کتاب ورود داستان های کهن ایرانی به کلاس های فبک (جلد اول)

کتاب ورود داستان های کهن ایرانی به کلاس های فبک (جلد اول) نوشته‌ی سعید ناجی، اثری پژوهشی است که امکان بازنویسی و اقتباس داستان‌های کهن ایرانی برای استفاده در کلاس‌های فلسفه برای کودکان (فبک) را بررسی می‌کند، روش‌های این فرایند را توضیح می‌دهد و نمونه‌هایی برای این کار ارائه می‌کند. نویسنده با تکیه‌ بر تجربه‌های عملی و پژوهشی، تلاش کرده تا راهکارهایی برای بومی‌سازی محتوای فبک با استفاده از حکایت‌ها و قصه‌های ایرانی ارائه دهد. این کتاب را پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ورود داستان های کهن ایرانی به کلاس های فبک (جلد اول)

ورود داستان های کهن ایرانی به کلاس های فبک (جلد اول) نوشته‌ی سعید ناجی، اثری است که در مرز میان ادبیات کهن و آموزش فلسفه برای کودکان حرکت می‌کند. کتاب با رویکردی پژوهشی و کاربردی، به بررسی این پرسش می‌پردازد که آیا می‌توان حکایت‌ها و قصه‌های سنتی ایرانی را به گونه‌ای بازنویسی کرد که با اهداف و استانداردهای برنامه‌ی فلسفه برای کودکان (فبک) سازگار شوند؟ نویسنده با تحلیل دقیق متون کهن مانند گلستان سعدی، قابوس‌نامه، منطق‌الطیر و دیگر آثار، نشان داده است که بسیاری از این حکایت‌ها به دلیل تلقینی‌بودن، فقدان موقعیت داستانی یا ناسازگاری با دغدغه‌های کودکان امروز، به‌راحتی قابل استفاده در فبک نیستند. با این حال، کتاب تلاش می‌کند با ارائه‌ی روش‌هایی برای تبدیل درون‌مایه‌های توصیه‌ای به چالش‌برانگیز، راهی برای بهره‌گیری از این گنجینه‌ی ادبی در کلاس‌های فبک بیابد. این اثر نه‌تنها برای مربیان و نویسندگان حوزه‌ی کودک، بلکه برای علاقه‌مندان به ادبیات تطبیقی و آموزش تفکر انتقادی نیز قابل توجه است.

خلاصه کتاب ورود داستان های کهن ایرانی به کلاس های فبک (جلد اول)

ایده‌ی اصلی کتاب ورود داستان های کهن ایرانی به کلاس های فبک (جلد اول) بر این محور استوار است که ادبیات کهن ایران به دلیل ماهیت تعلیمی و تلقینی، در نگاه اول با روح پرسش‌گر و چالش‌برانگیز داستان‌های فبک ناسازگار است؛ اما ناجی با ارائه‌ی روش تلقین‌زدایی نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با حفظ موضوع و درونمایه‌های انسانی، این حکایات را به داستان‌هایی مدرن و بحث‌برانگیز برای کودکان تبدیل کرد. در بخش اول، نویسنده به مبانی نظری و روش‌شناسی انتخاب حکایات از آثاری چون قابوس‌نامه و آثار عطار می‌پردازد و نمونه‌هایی از حکایات واجد شرایط و فاقد شرایط را بررسی می‌کند. فصل دوم و سوم به ترتیب فرایند نگارش و بازآفرینی دو داستان «ستایش» و «گمشده در هزارتوی گلستان» را شرح می‌دهند که بر اساس چندین حکایت کهن با رویکردی آزاد و مدرن بازنویسی شده‌اند. در نهایت، فصل چهارم به محدودیت‌های اقتباس و چگونگی تدوین راهنمای بحث برای این داستان‌ها اختصاص دارد. هدف نهایی کتاب، بومی‌سازی برنامه فبک از طریق پیوند دادن تجارب و حکمت‌های میراث ایرانی با نیازهای فکری کودکان امروز است، طوری که به جای پذیرش بی‌چون و چرای نصایح، دانش‌آموزان را به تفکر انتقادی و گفت‌وگو درباره‌ی مسائل زندگی ترغیب کند.

