کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ فیزیکالیسم

کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ فیزیکالیسم نوشتهٔ دانیل استالجر و ترجمهٔ یاسر پوراسماعیل است. گروه انتشاراتی ققنوس این کتاب را منتشر کرده است؛ جلد ۲۶ از مجموعهٔ «دانشنامهٔ فلسفهٔ استنفورد».

درباره کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ فیزیکالیسم

کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ فیزیکالیسم (Physicalism; The Stanford Encyclopedia of Philosophy) جلد ۲۶ از مجموعهٔ «دانشنامهٔ فلسفهٔ استنفورد» است. این کتاب ۱۷ فصل دارد. فیزیکالیسم چیست؟ در ابتدای کتاب حاضر آمده است که فیزیکالیسم نظریه‌ای است که بر اساس آن هر چیزی فیزیکی است؛ یا آن‌طور که گاه برخی از فیلسوفان معاصر بیان می‌کنند، هر چیزی بر امور فیزیکی فرارویداده می‌شود یا به‌موجب امور فیزیکی ضرورت می‌یابد. ایدهٔ کلی این است که ماهیت جهان واقع (یعنی جهان و آنچه در آن است) با شرط خاصی مطابق است؛ یعنی شرطِ فیزیکی‌بودن. فیزیکالیست‌ها انکار نمی‌کنند که ممکن است جهان دربردارندهٔ امور بسیاری باشد که در نگاه اولْ فیزیکی به نظر نمی‌رسند؛ اموری که ماهیتی زیستی، روانی، اخلاقی یا اجتماعی دارند. آنها تأکید می‌کنند که در نهایت این قبیل امور یا فیزیکی‌اند یا بر امور فیزیکی فرارویداده می‌شوند. با این نظریه بیشتر آشنا شوید.

دانشگاه استنفورد انتشار این دانشنامه را در سال ۱۹۹۵ میلادی آغاز کرد. پس از مدتی متن کامل مقالات را در اینترنت در دسترس علاقه‌مندان قرار داد. کسانی که در تدوین این دانشنامهٔ بزرگ نقش دارند، از استادان و مؤلفان به‌نام در حوزهٔ فلسفه هستند. این دانشنامه به سرپرستی دکتر «ادوارد ن. زالتا» صدها مدخل دارد و یکی از بهترین راه‌ها برای آشنایی مقدماتی با مباحث فلسفی است. «مسعود علیا» در سال ۱۳۹۲ با همکاری انتشارات ققنوس، تصمیم به ترجمهٔ بعضی از مدخل‌های این دانشنامه گرفت. او به‌همراه مترجمانی نام‌آشنا آخرین ویراست مقالات دانشنامهٔ فلسفهٔ استنفورد را با حفظ سبک و زبان به پارسی برگرداند. انتشارات ققنوس این مجموعه را با کسب اجازه از گردانندگان این دانشنامه (به‌ویژه دکتر زالتا) منتشر کرده است. عناوین بعضی از این جلدها عبارت است از «مفهوم شر»، «فلسفهٔ دین»، «عقل به روایت کانت»، «زیبایی‌شناسی فمینیستی»، «ژاک لکان»، «اخلاق ارسطو»، «باروخ اسپینوزا»، «فیشته» و «پدیدارشناسی».

خواندن کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ فیزیکالیسم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه در باب فیزیکالیسم پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ فیزیکالیسم

«پیشنهاد ملنیک در مواجهه با مسئله نوخاسته‌گرایی پیشنهادی طبیعی است. اما همان‌طور که خود او در جایی (۲۰۰۳, p. ۲۳) خاطرنشان می‌کند، این پیشنهاد با مسئله‌ای در مورد تعریف تحقق روبه‌روست. به نظر ملنیک، ویژگی F ویژگی G را تحقق می‌بخشد اگر و تنها اگر (الف) F با ویژگی مرتبه‌دومی این‌همان باشد، یعنی ویژگی داشتن ویژگی‌ای که نقش علّی یا نظری‌ای دارد، و (ب) G ویژگی‌ای باشد که نقش علّی یا نظری مورد نظر را ایفا می‌کند. اما ویژگی‌های دخیل در شرح این نقش‌های علّی یا نظری چیستند؟ اگر اساساً فیزیکالیسم صادق باشد، باید هم در مورد این ویژگی‌ها و هم در مورد سایر ویژگی‌ها صادق باشد. اما در این صورت، بر اساس فیزیکالیسمِ مبتنی بر تحقق، خود این ویژگی‌ها یا فیزیکی‌اند یا به موجب ویژگی‌های فیزیکی تحقق یافته‌اند. اگر گزینه نخست را در نظر بگیریم، طرفدار فیزیکالیسم مبتنی بر تحقق قائل به تقریری از فیزیکالیسمِ مبتنی بر این‌همانی از کار درمی‌آید (البته، به تعبیری، یک پله بالاتر) و بدین ترتیب با ایراد تحقق‌پذیری چندگانه روبه‌رو خواهد شد. اگر گزینه دوم را در پیش بگیریم، به نظر می‌رسد که طرفدار فیزیکالیسمِ مبتنی بر تحقق به تسلسل ملتزم خواهد بود، زیرا در این صورت ویژگی‌های دیگری خواهیم داشت که به موجب ویژگی‌های فیزیکی تحقق می‌یابند و، متضایف با آن‌ها، نقش‌های علّی یا نظری دیگری وجود خواهد داشت. فیزیکالیسم مبتنی بر تحقق برای پرهیز از این تسلسل، می‌تواند بگوید که این ویژگی‌ها بر ویژگی‌های فیزیکی فرارویداده می‌شوند. اما در این صورت فهم تفاوت میان فیزیکالیسم مبتنی بر تحقق و فیزیکالیسم مبتنی بر فرارویدادگی دشوار خواهد بود.»