کتاب انقلاب فرانسه از خاستگاه های آن تا ۱۷۹۳

کتاب انقلاب فرانسه از خاستگاه های آن تا ۱۷۹۳ نوشتهٔ ژرژ لوفور و ترجمهٔ مریم هاشمیان است و نشر چشمه آن را منتشر کرده است. لوفور برجسته‌ترین صاحب‌نظر در موضوع انقلاب فرانسه است.

درباره کتاب انقلاب فرانسه از خاستگاه های آن تا ۱۷۹۳

تاریخ انقلابی که شعارش آزادی و برابری بوده است، با تمام فرودها و فرازهایش، غلط‌ها و درست‌هایش، شکست‌ها و پیروزی‌هایش، غرورها و سرافکندگی‌هایش، پنهان‌ها و پیداهایش، پرتویی است بر پاسخ پرسشی ضروری: چه باید کرد؟ گواهی است بر ابطال عادتی تاریخی که به ایمان به این گزاره‌ٔ مشکوک می‌خواند: کار از کار گذشته است. تاریخ انقلاب مردمانی که به هر تقدیر سر بر سر سودای سترگ و انسانی خویش نهادند پیش از همه نشانی است از پیروزی آری‌گویی کنشگرانه بر یأسی عارفانه؛ غلبه‌ٔ امیدی عاقلانه و عاشقانه بر بی‌امیدی یا ناامیدیِ فاضل‌مآبانه‌ای که در وهمِ دانستن آن‌چه نمی‌داند سده‌ها بارِ توجیه وضع موجود را داوطلبانه به دوش گرفته است.

تاریخ جهان و تاریخ بزرگ‌ترین انقلاب‌هایش دریچه‌ای تواند بود بر امکان‌های انسان در تمامی اعصار، حتی در تاریک‌ترین و وُسطی‌ترین قرون افول فکر و فرهنگ. 

ژرژ لوفور انقلاب فرانسه را در دو بخش نوشته است، بخش اول از ابتدا تا سال ۱۷۹۳ و بخش دوم از سال ۱۷۹۳ تا ۱۷۹۹ را در بر می‌گیرد. کتاب حاضر جلد اول این مجموعه است.

لوفور، همچنان که از تاریخ‌نویسی متعلق به مکتب آنال انتظار می‌رود، در نگارش انقلاب فرانسه به تمامیِ زمینه‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، فکری و حتی طبیعی انقلاب پرداخته و انقلاب فرانسه را با توجه به این زمینه‌ها در متن جهان سده‌ٔ هجدهم، اروپای سده‌ٔ هجدهم و فرانسه‌ٔ سده‌ٔ هجدهم کاویده است. وی در واکاوی انقلاب فرانسه نه ساختارهای سیاسی و قانونی و اجتماعی را مغفول گذاشته است، نه حرکت روبه‌پیش علم و ادب و فکر را و نه اوضاع‌واحوال فرهنگی و اقتصادی طبقات مختلف مردم را. به این معنا، کتاب لوفور منبعی گران‌قدر در شناخت دقیق علل، زمینه‌ها و پیامدهای یکی از بزرگ‌ترین انقلاب‌های جهان است.

در بیان وقایع تاریخی کتاب، شیوه‌ٔ لوفور آن است که ماجراها را تا حد امکان و به‌ضرورت از زوایای مختلف می‌نگرد. بدین قرار، گاه روایتی را قطع می‌کند تا فهم آن را با شرح سویه‌ٔ دیگری از ماجرا تسهیل کند. لوفور تصویر تا حد ممکن کاملی به دست می‌دهد از انقلابی که هرگز نمی‌توان آن را به وضعیت سیاسی یا استعماری فرانسه در آن زمان، کفایت یا بی‌کفایتی شاه و سیاست‌مداران یا معضلات اقتصادی و معیشتی مردم تقلیل داد.

رویکرد لوفور در تشریح انقلاب فرانسه در میان تمام آثار مرتبط در جهان منحصربه‌فرد است. 

خواندن کتاب انقلاب فرانسه از خاستگاه های آن تا ۱۷۹۳ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران تاریخ جهان، علوم‌سیاسی و جامعه‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب انقلاب فرانسه از خاستگاه های آن تا ۱۷۹۳

«اکتشاف دریایی در سده‌ی هفدهم به‌کندی پیش می‌رفت، اما تحت‌تأثیر شناخت علمی و به مدد پیشرفت‌های فنی تجدیدحیات یافت و نظام‌مند شد. از مهم‌ترین نوآوری‌های این عصر توانایی تعیین موقعیت در مقام تحولی اساسی در دریانوردی و نیز اندازه‌گیری جهان و نقشه‌نگاری بود. با ابزارهای جدید دریانوردی مانند قطب‌نما، زاویه‌یاب و دایره‌ی بوردا، عرض‌های جغرافیایی را اندازه می‌گرفتند. ساخت کرنومتر و ساعت‌های دریانوردی و ترسیم مقدماتی نقشه‌های ستاره‌شناسی به معنای آن بود که می‌توانستند به جای تخمین عرض‌های جغرافیایی، آن‌ها را محاسبه کنند. این‌ها پیشرفت‌هایی انقلابی بودند.

کوک بر مبنای معلوماتی که در دومین سفر خود (۱۷۷۶ ـ ۱۷۷۲) به دست آورده بود نظریه‌ی وجود قاره‌ای در مجاورت قطب جنوب را رد کرد. بسیاری به اکتشاف در آب‌های اقیانوس آرام پرداختند که یک‌سومِ سطح کره‌ی زمین را در بر می‌گیرد؛ کوک نخستین و سومین سفرش را به اقیانوس آرام اختصاص داد و لاپروز در طول سواحل امریکایی و آسیایی آن کشتی راند. جزایر جدید بسیاری کشف شدند که می‌بایست احصا و بازدید می‌شدند. به‌علاوه، جست‌وجوی مناطق قطبی و گذرگاه‌های قطبی شمال‌غربی و شمال‌شرقی به حالت تعلیق درآمد.

پهنه‌های قاره‌ای موانع بزرگ‌تری برای نفوذ ایجاد می‌کردند و روند اکتشاف آن‌ها آهسته‌تر بود. کانادایی‌ها به دریاچه‌ی وینیپگ، دریاچه‌ی گریت اسلیو و رودخانه‌ی کلمبیا رسیدند، سپس از کوه‌های راکی پایین آمدند و در تنگه‌ی نوتکا با روس‌های آلاسکا و اسپانیایی‌های کالیفرنیا روبه‌رو شدند. تصرف‌کنندگان ایالات متحده در دشت‌های اوهایو مستقر شدند، اما منطقه‌ی میان می‌سی‌سی‌پی و کالیفرنیا ناشناخته بود و شناخت کاملی از حوضه‌ی آمازون در کار نبود. از آسیا صرفاً شناختی سطحی وجود داشت و از افریقا فقط سواحل مدیترانه شناخته شده بود. ظهور عصر ماشین هنوز فواصل میان نقاط جهان را کوتاه نکرده بود و قلمروهای وسیعی از زمین در هاله‌ای از رمزوراز پوشیده شده بود. با این‌همه، خطوط کلی قاره‌ها و دریاها بر نقشه‌های جدید ثبت شدند و چهره‌ی زمین از سایه بیرون می‌آمد. در فرانسه، مشن، دُلامبر و لالاند مسئولیت اندازه‌گیری یک نصف‌النهار را بر عهده گرفتند.»