کتاب ترکان، اسلام و علوی‌گری ـ بکتاشی‌گری در آناتولی

«ترکان، اسلام و علوی‌گری ـ بکتاشی گری در آناتولی» نوشته محمدتقی امامی خوئی(-۱۳۱۸)، استاد تاریخ دانشگاه شهید بهشتی است. در بریده‌ای از کتاب می‌خوانیم: «دو کشور ایران و عثمانی سالیان درازی بود در همسایگی یکدیگر با داشتن مشترکات فرهنگی و روابط تجاری، روزگار می‌گذراندند. زبان، شعر و ادب فارسی در دربار عثمانی و در میان سلاطین، حکام و شاهزادگان عثمانی از ارزش و اعتبار خاصی برخوردار بود که سبب روی آوری عده‌ای از شعرای ایرانی به دربار عثمانی می‌شد. سلطان محمد فاتح و فرزندش بایزید دوم با دانشمندان ایرانی نظیر عبدالرحمان جامی، ملاجلال دوانی مکاتبه داشته، هدایایی برای آنان ارسال می‌داشتند. شاهزاده جم سلطان دیگر فرزند سلطان محمد فاتح خود دیوانی به فارسی تدوین نمود. در اوایل حکومت شاه اسماعیل نیز روابط فیمابین دوستانه بود. به طوری‌که اسماعیل با ارسال نامه‌هایی به سلطان بایزید عثمانی در خواست صدور اجازه در مورد آزادی عمل مریدان خانقاه ها، همچنین معذرت خواهی از او به خاطر ورود به قلمروعثمانی جهت سرکوب علاءالدین ذوالقدر و نیز تشکر از آمدن سفیر بایزید دوم به حضور شاه اسماعیل، برای تبریک تصرف فارس و عراق عجم به دست شاه اسماعیل نشان از دوستی بین طرفین می‌باشد. اما سیاست ملایم سلطان بایزید دوم و حمایت وی از صوفیان و بخصوص از بکتاشیان و مرمت آرامگاه حاج بکتاش ولی، زمینه‌های قدرت‌گیری قزلباشان را در داخل آناطولی فراهم نمود. به طوری‌که قزلباش شدن شاهزاده مراد فرزند شاهزاده احمد برادر سلطان سلیم اول و خواندن خطبه به نام شاه اسماعیل از طرف اهالی توقات و اتحاد این شاهزاده با ده هزار سپاهی خود با نور خلیفه قزلباش و فراهم آوردن زمینه‌های مهاجرت گروه‌های قزلباش نواحی سیواس، توقات و آماسیه به ایران از طرف او و بالاخره سوء قصد به جان بایزید دوم توسط یکی از دراویش سبب احساس خطر و اهمیت آنان برای عثمانی‌ها گردید.»