محافظ‌هایی باریک در هر دو طرف آن وجود دارد، نشان می‌دهد که بافنده آن به هیچ وجه تازه‌کار نبوده است.

در دست داشتن این گواه که بافندگی قالی کرکدار ایرانی دست‌کم دو هزار و پانصد سال قدمت دارد مایه شگفتی است، به‌علاوه مایه شگفتی است که بر اساس این قالی دریابیم رسم ابتدایی زمینه، حاشیه و محافظ‌ها، که از آن به بعد رعایت شده، پیش‌تر به وجود آمده بوده است.

این طرح نشان می‌دهد که استفاده از اشکال انسان و حیوان، که به طور طبیعی کشیده می‌شد، پیش‌تر به شیوه‌ای تزیینی استفاده می‌شده است. این تکنیکی است که نبوغ هنرمندانه ایرانیان در آن بی‌نظیر است و در قرن‌های پانزدهم و شانزدهم و اوایل قرن هفدهم میلادی به اوج خود رسید، که در آن زمان بافندگان مسرور بودند که صحنه‌های شکار یا داستان‌هایی از شاهنامه را آن طور که در مینیاتورهای آن دوره به تصویر کشیده شده بود، بازآفرینی می‌کنند.

نباید هنر معاصر را با مقایسه کردن آن با دستاوردهای به ظاهر برتر نسل‌های پیشین کوچک به شمار آورد. یک سیاح در قرن هفدهم م گزارش داده است که کیفیت محصولات بافندگی اصفهان در برخی موارد به قدری تنزل پیدا کرده بود که می‌گذاشتند آن‌ها بپوسند تا از آن‌ها به عنوان کود برای تقویت خاک باغ‌های بیرون شهر استفاده کنند. در سال ۱۸۹۲ م لرد کرزن از بدتر شدن مهارت بافندگان ایرانی بر اثر استفاده از رنگ‌های مصنوعی غربی سخن گفت که در آن زمان نه در تماس با نور ثابت می‌ماندند نه در تماس با آب. از نظر او قالی‌های ایرانی «هرگز» نمی‌توانستند برتری گذشته‌شان را به دست آورند. «هرگز» زمانی بسیار طولانی است! آدمی با خود می‌گوید اگر سیاحان زمان شاه عباس قالی‌های معاصر خود را با قالی‌های دوره تیموری مقایسه می‌کردند که یک قرن پیش‌تر از دوره آنان بوده است، عبارات تحقیرآمیز مشابهی به کار می‌بردند یا نه.»