کتاب زندگی در سایه اساطیر

کتاب زندگی در سایه اساطیر نوشتهٔ جوزف کمبل و ترجمهٔ هادی شاهی است و انتشارات دوستان آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب زندگی در سایه اساطیر

زندگی در سایه اساطیر مجموعه مقالاتی از اسطوره‌شناس مشهور آمریکایی، جوزف کمبل است که در اصل به صورت سخنرانی در گردهمایی بنیاد کوپر بین سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۷۱ ارائه شد. قدرت ژرف اسطوره در زندگی درونی و معنوی انسان‌ها در تمامی دوران‌ها، درونمایه اصلی این مقالات به شمار می‌رود. جوزف کمبل اسطوره‌شناس، نویسنده و سخنران آمریکایی است که بیشتر به‌خاطر مطالعه تطبیقی اسطوره و دین شناخته می‌شود. وی تحت تأثیر نویسندگان، هنرمندان و فلاسفه زیادی بوده که از میان آنان می‌توان به جیمز جویس، توماس مان و پابلو پیکاسو اشاره کرد. آثار آرتور شوپنهاور و فردریش نیچه نیز تأثیر عمیقی بر اندیشه کمبل داشت.

مفهوم «اسطوره واحد» کمبل، کل روایات اسطوره‌ای را یک داستان واحد بزرگ در نظر می‌گیرد. طبق این نظریه، صرف‌نظر از مبدأ یا زمان پیدایش، الگوی مشخصی در لایه زیرین عناصر روایی بیشتر اساطیر بزرگ وجود دارد. الگوی اصلی که کمبل بر آن تأکید دارد، «سفر قهرمان» است که برای اولین‌بار در کتاب «قهرمانی با هزاران چهره» مطرح شد. کمبل به وحدت روانی بشریت و نمود شاعرانه آن از طریق اسطوره‌ها اعتقاد داشت، به همین دلیل، مفهوم «اسطوره واحد» را مطرح کرد تا نشان دهد کل نژاد بشری درطول دوران برای ساخت دنیایی متعالی کوشش کرده‌اند و این بدین معناست که در لایه زیرین دنیای پدیده‌ها، منبعی لایتناهی وجود دارد که همیشه انرژی‌های خود را به این دنیای محصور در زمان، رنج و درنهایت مرگ، ساطع می‌کند. بنابراین برای تحقق چنین امر مهمی، باید با زبانی فراتر از آنچه که به صورت استعاره در اسطوره‌ها نمود دارد، سخن گفت. این استعارات تا آنجا پیش می‌روند تا به عالمی متعالی اشاره داشته باشند. «سفر قهرمان» داستان مرد یا زنی است که مخاطراتی را متحمل می‌شود، به سرچشمه‌ای ابدی دست می‌یابد، و سعادت را به سرزمین خود به ارمغان می‌آورد. به‌طور خلاصه، می‌توان گفت کار عظیمی که کمبل در طول زندگی پُربارش انجام داد، نشان دادن این رموز بشری به خود بشر بوده است.

فصل‌های این کتاب از این قرار هستند:

فصل یک: تأثیر علم بر اسطوره

فصل دو: پیدایش انسان

فصل سه: اهمیت آیین‌ها

فصل چهار: جدایی شرق و غرب

فصل پنج: تقابل شرق و غرب در دین

فصل شش: الهام هنر شرقی

فصل هفت: ذِن

فصل هشت: اسطوره‌شناسی عشق

فصل نُه: اساطیر جنگ و صلح

فصل ده: اسکیزوفرنی ـ سفری به درون

فصل یازده: ماه‌گردی ـ سفری به بیرون

فصل دوازده: سخن آخر: افقی وجود ندارد

خواندن کتاب زندگی در سایه اساطیر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران و پژوهشگران اسطوره پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب زندگی در سایه اساطیر

«ظاهراً پیدایش اسطوره هم‌زمان با ظهور نوع بشر است. تا جایی که در دل تاریخ می‌توان پیش رفت و از نمونه‌ها و بقایای به‌جای‌مانده از اولین گونه‌های بشری می‌توان دریافت، دغدغه‌ها و اهداف اسطوره‌ای، هنر و دنیای انسان را شکل می‌دادند. این نمونه‌ها، نشان از اتحاد گونه‌های بشری است زیرا زمینه‌های بنیادین تفکر اسطوره‌ای نه‌تنها در طول تاریخ همیشگی و جهان‌شمول باقی مانده‌اند بلکه از زمان پیدایش انسان در زمین نیز تغییری نکرده‌اند. معمولا وقتی دانشمندان سیر تکاملی انسان را بررسی می‌کنند به ویژگی‌های فیزیکی و آناتومی بدن که انسان را از دیگر موجودات متمایز می‌کند توجه دارند. ازجمله می‌توان به راست‌قامتی انسان، مغز بزرگ، تعداد و چینش دندان‌ها و نقش مهم انگشت شست که به دست کمک می‌کند با ابزار کار کند اشاره کرد.

کشفیات اخیر در شرق آفریقا که از خلال آن اولین نمونه‌های هومونید یا خانواده انسان به‌دست آمد تا حد زیادی مدیون تلاش بی‌وقفه پروفسور لیکی است. وی اولین نمونه‌های بشری را که قدمت‌شان حدوداً به ۰۰۰, ۸۰۰, ۱ قبل از میلاد برمی‌گردد، هومو هابیلیس یا انسان ماهر یا قادر نامید. این اسم بدون شک برازنده این‌گونه بود زیرا احتمالا اولین گونه بشری است که قادر به استفاده از ابزارهای نخستین بوده است. زمانی که به‌جای ویژگی‌های فیزیکی، ویژگی‌های روان‌شناختی گونه بشری را بررسی می‌کنیم، درمی‌یابیم اولین چیزی که گونه بشر را از دیگر موجودات متمایز می‌کند این است که انسان، از همان ابتدا، زندگی‌اش را براساس قوانین و اهداف اسطوره‌ای هدایت و مدیریت کرده و اهداف و قوانین اقتصادی معیشتی در مرحله بعدی قرار می‌گرفتند. حقیقت این است که خوردن، آشامیدن، تولیدمثل و خانه‌سازی، نقش بسیار مهم و حیاتی در زندگی بشر ایفا می‌کنند. این امور برای شامپانزه‌ها هم به همان اندازه مهم هستند. چگونه می‌توان بنای اهرام مصر، یا کلیساهای جامع قرون وسطا، یا هندویی را که تا سرحد مرگ گرسنه است ولی گاومیش خود را به‌خاطر ممنوعیت نمی‌خورد، یا تاریخ بنی‌اسرائیل از زمان شائول تا اکنون را توجیه کرد؟ اگر بتوان وجه متمایزکننده‌ای برای بشر در نظر گرفت که جداکننده او از روحیه جانوری است بی‌تردید، اولویت اسطوره نسبت به معیشت اوست. اگر این سؤال را بپرسیم که چرا و چگونه این تکانه غیرضروری در زندگی فیزیکی انسان این‌قدر مهم و حیاتی شده است، پاسخ این است که مغز شگفت‌انگیز انسان‌ها به بینشی رسیده است که در دیگر پستانداران وجود ندارد و آن فردیت انسان است که به خود، آگاهی و شعور دارد و بر این موضوع واقف است که او مثل تمام کسانی که برایش مهم هستند، روزی خواهد مرد و فانی است.»