کتاب فلسفه‌ نوروز و چهارشنبه سوری در ایران

کتاب فلسفه‌ نوروز و چهارشنبه سوری در ایران نوشتهٔ علی اصغر مصطفوی است و انتشارات امید سخن آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب فلسفه‌ نوروز و چهارشنبه سوری در ایران

در متون کهن ایرانی، برای نوروز علت‌های وجودی بسیار ذکر شده است که هر یک زیبایی و دلنشینی ویژه خود را داراست. حکیمْ عمرخیام دانشمند و شاعر و ریاضی‌دان نامی نیشابور، در رساله «نوروزنامه» خود علت وجودی نوروز را چنین بیان داشته است:

«سبب نام نهادن نوروز آن بوده است که آفتاب در سیصد و شصت و پنج شبانه روز و ربعی، به اول دقیقه حَمَل (Hamal) باز آید، و چون جمشید آن روز را دریافت. نوروز نام نهاد و عجم دریافتند و از بهر بزرگداشت آفتاب، آن را نشانه کردند و آن روز را جشن ساختند و عالمیان را خبر دادند تا همگان آن را دریابند و آن تاریخ را نگاهدارند. بر پادشاهان است که آئین و رسم گذشتگان بجای آورند، از بهر مبارکی و بهر تاریخ و خرمی کردن در آغاز سال. هر که در روز نوروز جشن کند و به خّرمی پیوندد - تا نوروز دیگر - عمر در شادی گذراند و این تجربت را حکما برای شهریاران کرده‌اند...».

خواندن کتاب فلسفه‌ نوروز و چهارشنبه سوری در ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران حوزهٔ ایران باستان و دوستداران آداب و رسوم ایرانی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب فلسفه‌ نوروز و چهارشنبه سوری در ایران

«این کلمه در اوستا «فروشی» Fravasi و در فرس هخامنشی «فرورتی» و در پهلوی «فروهر» Fravahr آواگویی می‌شود.

فروهر یکی از نیروهای مقدس و نامرئی انسان است که پیش از آفرینش وی، وجود داشته و دربارگاه قدس الهی و در جوار ارواح مقدسین بسر می‌برده و هنگام خلقت انسان، در جسم وی دمیده می‌شود. کار فروهر این است که آدمی را از زمانِ تخمه پروری تا دم مرگ نگهبانی کند، ترقی دهد، از لغزش و کردار زشت باز دارد و در سراسرِ حیات او را حفاظت نماید و پس از مرگ انسان نیز به جایگاه نخستین‌اش بازگردد و برای همیشه در عالم روحانی جاویدان بماند.

باید یادآور شوم که فروهر پس از مرگ انسان و بازگشت خود به جوار قُدس الهی، هیچگاه کسی را که بوی تعلق داشته از یاد نمی‌برد و با وی قطع رابطه نمی‌نماید؛ بلکه هر سال یک بار به مدت ده شبانروز، از بیست و پنجم اسفندماه تا پنجم فروردین ماه سال جدید که روز آفرینش دانسته شده، فْروهرِ همه درگذشتگان به طور دسته جمعی بر زمین می‌آیند و به یمن قدوم آنان است که گیاه می‌روید، شکوفه و گل و سبزه پدیدار می‌شوند و جویباران پر آب و نسیم بهاری وزیدن می‌گیرد. از این روی پنج روز آخر و پنج روز اول سال پارسی، ویژه یادآوری در گذشتگان است. در اینجا برای روشن‌تر شدن موضوع، ناگذیر به یک سنت دیگر که به گاه شماری پارسی مربوط است و رابطه‌ای با نوروز و فْرَوَهَرْها دارد اشاره کرده می‌گذریم:

بنابر باور ایرانیان باستان، آفرینش جهان با تمام هستی، در مدت یکسال و در شش نوبت انجام شد. بدین ترتیب که: در چهل و پنجمین روز بعد از نورور، آسمان و ستارگان آفریده شد. در یکصد و پنجمین روز پس از نوروز آب آفریده شد. در یکصد و هشتادمین روز پس از نوروز زمین آفریده شد. در دویست و دهمین روز از گذشت نوروز، رستنی‌ها آفریده شد. در دویست و نودمین روز سال جانداران پدیدار گشتند و بالاخره در نوبت ششم در سیصد و شصت و پنجمین روز پس از نوروز، انسان آفریده شد.»