چرا باید کتاب ورود داستان های کهن ایرانی به کلاس های فبک (جلد اول) را بخوانیم؟

این کتاب رویکردی تحلیلی و انتقادی نسبت به بازنویسی داستان‌های کهن برای فلسفه با کودکان دارد، با دقت به بررسی معیارهای فلسفی، ادبی و روان‌شناختی می‌پردازد و نشان می‌دهد که هر داستان کهنی را نمی‌توان بی‌واسطه وارد کلاس فبک کرد. خواننده با مطالعه‌ی این کتاب با چالش‌های واقعی بومی‌سازی محتوای فلسفه برای کودکان آشنا می‌شود و می‌آموزد که چگونه می‌توان درون‌مایه‌های توصیه‌ای و تلقینی را به موضوعاتی چالش‌برانگیز و قابل بحث تبدیل کرد. همچنین، کتاب نمونه‌هایی از فرایند انتخاب، نقد و بازنویسی داستان‌ها را ارائه می‌دهد که می‌تواند برای نویسندگان، مربیان و پژوهشگران الهام‌بخش باشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب را به مربیان فلسفه برای کودکان، نویسندگان حوزه‌ی کودک و نوجوان، معلمان و کسانی که به بومی‌سازی محتوای آموزشی می‌اندیشند، پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب ورود داستان های کهن ایرانی به کلاس های فبک (جلد اول)

«اول این‌که هدف داستان‌های فلسفه برای کودکان کلاً با هدف داستان‌های عادی متفاوت است. اگر داستان‌های عادی به نحوی نوشته می‌شود که درون‌مایه در آخر داستان با تأمل خوانندۀ منفرد برایش مکشوف شود، داستان‌های فلسفه برای کودکان بر آنند که درون‌مایۀ چالش‌برانگیز (که در ادامه بیشتر توضیح داده خواهد شد) چگونه در حلقۀ کندوکاو با گفت‌وگوی کودکان خود را بنماید و آن‌ها را به واسطۀ همذات‌پنداری با شخصیت داستان به سویی سوق دهد که سؤالات فلسفی و اجتماعی مربوط به زندگی خود را مطرح سازند. بنابراین اولاً همذات‌پنداری در این‌جا بسیار مهم است. دوم برای این‌که داستان‌های فبک به هدفشان دست یابند لزومی به حفظ قالب داستان و بافت اجتماعی، موقعیت زمانی و مکانی و... نیست؛ بلکه گاهی هم تغییر این موارد ضروری است. مهم این است مخاطبان با شخصیت‌های آن داستان همذات‌پنداری کنند و درون‌مایۀ مورد نظر به آن‌ها کمک کند سؤالات فلسفی دربارۀ آن موضوع پرسیده و سپس به تحقیق و کندوکاو بپردازند. نکتۀ مهم این است که بازآفرینی یک حکایت حتی شاید موجب شود که هیچ سرنخ یا عنصر ظاهری مشترکی بین پیش‌اثر و اثر بازآفرینی شده به جز موضوع و نیز درون‌مایۀ موردِ بحث کودکان وجود نداشته باشد. اما براساس تعریفی که از اقتباس آزاد ارائه شده چنین نیست که اگر این عناصر ظاهری داستانی در اثر بازنویسی شده وجود نداشته باشند آن را نتوان به عنوان یک الهام یا اقتباس آزاد تلقی کرد؛ بلکه اتفاقاً وامدار بودن به موضوع و درون‌مایه می‌تواند رابطه‌ای مهم و مهم‌ترین رابطه بین پیش‌اثر و اثر جدید باشد.»